Erimtan Arkeoloji ve Sanat Müzesi’nin hayata geçirdiği bir proje askıda müze eğitimi var projesi. Bu proje ile müzeye gelme imkânı olmayan köy okulları müze eğitimi ile buluşuyor. Genel olarak müze eğitimi; müzede sergilenen eserlerin hikâyelerinin izleyiciye anlatıldığı ve katılımcıların bu eserlerden yola çıkarak kendi hayal güçleriyle sanatsal üretim sağladıkları eğitimlere deniyor.  Müze eğitimi ile toplumsal kültürlerin anlaşılması ve gelecek nesillere aktarılması, müzelerden eğitim amaçlı faydalanma, özellikle çocuk ve gençlere müze gezme alışkanlığı kazandırmak amaçlanıyor. Erimtan Müzesi’nin de zaten genel hedefleri bunlar.

Eğitimler 4-14 yaş arasındaki öğrencileri kapsıyor.  Okul gruplarıyla gelen öğrenciler, müze eğitimcisi ile birlikte müzeyi geziyorlar ve bilgi alıyorlar. Projede her zaman dezavantajlı bölgelerdeki okullar tercih ediliyor ki buradaki çocuklar da müzeyi tanımış, müze eğitimi ile buluşmuş olsunlar. Çocuklar, servislerle okullarından alınıyor, müzeyi geziyor, atölye çalışmasına katılıyor ardından müze bilinci ile okullarına dönüyorlar. Çocukların hayal güçlerinin sınırsız olduğunu hepimiz biliriz. Bu hayal güçlerinin objeye döndüğü eğitim atölyesinde ise çocuklar kendi sanat eserlerini üretiyorlar ve bu kendi yaptıkları sanat eserleri günün hatırası olarak odalarındaki yerini alıyor. Gün sonunda çocuklar hem müze eğitimi almış oluyor hem de sınıf arkadaşları ile birlikte güzel bir zaman geçirmiş oluyor. Şimdiye kadar yaklaşık 1200 köy okulu çocuğunun bu projeden yararlanmış. Destekçiler ile bu sayının daha da artacak olması çok sevindirici. 

Bu eğitime ben de katılmak istiyorum, çorbada benim de tuzum olsun diyorsanız 20 liralık bir katkı sağlayabilirsiniz. Katkılarınızı müze gişesine yapabilir ve sonucunda adınıza veya hediye etmek istediğiniz kişinin adına sertifika alabilirsiniz. Bireysel desteklerin yanı sıra kurum olarak da bu projeye destek olmanız mümkün. Bu katkılar bir havuzda birikiyor ve bir köy okuluna ulaşıyor.

Bu arada şimdiye kadar hep çocuklar için olan eğitimlerden bahsettik ama bu eğitimler tüm yaş grubundan ziyaretçileri kapsıyor aslında. Erimtan Müzesi’nde müze eğitimlerinin yanı sıra sosyal aktivitelere de katılabiliyor, keyifli zaman geçirebiliyorsunuz. Konserler, seminerler, konferanslar, çocuk ve yetişkin atölyelerinden bir tanesi mutlaka ilginizi çekecektir. Bir tüyo; Müze’de Müzik Salı Konserleri’ni takip etmelisiniz. Şubat ve Mart ayı programı bizden olsun, ajandanıza not edin ki unutmayın. 

4 Şubat 2020 Salı – Kontrabasla Piyanonun Dansı Gizem Sözeri (Kontrabas), Kenan Tatlıcı (Piyano) 

Sevgililer Günü Konseri: 18 Şubat 2020 Salı – Aşkın Dramatik Halleri Mine Kurtoğlu (Soprano), Tuncay Kurtoğlu (Bas) Melahat İsmailova (Piyano)

3 Mart 2020 Salı – Dünya Kadınlar Günü Konseri: Kanunum Gülle Süslü… Esra Berkman (Kanun), Lilian Tonella Tüzün (Piyano)

Sunay Akın Sanatın Oyuncakları Koleksiyonu’ndan oluşturulan Artifex Ludens: Sanatla Oyun sergisi de 1 Mart 2020 tarihine kadar gezilebiliyor.

Son olarak muhteşem manzaralı kafeden bahsetmeden edemeyeceğim. Yazın terasta ağaçların gölgesinde, kışın kafenin sıcacık ortamında çayınızı, kahvenizi içip enerji depolayabilirsiniz.

<span class="reading-mode-buttons"></span>Askıda Müze Eğitimi Var!<span class="reading-mode-buttons"></span> yazısı ilk önce Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı üzerinde ortaya çıktı.

Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Oyuncak Müzesi, 20 Nisan 1990’da, Türkiye’nin ilk oyuncak müzesi olarak Prof.Dr.Bekir Onur tarafından ziyarete açıldı. Günümüz toplumlarında hızla değişen değerler göz önünde bulundurulduğunda, kaybolmaya yüz tutmuş olanları yaşatmak müzenin amaçlarından biri. İçeri girdiğinizde müzenin bu amaçla oluşturulduğunu hissedebilirsiniz. 

Koleksiyon yerli, yabancı, el yapımı ya da sanayi ürünü olan eski oyuncaklardan oluşuyor. Müzede bezden, tahtadan, kağıttan oyuncaklar camekânlı dolaplarda sergileniyor. Çember, sapan, topaç gibi oyuncaklara bakarken çocukluğumuza dönmemiz çok normal. Tabii, çocukluğunuz bu oyuncakların oynandığı bir dönemde geçtiyse. 

