Ankara’nın bu yılki muhtemel son iki sıcak gününde gerçekleşmesinin de etkisiyle cıvıl cıvıl geçen festivalde Lavarla da “Bir Kent Haritasının Kolektif Tasarımı” atölyesiyle yer aldı. Renkli geçen ve birlikte üretince bulunacak iyi fikirlerin sınırı olmadığını bir kez daha gördüğümüz atölyeden katılımcılar da oldukça keyifli ayrıldı. Atölyenin yanı sıra festivale katılan seslerin hikayelerini kovaladık. Bu seslerden biri Manisa’dan zeytin kokusu getiren Akhisar Kadın Derneği. Derneğin kurucu üyelerinden Hayriye Hacet ile birlikteydik.

Akhisar Kadın Derneği, 2016 yılında on üç kadının bir araya gelmesiyle kurulmuş. Toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda farkındalık yaratmak, toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlandığı bir yeryüzünün çakıl taşlarını döşemek amacıyla yola çıkan kadınlar kendi yerel derneklerini kurmaya karar vermişler: “Baştan beri bir iktisadi işletme ya da bir kooperatif kurma hedefimiz vardı. Çünkü kadınlar üretiyorlardı, ürettikleriyle onları güçlendirmek gerekiyordu ekonomik anlamda. Kadın evden çıkabilirdi, üretebilirdi, satabilirdi, ekonomik fayda sağlayıp ayakları üzerinde durabilirdi.”

İş birliği ve üretim

İş birliği ve üretimi dernek için olmazsa olmaz olarak niteliyor Hayriye Hacet. Üretkenliğin kadının doğasında olduğunu, üreterek ayakları üzerinde durabileceğini belirtiyor. Yaşamda her gün fark bile etmeden birçok alanda iş birliği yaptığımızı ekliyor. Bu kaçınılmaz bir durum ve bir arada yaşamanın doğasında var esasen. Dernek aynı zamanda Manisa Kadın Kooperatifleri’nin koordinasyonu altında çalışıyor. Bir çatı oluşumdan aldıkları destekle dayanışmayı “hayatın ta kendisi” olarak görüyorlar.

Dernek, yerelde üreten kadınlara ürünlerini pazarlamaları konusunda destek verip yeni alanlar açıyor. Bu konuda çeşitli projeleri fikir aşamasının ardından hayata geçiriyor; üreticilerle el ele verip projelerini sürdürülebilir hale getiriyorlar. Ürünler arasında erişte, zeytinli erişte, sabun, zeytinyağı ve kendi özel ürünleri olan Akhisar zeytinli kurusu da bulunuyor. Liderlik eğitimi, toplumsal cinsiyet eşitliği eğitimi veren dernek, Halk Eğitimle iş birliği protokolü imzalayarak kadınlara el sanatları, ağaç budama ve pilates kursları da sağlıyor.

Üyeler derneğin daha sürdürülebilir bir yapıya kavuşması konusunda çabalarken bu defa şehir merkezinde “Şemsiye” adında bir butik kafe işletmeye başlıyorlar. Yirmi dört sandalyeli bu kafede kadınlar, evlerindeki özenle sağlıklı ve lezzetli yemekler sunuyorlar. Kafede aynı zamanda erişte, kuru gibi diğer ürünler de satılarak devamlılıkları sağlanıyor. Onların “iyileştirme” yöntemi de üretmek.