Müzede çocuklar için farklı etkinlikler de düzenleniyor. Müzedeki oyuncaklar temalarına göre farklı dolaplarda sergileniyor. Bu düzenleme yaratıcı bir oyun fikrini doğurmuş. Şöyle ki; bazı dolapların içine, o temaya ait olmayan bir oyuncak koyuluyor ve çocuklardan, farklı olan oyuncağı bulmaları isteniyor. Bulunan bu farklı oyuncağın aslında hangi temaya ait olduğunu bilmeleri isteniyor. Bu etkinlik, sadece çocukların değil, yetişkinlerin de eğlenceli vakit geçirmesini sağlıyor.  

Müze yetkilileri ile görüştüğümde, sergilenecek çok fazla oyuncak olduğunu fakat bunların hepsini aynı anda sergilemenin mümkün olmadığını söylediler. Bu sorunu, dönem dönem depodaki oyuncaklara da kendilerini gösterebilme imkânı sunarak çözmüşler. Bu çözüm, aslında koleksiyonu canlı tutabilmelerini de sağlıyor.

Belki sizlerin de çocukluğunuzdan veya dedelerinizden kalma ufak tefek oyuncaklarınız vardır. Bu oyuncakları başkaları da görsün, o dönemi yaşasın isterseniz onları müzeye bağışlayabilirsiniz. Müze bağışlarınızı kabul ediyor ve isminizi burada yaşatıyor.

Burada gerçekten vaktin nasıl geçtiğini anlamıyor, çok keyifli dakikalar geçiriyorsunuz. Bir an önce Oyuncak Müzesi’ni ajandanıza eklemelisiniz.  Belki de çocuğunuzla, yeğeninizle ya da kardeşinizle gider, onlara da müze sevgisini aşılarsınız, kim bilir?

Oyuncak Müzesi salı, çarşamba, perşembe ve cuma günleri, 09:00-12:00 ve 13:30-17:00 saatleri arasında ziyaret edebilir. Adres, telefon numarası ve diğer bilgilere buradan ulaşabilirsiniz.

Çocuklu müzeli bir başka yazı için: Bir Çocukla Müze Gezmek: Rahmi Koç Müzesi

<span class="reading-mode-buttons"></span>Oyuncakların Renkli Dünyası: Oyuncak Müzesi<span class="reading-mode-buttons"></span> yazısı ilk önce Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı üzerinde ortaya çıktı.

Eyüp Sabri Bey, 1920’lerde doğup büyüdüğü İnegöl’den Ankara’ya gelir ve buraya yerleşir. Adliye’nin karşısında bonmarşe denilen; ısmarlama gömlek, şapka, atkı, mendil, çorap, valiz, el çantası, şemsiye gibi ürünlerin satıldığı mağazasını açar. 1923 yılında zamanın en modern binası olan Sakarya Apartmanı’nın inşası tamamlanınca mağazasını bu binaya taşır. Conk Bayırı kahramanı Nuri Conker Paşa’nın ilk kiracısı olur. Adliyenin karşısında olması ve kaloriferli olması Eyüp Sabri’nin bu dükkanda ısrar etmesinin en önemli sebebidir. Kendisi de Kurtuluş Savaşı gazisi olan Eyüp Sabri, kirayı komutanına asla eliyle vermez, çekmeceye koyardı. Bu nedenle her kira günü bir seremoniye dönüşürdü.

1933’te Şeker Fabrikaları’nda yan ürün olarak alkolün de üretilmesiyle kolonya üretimi de başlar. Bu yıllarda Ulus’da kolonya dükkanı olan Ömer Nail’den de bahsetmemek olmaz. 2. Dünya Savaşı’nda esansın ülkeye gelememesiyle Ömer Nail piyasadan çekilir. İstanbul’da Şükufe Nihal, Hasan Ecza Deposu bulunmaktadır ve İstanbul’un kolonya ihtiyacını karşılamaktadır.

1930’lu yıllarda tüm ürünlerin fiyatlarının net olduğunu belirtmek adına bütün resimleri bizzat Eyüp Sabri Bey tarafından yapılan bir broşür hazırlanır ve bu broşürlerin dağıtımı sağlanır. Fiyatların net ve alışverişin pazarlıksız olması kendi markasını yaratan Eyüp Sabri Bey için çok önemlidir. Eyüp Sabri’nin oğlu Sabahattin Tuncer bir röportajında bu konudan şöyle bahseder:

“Pazarlıksız satış temel prensibiydi babamın. O tarihlerde pazarlıksız tek bir toplu iğne dahi alamazdınız, esnafla çatır çatır pazarlık etme mecburiyetindeydiniz. Babam, müşteriyi pazarlıksız satışa alıştırıncaya kadar çok çaba sarfetmiş ama başarmıştır. 22 lira 3 kuruşsa, tek kuruş aşağı olmaz!” demiştir (Aker, 2002).

Eyüp Sabri Tuncer’in promosyon çalışması için hazırladığı broşür üzerinde yazan orijinal yazı ise şöyledir: “Losyonlarımızın evsafını tecrübe etmek için hangi kokulardan arzu ederseniz kupon hizasında yazılı mevcut kokulardan birisini kupon üzerine lütfen yazın. Size kupon mükabili  zarif bir şişe losyon verilecektir. Mübayaat mevzu bahis değildir. Size vereceğimiz işbu ufak numune mağazamızda ilk muamele adledileceğinden teşrifinizi saygılarımızla dileriz”(Cumhuriyetin Kokusu: Eyüp Sabri Tuncer Belgeseli, 2011).

Ev ev dağıtılan bu katalogda verilen bedelsiz kolonya kuponunu görenler dükkana gelmeye ve o dönem 12-13 çeşit olan kolonyadan almaya başlarlar. Böylece kolonya kullanım alışkanlığı kazanılır. Eyüp Sabri Tuncer, bu satış yönteminin Amerika’dan sonra Türkiye’de de kullanılmaya başlamasında öncü olmuştur.

İkinci Dünya Savaşı ve ardından Türkiye’de çok partili demokrasiye geçilmesi ile oluşan ekonomik dar boğaz sonucu üretim giderek azalır. Eyüp Sabri Bey, hammadde bulunamadığı için üretime ara verip gömlek ve pijama dikmeye başlar. Talebi karşılayabilmek için tüm aile bu işte çalışır. Ailenin en büyük kızı Saadet Alptekin en çok desteği veren kişidir. Çok az bir kârla satılan ürünlerden gelen para, ailenin geçimini sağlamaya yetiyordur. Ancak kalabalık bir cumartesi günü şapkası küçük gelen ve uygun şapkanın hazırlanması için bir hafta beklemek istemeyen bir müşterinin başlattığı yangınla her şey değişir. Tüm dükkan kül olmuştur. Eyüp Sabri’nin kızı ve oğulları bu yangında yaralanır. Fakat yaralar çabuk sarılır. Piyasadaki itibar ve yaptırılan sigorta yeniden başlamayı sağlar.

1950’li yılların ortasında iki oğuldan biri olan Sabahattin Tuncer iş hayatında aktif bir rol oynamaya başlar. Çalıştığı Ziraat Fakültesi’nden arta kalan zamanlarını babasının dükkanında geçiriyordur. Beş sene sonra dükkana tamamen döner. O dönem  yürürlüğe giren yeni kanunlarla kolonya için gerekli esans yurtdışından daha kolay ithal ediliyordur. Fakat önlerinde yeni bir sorun vardır. Bu kadar kolonyayı koyabilecek şişe, şişe üretiminin sınırlı olmasından dolayı bulunamaz. Çözüm ise toplama şişededir.

Türkiye artan dış borçlar yüzünden sıkıntıya girmiştir. Daha ucuz satışlar yapmak için kendi üretimlerini yapmaları gerekiyordur. Bilgi arama yolundaki uzun süreçte Sabahattin Tuncer’in yolu Le Livre Du Parfumeur adlı kitapla kesişir. Tüm formüllerin olduğu bu kitap hammaddeye nasıl ulaşılacağı konusunda da ipucu veriyordur. Tuncer, kitabın arkasındaki adreslere mektup yazar. Cevap sadece L. Givaudan adlı firmadan gelir. Sabahattin Tuncer, Türkiye’nin ilk limon kolonyasını kendi formülü ile üreten kişi olur. Hammadde ucuza sağlandığından kolonyanın satış fiyatı da düşer ve sonucunda satışlar çoğalır. Bu gelişmeden sonra baba Eyüp Sabri idareyi yavaş yavaş oğluna devreder.

Müşteri memnuniyetinin sağlanması hiç değişmeyen bir kuraldır. Tam vergiyi vermek, her şeyi kayıt altına almak, dürüst satış politikası Eyüp Sabri Tuncer Kolonyaları’nın marka olmasında en büyük rolü oynamıştır.

1970’lerde artan satışlar doğrultusunda artan üretimi karşılayabilmek adına yeni yer arayışına girilir. Ulus’ta Işıklar Caddesi’nde bir binada dört kat bu iş için kiralanır. Fakat Sabahattin Bey bununla da yetinmeyerek Avrupa’ya gider. Amacı esans üreten firmaların fabrikalarını yerinde incelemek ve bu işi bir de onlardan öğrenip kendi üretim tesislerini kurmaktır.

1980’li yıllarda farklı esansların eklenmesiyle satışlar artar. Talebi karşılayabilmek adına 1994 yılında yönetimi Sabahattin Tuncer’in oğlu Engin Tuncer devralır, onun döneminde Ankara Lalahan’da modern üretim sağlayan yüksek kapasiteli bir fabrika kurulur.

Engin Tuncer, 2003 yılında ilk televizyon reklamını yapar. 2007 yılında ürün yelpazesi genişlemeye başlar. 2009 yılında Parfume Jewels, doğal ve organik konsepti ile EST 1923 markası kurulur. İnternet alışverişi, artan ürün çeşitliliği, kampanyalar, Avrupa’ya açılma gibi gelişmelerle Eyüp Sabri Tuncer Kolonyaları marka olduğunu bir kez daha kanıtlar.

Şimdiye kadar gitme şansınız olmadıysa o şirin nostaljik dükkanı bir ziyaret edin. Eminim kendinize uygun bir ürün mutlaka orada sizi bekliyordur…

Kaynakça:

• Aker, P. G. (2002). Bir kokunun peşinde 69 yıl: Eyüp Sabri Tuncer Kolonyoları.  Ankara Magazine, 9 , 74-77.
• Cumhuriyetin Kokusu: Eyüp Sabri Tuncer Belgeseli (2011).
• Eyüp Sabri Tuncer. 20 Şubat 2019 tarihinde http://www.yuzyillikhikayeler.com/tarihe-dokun/eyup-sabri-tuncer adresinden erişildi.
• Eyüp Sabri Tuncer. 21 Şubat 2019 tarihinde https://www.eyupsabrituncer.com/tarihce adresinden erişildi.