Sosyal Market ve Mekik

Daha neler yapabiliriz diye düşünen dernek bu defa kurdukları Sosyal Market’te, topladıkları ikinci el eşyaları ihtiyaç sahiplerinin kullanabilmesi için tasnif ediyor. Bu sayede modası geçen ürünlerin rağbetten düştüğünü anlayarak eldeki kumaşları değerlendirmeye ve yeni amaçlarla kullanılabilmeleri için dönüştürmeye karar veriyorlar. Anneannelerinin ilhamıyla çaput kilim dokuma onlara bir dönüşüm fırsatı sağlıyor: “Bir asırlık bir dokuma tezgahı bulduk, bir teyzemiz bunu bize bağışladı. Bir başka teyzemiz dokuma öğretme konusunda gönüllü oldu. Şu anda eskiyen kumaşlar, yenilenerek kullanıma kazandırılıyor.” Kendi renk skalalarına göre ipleri kilimden daha ince dokuyup çanta, cüzdan gibi eşyalara dönüştürüyorlar. Mekik adını verdikleri markaları altında çıkan ürünlere dikilen etikette ise şöyle yazıyor: “Cesur ol, enerjini fark et, yenilenmeyi ve dönüşümü kabul et, gökyüzüne bak, anın tadını çıkar.”

Son olarak belki tüm işlerinin özeti; kadınlar bir araya gelerek kazandıklarıyla şimdiye kadar 50 öğrenciye de burs verir hale gelmiş.

Dernek kuruluşunda ve çalışmalarında Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı yanında Türkan Saylan’ın kişiliğinden ilham alıyor. Her okumuş Türk kadınının cumhuriyete borcu olduğunu söyleyen Türkan Saylan ise onlar için ayrı bir yere sahip.

“Sivil Sesler Festivali’nde sesler içinde güzel bir ses olduğumuzu fark ettik.”

Çim amfiye kurulan sahnede çeşitli etkinlikler gün boyu sürerken Akhisar Kadın Derneği katılımcıları da koroda yer almış ve orada olmayı çok sevmişler. Hem kelimenin gerçek anlamıyla seslerinin güzel olduğunu fark etmişler hem de festival sayesinde seslerini duyurma ve renklerini görünür kılma imkanı bulabilmişler.

“Bize yalnız olmadığımızı, başka bir dünyanın mümkün olduğunu söyleyen çok insan olduğunu fark ettirdi Sivil Sesler Festivali.”

Son olarak festivalde deneyimledikleri üç “güzellik”i sorduğumuz Hayriye Hanım “paylaşım, sivillik ve hiyerarşisizlik” diyerek festivalde herkesin bir oluşuna dikkat çekiyor.

Kapak fotoğrafı: Anayurt Gazetesi

<span class="reading-mode-buttons"></span>Sivil Sesler Festivali’nden yükselen sesler: Akhisar Kadın Derneği<span class="reading-mode-buttons"></span> yazısı ilk önce Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı üzerinde ortaya çıktı.

Kuğulu Park’tan “kovuluşu” sonrası neler yaptığını öğrenmek, bu vesileyle onu tekrar tanımak ve tanıtmak üzere geçtiğimiz haftalarda Ata Abi ile buluştuk ve Türkiye’de sokak müziği, işportacılarla ilişkileri, sokağın nabzını tutuşu, Tunalı Tayfa, Kuğulu Park’tan kovulması, çalacak yeni mekân arayışında yaşadıkları ve istekleri ile beklentileri üzerine sohbet ettik.

“Madam Anahit’i gördüm İstiklal’den geçerken, eve giderken. Kulağında gülü. Akordeon çalıyor, büyülendim.”

Ata Yıkar, 18 yıldır sokak müziği yapıyor. Akordeonla en derinden teması ise İstanbul’da devlet memurluğu yaptığı 1985 yılında meşhur Madam Anahit’i Çiçek Pasajı’nda görmesi ile başlayıp her iş çıkışı onu dinlemeye gitmesiyle devam ediyor: “Benim devlet memurluğum da var 85 senesinde TEDAŞ’ta. O zaman Madam Anahit’i gördüm İstiklal’den geçerken, eve giderken. Kulağında gülü. Akordeon çalıyor, büyülendim. Neredeyse alkolik oluyorum, her akşam geçerken bira. Dedim ki ben bunu yapacağım. Kafama o gün koydum. Normalde akordeonla tanışıklığım daha eski.” Bu deneyim sonrası yirmi dokuz lira olan maaşı yetmiyor ve annesinin gönderdiği yüz lira ile ilk akordeonunu Karslı bir arkadaşından satın alıyor. Müzikle ilişkisi memuriyeti bırakmasıyla daha da gelişiyor. Öyle ki, Cem Karaca ile dostluğu olmuş ve Karaca’nın iki de konserini organize etmiş. Muğla Akyaka’da sahilde ve balık ekmek teknelerindeki insanlara müzik yapmış. Ankara’da Kuğulu ile sınırlı kalmayıp Atapark, Çayyolu, Batıkent gibi yerlerde kendine yeni soluklar arıyor. Akordeonuyla klasik Türk müziği de dahil olmak üzere pek çok tarzda müzik yaparken Barış Manço, Erkin Koray ve Cem Karaca ustaların ekolünü yaşatmaya çalışıyor. Rahmetle anarak Ciguli’yi ise es geçmiyor: “Ciguli bir ben iki.”