Kapak Görseli: Harun Canlı

<span class="reading-mode-buttons"></span>Bir Markanın Dünü Bugünü: Eyüp Sabri Tuncer Kolonyaları<span class="reading-mode-buttons"></span> yazısı ilk önce Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı üzerinde ortaya çıktı.

Siz de bu tip belgeleri toplamayı seviyorsanız bir efemerist olma yolunda ilerliyorsunuz. Efemera belgelere, açıkçası çocukluğumdan kalma bir alışkanlık ve elimdeki bu tip belgelerin anısının olmasından dolayı kıyamamamla ilgili olarak fazlasıyla ilgi duyuyorum. Biriktirdiğim bu sakız kağıtlarının, gittiğim sinema ve tiyatro biletlerinin birer efemera olduğu ve bu belgelerin geçmişe ışık tutması adına arşiv belgesi sayıldığını öğrenmek beni oldukça şaşırttı.

Geçmişe doğrudan el uzatabilmek adına koleksiyonerler genelde belli bir konusu olan tematik koleksiyonlar yaptıkları gibi genel konulu koleksiyonlar da yaparlar. Günümüzde efemera koleksiyonerliğini kurumsal anlamda gerçekleştiren resmi kurum sayısı çok azdır. Sadece bazı kütüphane ve müzeler bu tip koleksiyonları bünyesinde barındırmaktadırlar.

Bir şehrin tarihini, sosyo-kültürel geçmişini gelecek kuşaklara aktarmak için efemera önemsiz gibi görünebilir. Fakat unutulan ya da gözden kaçan olayları, kişileri, durumları ortaya çıkarmak açısından önemlidir.

Geçmişten günümüze biriktirilen, koleksiyonu yapılan sinema ve tiyatro biletleri, afişler, ulaşım biletleri, takdir ve teşekkür belgeleri, askeri belgeler, siyasi partilerle ilgili belgeler geçmişin sosyal ve kültürel yaşantısına ışık tutar. Bu nedenle tarihçiler için önemli bir kaynaktır. Gündelik hayatların ayrıntılarına ışık tutan bu belgeleri toplamak zamanla sizi esir alabilir.

Evimizdeki eskiden kalma, belki de hiç önem vermediğimiz öylece dolapta duran bu belgeleri düzenlemenin vakti çoktan geldi. Bu belgeleri açığa çıkarmak demek kendi hayatımızda bir zaman yolculuğuna çıkmak demek. Anılarımızı tozlu raflardan çıkarmak ve geçmişe dalıp gitmek demek. Bir tarihe tanıklık etmek hatta bir hayatı, belki de bir şehri yeniden yaşamak demek.

Kimbilir belki de o dolap kapaklarının ardında çocukluğunuzdan kalma, annenizden gizli gizli yediğiniz bir çikolatanın kağıdı duruyordur, yüzünüzde bir gülümseme bırakan…

Kaynakça
Babacan, E. (2014). Efemera nedir? Efemera koleksiyoneri kimdir? 10/12/2018 tarihinde https://www.dunyabizim.com/mercek-alti/efemera-nedir-efemera-koleksiyoneri-kimdir-h18676.html adresinden erişildi.

İşcen, Y. Ankara Efemera. 17/12/2018 tarihinde http://yavuziscen.blogspot.com/p/ankara-efemera.html adresinden erişildi.

Türkiye Buz Hokeyi Tarihi ile ilgili Yazı, Fotoğraf ve Gazete Haberleri. 11/12/2018 tarihinde http://hokeyturkiye.blogspot.com/2015/03/turkiye-de-buz-hokeyi-tarihi-ve-ilk.html adresinden erişildi.

<span class="reading-mode-buttons"></span>Geçmişe Açılan Farklı Pencere: Efemera<span class="reading-mode-buttons"></span> yazısı ilk önce Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı üzerinde ortaya çıktı.

Vassily Kandinsky 

Birçoğunuz belki de ilk kez duyuyorsunuzdur bu müzenin adını. En azından yanı başımızda olmasına rağmen ben ilk kez duydum. Sanırım bu da benim ayıbım. Ara yollardan geçip müzeye vardığınızda sizi çok sıcak karşılayan bir ekip var. İçeri girdiğinizde ise eserlerin büyülü dünyasında kayboluyorsunuz.

30 Aralık 2018 tarihine kadar, küratörlüğünü Beral Madra’nın yaptığı Düşünme İkonları: İmgeler ve Metinler sergisini gezebilirsiniz. 23 sanatçının katılımıyla oluşan bu sergi gerçekten görülmeye değer. Sergide eserleri yer alan sanatçılar: Bedri Rahmi Eyüboğlu, Ferruh Başağa, Selim Turan, Nejad Devrim, Mübin Orhon, Yüksel Arslan, Burhan Doğançay, Seyhun Topuz, Osman Dinç, Kemal Önsoy, Canan Tolon, İnci Eviner, Mithat Şen, Kemal Seyhan, Ekrem Yalçındağ, Günnur Özsoy, Ebru Döşekçi, Nermin Er, Haluk Akakçe, Evren Tekinoktay, Ebru Uygun, Seçkin Pirim ve Can Akgümüş. Koleksiyonda özellikle soyut sanat olarak değerlendirilen yapıtlar yer alıyor. Bu yapıtlara eşit biçimde hazırlanmış metin levhaları eşlik ediyor. Bu seçim, Rudolph Arnheim’ın “Düşünme imgeleri gerektirir, imgeler de düşünce içerir. Bu yüzden görsel sanatlar görsel düşünmenin yuvasıdır,” sözlerinden kaynaklanıyor. Müze Evliyagil çağdaş sanat alanındaki sanatçılara ve üretimlerine ev sahipliği yapmayı amaç edinmiş bir yapı olarak karşımıza çıkıyor.

Müze Evliyagil, bünyesinde daha kısa süreli sergilere ev sahipliği yapan bir de ArtOda bulunmakta. Şu an devam etmekte olan Aylime Aslı Demir küratörlüğünde 20 sanatçının üretimlerin buluştuğu “Kaybolan Aracı” sergisini 30.12.2018 tarihine kadar ziyaret etmeniz mümkün. Müze bünyesinde küçük bir sinema bile var. Henüz aktif değil ama bize çok kısa bir süre içinde bu sinemanın faaliyete geçeceği bilgisi verildi. Gösterilecek olan filmler ise gişe filmlerinden çok festival filmleri olacakmış. Müzenin üst katında ise küçük bir sanat kütüphanesi oluşturulmuş. Koleksiyonda yer alan kitap ve dergiler basit bir sistem oluşturularak raflarda yerini almış.

Tüm bunlara ek olarak çok güzel etkinliklere de ev sahipliği yapan Müze Evliyagil’in etkinlik programına bir göz atayım ve ajandama ekleyeyim diyorsanız tıklayın. En güzel haberi ise en sona sakladım. Müze girişinde herhangi bir ücret ödemeniz gerekmiyor.

Ziyaret gün ve saatleri:
Perşembe, Cuma, Cumartesi ve Pazar
11.00 – 17.00 arası

<span class="reading-mode-buttons"></span>İnsana Huzur Veren Ortamıyla Müze Evliyagil<span class="reading-mode-buttons"></span> yazısı ilk önce Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı üzerinde ortaya çıktı.

“Taraftarı olmayan kulüp ölmeye mahkûmdur.”
Hasan Şengel

“14 Mart 1923: Ankara Sultanisi’nden (bugünkü Atatürk Lisesi) bir grup öğrenci, beden eğitimi öğretmenlerinin yaptığı takımı beğenmeyip bir futbol kulübü kurmaya kalkıştılar. Sonra öğretmenleriyle sulh oldular, beraber kurdular kulubü: Gençlerbirliği doğdu. Bir rivayete göre Ankara gelinciğinden esinle, bir başka rivayete göre o sırada Karaoğlanoğlu Hanı’ndaki dükkânlarda başka renk kumaş olmadığından, kırmızı-siyahı seçtiler.“*

Türkiye Cumhuriyeti ile yaşıt bir Cumhuriyet takımı Gençlerbirliği. Birçok zorluğa göğüs gererek gelmiş bugünlere. Deplasmanlara şehirlerarası otobüslerle gidildiği, oyuncuların birbirinden farklı formalarla maça çıktığı günler çok gerilerde kaldı belki ama o günlerde yaşanılanlar hiç unutulmadı.

1960’lar, “Köylü” Selçuk’un, “Büyük Tevfik”in, “Paçoz” Oktay’ın, “Rüzgarın Oğlu” Zeynel’in fırtına gibi estiği yıllar oldu. 1970’li yıllarda ise, küme düşen Gençlerbirliği’nde durum gittikçe kötü bir hal alıyordu. Bu gidişe “dur” diyen ise Hasan Şengel oldu. 1977’de kulübe başkan oldu ve kendisinden sonra yeniden İlhan Cavcav’ın kulüp başkanı olmasını sağladı. Amatör lige kadar düşme noktasına gelen Gençlerlerbirliği bir mucize yaşadı. O yıl düşmenin kaldırılıp 2. Ligin genişletilmesi ile Kırmızı Karalar’ın yükselme dönemi başladı.

Efsane başkan Hasan Şengel’in; “Bu kulüp yaşadı; ama nasıl yaşadı? Onu bir Allah, bir de bizler biliriz,” sözü, aslında yaşanılan zorlukların ne derece çetin olduğunu gösteriyor. 1977-1980 yılları arasında yaşanılan bu zor şartların aşılmasında büyük rolü olan Vehbi Koç, Gençlerbirliği için bir yurt ayarlıyor. Üstelik o dönem şartları için mucize niteliğinde bir imkânla; haftada üç gün sıcak su var bu yurtta. Bulunmaz bir nimet!

Futbolculuk, takım kaptanlığı, altyapı sorumlusu görevlerini yapan Cemalettin Sakallıoğlu’nun Afyonspor’a transfer olup, transfer parasını Gençlerbirliği’nin transferlerine harcaması, dönemin Gençlerbirliği ruhunu en iyi açıklayan örnek sanırım. Yaşanılan bütün bu zorluklara sadece Gençlerbirliği sevgisi ile tahammül eden, ne olursa olsun Kırmızı Kara’dan vazgeçmeyen efsane başkanlar, futbolcular ve futbol sevdalılarıyla Atılım Üniversitesi Ankara Dijital Kent Arşivi olarak yaptığımız söyleşiyi izleyerek, siz de bu döneme tanık olabilirsiniz.

*genclerbirligi.org.tr

<span class="reading-mode-buttons"></span>1970’li Yıllarda Futbol: Köseleden Krampon<span class="reading-mode-buttons"></span> yazısı ilk önce Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı üzerinde ortaya çıktı.