Ata Abi aynı zamanda 2014 yılında düzenlenen 1. Uluslararası Sokak Sanatçıları Buluşması yarışmasında Ankara’yı temsil edip birinci olan grup Tunalı Tayfa’nın kurucusu. Tunalı sokaklarında ilgi görseler de grubun beklediği değeri bulamaması yüzünden dağıldığını ekliyor. Yazılı bilgi açısından grubun görünürlüğü az olmakla birlikte halkın çektiği videolarda onları görmek mümkün.

İlk kez Yüksel Caddesi’nde 2004 yılında çalmaya başladığında sokak müziği yapan yalnızca “ut çalan bir amca vardı,” diyor, o kadar. Bu açıdan Ankara’da sokak müziğinin yayılmasında etkili olmuş bir isim. Sokak sanatının şimdilerde yeni yeni hız kazanmaya başladığına vurgu yaptıktan sonra ise Türkiye’de sokak müziği için şunları söylüyor:

“Bir özgüven geldi insanlara diye düşünüyorum ben. Mutlu musunuz, mutluyum ama, umutlu musunuz dersen maalesef hiçbir umudum yok. Neden derseniz? Dünyada örnekleri var mı bilmiyorum ama Türkiye’de sokak müzisyenlerine, sokak sanatına belediyelerin izin verdiği ölçüler dışında, sosyal etkinlikler dışında maalesef izin yok.”

Müzisyenliği yanında, bir insan olarak Ata Abi’ye dair bazı bilgiler verelim. Mesela Ata Abi’nin Doğuş adında bir oğlu, Balsın adında bir de kızı var. 12 yıldır beraber olduğu Tofaş marka beyaz bir Serçe’si var. Balsın koymuş, adı Rori. Buluştuğumuz Şili Meydanı Gülden Sokak’taki son model çeşit çeşit araba arasında ışıl ışıl parlıyordu o gün. Arabasının dikiz aynasında kızıyla biriktirdikleri türlü eşyadan oluşan bir totem asılı. Datça’yı, balık tutmayı çok seviyor. Çadır tatili seviyor ve bir gün tekrar Ege’ye dönebilmeyi arzuluyor.

“Biz bir şey satmıyoruz, biz sanat satıyoruz.”

Ata Abi’nin aktarmak istediği bazı sorunlar var. Bunlardan ilki seyyar satıcılarla ilişkileriyle ilgili. Seyyar satıcıları kendilerinden ayırmadığını vurgulamakla birlikte öncelikle sokakta sanat yapmakla bir şeyler satmak arasındaki farkın görülmesini istiyor Ata Abi. “İşporta yasaklandığı zaman hemen bizi emsal gösteriyorlar. Şimdi bizim aramızda bir fark var, bu farkı görmeleri lazım, nedir bu fark? Biz bir şey satmıyoruz, biz sanat satıyoruz. Gün gelir 1 lira ile geçer gidersiniz, gün gelir 100  lira alır gidersiniz, gün gelir 30 lira alır gidersiniz; bunun bir ölçüsü yok. Bu önce bir kere özveri ve sevgiyle olması gereken bir şey.” Bu sorun yanında işportanın bu duruma gelmesinin nedenini de anlatıyor. Yaklaşık yirmi yıla kadar Ankara’da dükkanların en geç akşam sekizden sonra kapandığını, o saatlerde satış yapan işportacıların ise göze batmadığını söylüyor. Ona göre, büyük mağazaların aç gözlülüğü işportanın para kazanmasına engel oluyor.

Değindiği bir diğer konu, sokak müziği yapan arkadaşlarıyla ilgili. Bu işin de bir usulü olduğunu, on metre ötede bir sokak sanatçısı varken diğerinin de müzik yapmaya çalışmasının saygısızlık oluşunu vurguluyor. Salt para kazanma kaygısı ile önlerine maddi durumlarını anlatan yazılar yazan kağıtlar koyarak müzik yapan insanların, sokak müziğinin bir sanat faaliyeti olarak benimsenmesi önünde bir engel yarattığını da ekliyor.

“Şöyle olmasın, Tunalı’ya dizilip bangır bangır bağırıp esnafı rahatsız etmesin. Hepsini anlattım… Sokakta kaldırımda insanları engellemeyeceksiniz, avaz avaz bağırmayacaksınız, aletinizle müzik yapacaksınız. Rahatsız edici sesleri kullanmayacaksınız. ”

“Bende insanlarla önce duygularını paylaşmak var, sonra müzik var.”

Konuştuğumuz konular bizi sık sık sokakta olmaya, insanlarla iç içe olmaya getiriyor. Ata Abi için müziğini salonlarda, davet edildiği ortamlarda yapmak da keyifli fakat sokakta olmanın tadı bambaşka. Sokağın hareketli yanını, interaktif ortamını seviyor: “Bende insanlarla önce duygularını paylaşmak var, sonra müzik var.” Kiminin aşk acısını, hastane acısını; kiminin çocuklarının neşesini paylaşmanın tadını anlatıyor ve ekliyor: “Biz sokakta halkla buluştuğumuz zaman, bizim için her şeydir, dediğim bu. Çünkü biz sokakta birçok insanla ve değişik ilden gelenlerle karşılaşıyoruz, Ankaralılarla halvet olmuşuz”. Üç yaşında bir çocuğun gelip “Ata dede, Rodrigo’nun gitar konçertosu var mı?” diye soruşunu, 29 Ekim’lerde, 30 Ağustos’larda Kuğulu’da olmanın tadını gözleri ayrı parlayarak anlatıyor.

“Sokakta hayat var, hayat sokakta. Çıkalım mutlu olalım, evlerimize çekilelim dinlenelim. Ev huzurdur ama hayatın geneli sokaktadır. Özgürlük değil midir herkesin istediği?”

Sokağın barındırdığı ama toplumun dışladığı insanlar konusundaki genel geçer yargılar üzerine de sokağı deneyimleyen biri olarak ondan alınacak şeyler var:

“Benim en iyi dostum, dostlarım bali, tiner çeken çocuklar var ya, kağıt toplayıcıları, selpak satanlar. Benim dostlarım onlar. Birinci derece öncel. Hatta onlar bana korumalık görevi de yaptılar, yaklaşanı yakarım diye. Biz böyle bir sevgiden geliyoruz. (..) Ben ölümsüzleştim onların bu davranışlarıyla.”

“Kovula kovula çare aradık biz.”

Gelelim Kuğulu Park’tan “kovulmasına”. Kovulma sözünü üzerine basa basa söylemesinin ve istersem yumuşatıp “uzaklaştırma” diyebileceğimi belirtse de böyle aktarmamın bir nedeni var. Ata Abi özellikle son dönemlerde polis ve zabıta tarafından kovalandıklarını ve tehdit edildiklerini, müzik yapmalarının çeşitli biçimlerde engellendiğini söylüyor. Sebebini sorduklarında ise vergi vermemelerinin sorun olduğunu; gürültü ve görüntü kirliliği yaptıkları, eşyalarını yere koydukları, haklarında şikayet olduğu yanıtını alıyorlar. Vergi konusunda, maliyeye şikayet edildiği yönünde de bir bilgisi var. Yalnızca özgürce sanatını ortaya koymaya çalışan biri olarak bu ve benzeri durumlarla uğraşmak zorunda kaldığı için utandığını da ekliyor. Yine pandemi döneminde 110 sanatçının intiharının samimiyetsizce görmezden gelinmesi onu yaralayan bir diğer sorun.