Gültuna’ya şu an ara verilen projenin ayrıntılarını sorduğumuzda, Ankara Hatırası için konuk listesinde 400’e yakın ünlü ile görüşüldüğünü ve hepsini çekmek için zamanlama ve teknik uygunluğun olmasının beklendiğini söyledi.

Ankara’da yaşayan bir rap sanatçısı Ankara’yı, “olmazların şehrinde olmayanları oldurmaya çalıştığımız kapalı kutu” olarak tanımlıyor. Cümlelerin sonuna o meşhur “la” belirtecinin eklenmesinin şehir efsanesinden ibaret olmadığı da anlaşılıyor.  

Farklı alanlardan farklı kişilerle röportajlar yapmak, beraberinde hep sorulan o klasik soruyu da getirdi: “Peki, hatırladığınız enteresan anekdotlar var mı?”

Çekimlere bakıldığında kimileri Ankara’yı 80’li yıllara girmeden önce siyasetin en güzel yaşandığı yer olarak görüyor. Sağ ve sol kavgalarında merkez olan yerlerden bahsediliyor. 1980 darbesinde, Mamak Cezaevinde yatan Lütfü Şehsuvaroğlu, en güzel siyasi sloganların Ankara’da üretildiğini ve en çok Ankara duvarlarına yansıdığını anlatıyor.

Nihat Genç’e göre; dünyada en güzel sigara içilen yer Ankara’dır. Tuz Gölü’ne yakın olmasından dolayı astım hastalarının bile o dönemlerde Ankara’da yaşamak için göç ettiğini söyler.  Nihat Genç o dönemlerde Ankara’da mahallelere güğümlerle su taşındığını anlatıyor. Hatta röportajında Ankara’nın dünden bugüne kadar tarihinden bahsederek, Ankara’nın nasıl daha yaşanabilir şehir olacağına dair tezlerine ortaya koyuyor.

Ankara’yı bilen ve Ankara’nın renklerini gören kimse, Ankara’nın bir gazino-pavyon kültürünün olduğunu da yadsıyamaz. Tayfun Talipoğlu, röportajında bize şöyle söylüyor; “Ankara’da gazino ve pavyonlarda çiçek satıyordum. Daha sonra şarkı söylemeye başladım. Her çeşit insanın geldiği türden yerlerdi. Gazinodaki kadınların aşıkları çoktu. O kadınlar da gelen aşıklarına gazinonun köşesinde bekle derlerdi ve hiç gitmezlerdi,” diyor. Hüdayda türküsüne bakınca, “500 altın yedi bir ayda” sözleriyle aslında Ankara’da yıllardır gelen bir kültürden bahsedilir. Hatta kayıtlarda söylenmese de bugün Ankara’da herkesin bir şekilde “Sarı Tutku”dan haberi var.

Ankara’nın güler yüzlü, acıyı ve yokluğu şöhrete çevirmesini bilen, acılı oyun havalarının bestekârı Hüseyin Kâğıt; “İstanbul’da yaşasam üretemezdim, Ankara’nın ayazını yemek lazım,” diyerek, Ankara’ya olan bağlılığını belirtmiştir.  

Başka bir bakış açısıyla yaklaştığınızda röportajın çeşitliliğinin de verdiği güzellikle, yeni nesil Ankara sevdası ve milliyetçiliği bulunmaktadır. Mesela Ankara Hatırası 9.Bölüm konuğu Kadir Köymen, Ankara’dan bir dünya markası çıkartıp, dünyanın her yerine ihracat yapmaktadır. Firmasını dünya çapında yaptığında, İstanbul’a veya Avrupa ülkelerine gitmek yerine, “Bu işi yaşadığım şehirde yapabilirim,” diyerek, gitmek istemiyor. Ankara’nın bu işlere ihtiyacı olduğunu savunuyor.

Ankara’yı bir bilim insanının bakış açısıyla görmek için Savaş Zafer Şahin hocanın olduğu bölümü izlemenizde fayda var. Yaşadığınız şehrin kaybolan derelerini, ormanlarını öğrenebilirsiniz.

Sencer Gültuna, Ankara Hatırası’nın dışında da çok güzel ve değişik projere de imza atmayı planlıyor. Gelecekle ilgili o kadar çok hayali ve yapmayı istediği işler var ki… Yakın bir zamanda anlaşma yapılacak sponsorlarla projelerin başlayacağını belirten Sencer Gültuna, “Ankara konseptiyle hazırlanan bu videolarda, Ankara’nın yetiştirdiği bilim insanları, iş adamları, sanatçıları, futbolcuları, öğrencileri, STK değerleri, akademisyenleri ve Ankara’nın kendine has sokak insanlarının olduğu büyük video kanalı açılacağını” da söyledi.

Asıl işi yazılım mühendisliği olan Sencer Gültuna’nın Ankara’yı proje proje tanıtmayı, anlatmayı başardığını söyleyebiliriz. Kendisine gerçekleştirmek istediği projelerde ve Ankara’yı tanıtmak için üstlendiği bu harika görevde başarılar diliyoruz.

Pınar Demirtaş

<span class="reading-mode-buttons"></span>Angaralılarla Bir Röportaj Serisi: Ankara Hatırası<span class="reading-mode-buttons"></span> yazısı ilk önce Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı üzerinde ortaya çıktı.

Foto Naci olarak bilinen Naci Ertem ilk olarak Simav’da doğuyor. Ankara hikâyesi ise 1958 yılında Simav’dan Ankara’ya gelerek dükkan açmasıyla başlıyor. Stüdyo, Ziya Gökalp Caddesi’nde, TED Koleji’nin hemen yanında çalışmalarını sürdürüyor. Foto Naci, günümüzde de çalışmalarını aynı adreste devam ettiriyor.

Naci Ertem, dükkânı ilk açtığı günden itibaren işini o kadar özveriyle ve sevgiyle yapıyor ki, bir anda herkesin Naci Abi’si oluyor.

1979 yılına kadar, sağlıkla ve gülen yüzüyle hiç yılmadan çalışan Naci Abi’yi aniden kaybediyoruz. Ölüm o kadar zamansız geliyor ki Ertem Ailesi’ne… Naci Ertem’in çok değerli, rahmetli eşi Cumhuriye Ertem dükkânın idaresini ele alıyor. Kendisi 29 Ekim’de doğmuş tam bir Cumhuriyet kadını. Hem dükkânı yönetiyor hem de babasız kalmış üç çocuğu tek başına büyütüyor. Çocuklarının eğitimi onun için çok önemli olduğundan üç çocuğunu da okutuyor. 2011 yılının haziran ayında hayata gözlerini yumana dek dükkânda çalışmayı sürdürüyor.

Daha sonra Özdemir Ertem ve Öznur Ertem Ürer işleri devralıyor. 2016 yılında abi Özdemir Ertem’in ani vefatı üzerine Öznur Ertem Ürer; babasından, annesinden, abisinden kalan emanete sahip çıkarak, Foto Naci ismini yaşatmaya devam ediyor.

Öznur Ertem Ürer’e bizi kırmayarak röportaj teklifimizi kabul ettiği için çok teşekkür ediyoruz. Bu röportajı yapmak benim için de geçmişe bir yolculuk oldu. Aileler yakın dost olduğu için neredeyse çocukluğumun geçtiği dükkânın hikâyesini tekrar dinlemek ve yeniden oralarda olmak benim için gerçek bir nostaljiydi.

Öznur Ertem Ürer, 1958 yılında Kütahya-Simav’da doğdu. Aynı tarihte Ankara’ya yerleştiler. 1982 yılında TODAİE Seok ve İdare Yüksek Okulu’nu bitirdi. Üç çocuk annesi. İlkokuldan itibaren dükkânda babasına yardım eden, tabiri caizse dükkânda büyüyen birisi .

Ürer’e göre; sevgi, saygı, sabır ve hoşgörü ile işinizi yapar, müşteriye empati ve güler yüz ile yaklaşır, insan kazanmak birinci hedefiniz, para kazanmak ikinci hedefiniz olursa marka arkanızdan geliyor zaten.

Foto Naci’nin çok iyi bir arşivi olduğunu biliyoruz. Yıllar öncesinde çekilen fotoğraflar bile duruyor. O zaman Naci Abi diyen öğrenciler şimdi torunları için geliyorlar. Kendileri kolejden mezun olmuşlar, çocuklarını kolejden mezun etmişler sıra torunlarına gelmiş. Yani Foto Naci ailesi gerçekten büyük bir aile. Farklı olmalarını sağlayan etkenlerden biri de bu. Bu arşivi nasıl değerlendiklerini sorduğumuzda ise bize bir “nostalji tablosundan” söz etti Öznur Hanım. Bu tabloda üç kuşağı aynı anda görmek mümkün. Düşünsenize, aile büyüklerinizle böyle farklı bir karede olmak ne kadar heyecan verici olurdu…

Teknoloji ilerledikçe bazı mesleklerin de kendini yenilemek, tarz değiştirmek zorunda kaldıklarını görüyoruz. Özellikle iyi fotoğraf çekebilen cep telefonlarının hayatımıza girmesiyle fotoğrafçılık mesleği de bu değişime ayak uydurmak zorunda kalan mesleklerden biri oldu. Öznur Hanım’a yeni nesil fotoğrafçılık hakkında ne düşündüğünü sorduk.

“Cep telefonu ile fotoğraf çekmek ayrı bir keyif. Ben de kullanıyorum. Özellikle ani gelişen bir olayda fotoğraf makinem her an cebimde. Fakat stant kurmuşsunuz, emek harcamışsınız, fotoğraf satışından gelir elde etmeniz gerek, geç saate kadar personel çalıştırmışsınız. Birisi geliyor ve sizin stantta sergilediğiniz fotoğrafı cep telefonu ile çekiyor ve paylaşıyor. Siz de orada emeğe saygı bekliyorsunuz aslında. Tamam, para kazanmak ikinci planda dedik ama o hassas çizgiye saygı bekliyoruz.”

Fotoğrafları ile Ankara tarihine tanıklık etmiş, anılarla ve hikâyelerle dolu bir dükkân… Şu an Foto Naci’nin bulunduğu apartmanda bir daire stüdyo olarak kullanılıyor. Stüdyoya girdiğinizde ise duvardaki fotoğraflar sizi zamanda bir yolculuğa çıkarıyor.

Sevgili Ankaraseverler, eğer şimdiye kadar Foto Naci’nin objektifine poz vermediyseniz, yolunuzu mutlaka bu sıcak mekâna bir düşürün ve Ankara’nın en ünlü kamerasına poz verin.

TED mezunu olan ve yolu Foto Naci’den geçen ünlü isimlerden sadece birkaçı: Mithat Bereket, Reha Muhtar, Kaan Girgin, Beren Saat, Gökhan Özen.