Ata Abi’nin istek ve beklentilerine gelince, oldukça doğal. Öncelikle kendilerine göstermelik olarak değil, samimiyetle sahip çıkılmasını istiyor: “Ben bir gün Çayyolu’ndaysam arkamda Çankaya Belediyesi dursun. Yenimahalle’deysem, Etlik’teysem dursun arkamda.” Kovulmakla, tehditlerle aşağılanmadan, siyasi yapılarla mücadele etmek zorunda kalmadan müziğini özgürce icra edebilmek istiyor. Kuğulu Park’ta hali hazırda çalamıyor ve müziğini Ankara’nın başka noktalarında sürdürüyor. Ancak isteği Kuğulu’ya dönebilmek. Üstelik orada yalnız olmak gibi bir amacı da yok. Müzisyenlerin dönüşümlü olarak Kuğulu’da müzik yapabilmesini, orada hep müzik olmasını önemsiyor. Münferit olay ve kişilerin ötesinde esas derdi, sokak sanatının Türkiye’de halen kabul görmemesi. Rotasyonlar ve düzenlemelerle sosyal belediyecilik anlayışına uygun olarak belediyelerin bu konuda harekete geçmeleri gerektiğini, sokak sanatçılarıyla mücadele etmek yerine onları korumaları ve yaptıkları işin değerini tanımaları gerektiğini vurguluyor. Dünyada sokak sanatçılarına hakları teslim edilir, özgürlük tanınırken; metroda çaldığı dönemden örneklediği üzere bizde sokak sanatçılarının tuvaletlere alınmama gibi sorunlarla baş etmek zorunda kaldığını öğreniyoruz.

“Korkmadan, ha geldiler mi, ha şimdi mi gelirler, diye korkmadan müzik yapmak istiyorum. Oturduğum yer de daha düzenli olsun istiyorum, repertuvarım düzenli olsun sehpa olsun ona koyayım istiyorum daha rahat bir ortamda. Kış şartlarında tanıyamazsın beni saç sakal, üşüyorum çünkü ne bileyim yakınımda bir esnaf bir dükkan yardım edecekse ısıtacaksa beni. Metroda bize ısıtma sağlanması mesela…”

Her şeyin karşısında, yeniden üretmek ve var olmak için hevesi ve gücü var. Halihazırda İstanbul’da süren ve belediyelerde sahneye çıkacağı bir projeden söz ediyor örneğin. Direniyor. “Kovula kovula çare aradık biz,” diyor Ata Abi. Onu şimdilik her ayın üçüncü Pazar günü Çayyolu Antika Pazarı’nda; Pazartesi günleri Arcadium AVM karşısında; Salı, Çarşamba, Perşembe ve Cuma günleri ise Yıldız Kavşağı’ndaki Nişantaşı Pazarı’nda bulabilirsiniz.

Görüşme talebime heyecanla olumlu karşılık verdiği ve paylaştığı her şey için Ata Abi’ye, ona ulaşabilmemi sağladığı içinse sevgili Ayça Akın Hamarat’a teşekkür ederim.

Hemen önümüzdeki bahar, bir akşamüzeri Kuğulu’da Ata Abi’nin akordeonunu tekrar duyabilmek için #KuğulununAtaAbisiGeriDönsün etiketiyle paylaşım yaparak destek olabilirsiniz.

İlham: Ciguli’nin Unutulmaz Canlı Akordeon Performansı

<span class="reading-mode-buttons"></span>“Sokaklar Bizimdir!” | Kuğulu Park’ın Ata Abi’si<span class="reading-mode-buttons"></span> yazısı ilk önce Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı üzerinde ortaya çıktı.

Neden HOP! Scooter?