Yazar: Pınar Demirtaş

Ankara’nın bir başka eski esnafı: Cebeci-Kızılay Hattının Yarım Asırlık Durağı: Bale Kundura

<span class="reading-mode-buttons"></span>Ankara Markası Olmuş Bir Fotoğrafçı: Foto Naci<span class="reading-mode-buttons"></span> yazısı ilk önce Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı üzerinde ortaya çıktı.

ADKA, 2011 yılında Ankara’nın geçmişine ışık tutmak, bugününü yansıtan her türlü bilgi malzemesinin derlenmesini ve korunmasını sağlamak amacıyla kurulmuştur. Bilgi malzemesi dediysek sadece kitap değil elbette. Ankara markası ile üretilen gazoz şişelerinden tutun da eski Ankara fotoğraflarının, Ankara’ya dair haritaların olduğu bir koleksiyondan bahsediyoruz ve sürekli genişleyen koleksiyonumuzdan Ankara’ya gönül veren herkesin haberi olsun istiyoruz.

Peki biz neler yapıyoruz?

Belediyeler ve Mimarlar Odaları kent arşivleri için önemli kaynaklardır. Buralarla iş birliğine giderek, iletişim halinde olunması koleksiyonun gelişimine katkı sağlamaktadır. Bu kapsamda ADKA’da yapılan çalışmalarda iş birlikleri bizim olmazsa olmazlarımızdan.

Bunların yanı sıra Kütüphane olarak sanata ve sanatçıya büyük önem veriyoruz. AFSAD, Ankara Fotoğraf Grubu, VEKAM, Fransız Kültür, Goethe Enstitüsü gibi kurum ve derneklerle de birlikte çok güzel işler çıkarıyoruz. Atölye çalışmaları düzenliyoruz, sergiler açıyoruz, fotoğraf sunumları yapıyoruz. Böylece sanatçı ve sanatseverleri aynı platformda buluşturuyoruz.

Basılı kaynakların (kitap, dergi, gazete) yanı sıra dijital ortamdaki doküman türleri de bizim için çok önemli. Gazetelerin Ankara eklerinde yazan köşe yazarlarını takip ediyor ve kendilerinin izinlerini de alarak web sayfamıza ekliyoruz.

ADKA koleksiyonundaki fotoğraflara, makalelere, köşe yazılarına dijital ortamda erişim sağlıyoruz. Duvarsız kütüphane anlayışı ile evinizdeyken, ofisinizdeyken hatta belki aklınıza o an gelen bir sorunun cevabını bulmak için tatildeyken bile biz sizin yanınızdayız.  Şu an dijital ortamda yaklaşık 2500 adet çoğunluğu fotoğraflardan oluşan bir koleksiyonumuz var. Hedefimiz bu sayıyı çok çok yükseklere taşımak ve araştırmacılar için bir havuz olmak. Bu amaç doğrultusunda tüm Ankara severlerin de desteği bizim için çok önemli. Koleksiyonumuza destek olmak isteyen herkes bizimle iletişime geçebilir. Hatta hazırlamış olduğumuz Lib-Guide ve sosyal medya hesaplarımızdan da bizleri takip ederseniz çok seviniriz. Çünkü biliyoruz ki kalabalık bir aileysek yaptığımız işler daha anlamlı oluyor.

Araştırmalarımız sonucunda Ankara’nın spor tarihi ile ilgili bir çalışmanın olmadığını fark ettik ve bu eksikliği doldurmak için hemen harekete geçtik. İlk işimiz Gençlerbirliği ve Ankaragücü ile iletişime geçmek oldu. Kulüp yöneticileriyle görüştükten sonra kulüplere gidip, ellerindeki arşiv niteliği taşıyan dokümanları değerlendirdik. Gerçekleştirmeyi planladığımız bu dijitalleştirme projesi spor kulüplerimiz tarafından da olumlu karşılandı. Spor camiası olarak bu şekilde bir çalışma yapılmadığından bu projeye destek verdiler. Gösterdikleri iş birliği sayesinde futbol arşivimizi de oluşturmaya, elimizde bulunan çok sayıdaki fotoğraf ve gazete kupürünü web sayfamıza eklemeye başladık. Henüz yolun çok başında olsak da gün geçtikçe nitelik ve nicelik olarak kuvvetlenecek bir koleksiyon olacağını biliyoruz. Bak şimdi merak ettim bu koleksiyonu diyorsanız tıklayın.

ADKA kurulurken hedefimiz, bir arşivi oluşturup, kendi hâline bırakmak değil; sürekli gelişen koleksiyonu ile yaşayan bir kent belleği yaratmaktı. Atılım Üniversitesi Kadriye Zaim Kütüphanesi Ankara Dijital Kent Arşivi olarak en büyük amacımız, kültürel mirasımıza sahip çıkmak ve kültürel mirasımızı gelecek nesillere aktarmaktır.

Ankara’nın alternatif hayatını anlatan Lavarla ile işbirliğimizin amacı; Ankarasever Lavarla takipçileri ile beraber hedef kitlemizi büyüterek, Lavarla’nın misyonuna destek olmak. Bu eğlenceli hedefte biz de yer aldığımız için çok mutlu ve heyecanlıyız.

Eee, o zaman alternatif Ankara hayatına hoş bulduk.

Pınar Demirtaş*

*Atılım Üniversitesi Kadriye Zaim Kütüphanesi Ankara Dijital Kent Arşivi Sorumlusu

<span class="reading-mode-buttons"></span>Ankara’nın Dijital Hafızası Lavarla’da<span class="reading-mode-buttons"></span> yazısı ilk önce Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı üzerinde ortaya çıktı.