Temiz enerjili ulaşım, güçlü ve hızlı araç

Ankaralı girişim HOP! Scooter 2019 sonunda Ankara’da öncelikle Bilkent Üniversitesi ve Bilkent Cyberpark’ta hizmet vermeye başladı ve zamanla çapını genişletti. Bugün artık İzmir, İstanbul, Sivas, Marmaris ve Eskişehir’de de faaliyette. Enerjinin verimli kullanılmasını destekleyen, dolayısıyla karbon salınımını azaltan güçlü ve hızlı scooterlarıyla konforlu bir sürüş sağlamak, şehir ulaşımında mikromobiliteyi yaygınlaştırmak HOP! Scooter ekibinin vizyonunda önemli noktalar. Güçlü ve hızlı scooterları, aynı zamanda HOP!’un onu diğerlerinden ayırıcı önemli özelliği. Gürültülü ve kalabalık otobüslerle korna sesleri şehir yaşamında dört yanımızı kuşatıyor. Buna karşın kısa mesafeli yolculuklar için taksi çağırmak yerine sessiz ve ekonomik bir seçeneğe yönelmeyi tercih edebilirsiniz. Eğlenceli sürüş deneyimi ise cabası.

Şehir yaşamında otomobil kullanıcısı olmak demek park yeri aramak, trafikte dakikalarca beklemek, zararlı emisyona neden olmak demek. Özellikle tek kişilik yolculuklarda çevreye zararı olmayan, fazla yer kaplamayan, kolay taşınır ve park edilir mikro araçlara yönelmek pek çok açıdan daha avantajlı. Bisiklete sevgimiz de hep bundan. Scooter ise paylaşımlı bir elektrikli araç olmasıyla da az araçtan çok sayıda kişinin yararlanmasını sağlıyor ve kişi başına düşen araç sayısını azaltıyor. Üstelik sürdürülebilir.

Konu yalnızca kendimizi değil, içerisinde yaşadığımız çevreyi ve en başta doğanın yararını da düşünmek olunca, yaşam tarzımıza scooterı dahil etmek, zamandan kazandırdığı gibi temiz enerjili ulaşıma dahil olmanın doyumunu da yaşatıyor. Elbette dünya çapında çevre bilinciyle hareket etmeyen şirket ve devletlerin kontrolsüz faaliyetleri devam ederken bizlerin kendi yaşamlarımızdaki çevreci davranışları her şeyi bir anda değiştiremez ancak, değişim dalga dalga yayılabilir.

Kullanışlı ve zevkli tasarım

HOP!’u kullanmak için öncelikle uygulamayı indirip kaydolmalısınız. Ardından karşınıza oldukça faydalı kısa bilgiler çıkıyor; bu bilgileri okuyarak HOP!’u nasıl kullanacağınızı, hangi adımları izleyeceğinizi, yolculuk esnasında dikkat etmeniz gerekenleri kolayca öğrenebiliyorsunuz. Kaydolma işleminden sonra kredi kartınızı tanımlayarak scooter kiralayabilirsiniz. Uygulamanın sade ve zevkli tasarımı kolay kullanılmasında etkili. Ayrıca HOP!’un scooterları gibi logosu ve uygulaması da kırmızı renkte. Kullanmaya başlamadan indirim alternatifleri için uygulamadaki promosyonlar bölümünü ve HOP Instagram sayfasına göz atmayı ihmal etmemeli. Ayrıca HOP!’un scooterları gibi logosu ve uygulaması da kırmızı renkte. Kırmızı rengi geçtiğimiz haftalarda Ankaralılar olarak seçtiğimiz yeni otobüs ve tabela renklerinden anımsayacaksınız. Ankara sokaklarında bir uyum yaratan bu ortaklık çevremizde varlığını sürdüren karmaşa karşısında hoş bir ayrıntı.

Önce güvenlik

Yaygınlaşmaya başladığı dönemden itibaren scooterlar özellikle gençlerle çocukların ilgisini çekti. Öte yandan örneğin kaldırımlara gelişi güzel bırakıldıkları için birtakım düzenlemelere de ihtiyaç doğdu. Ancak ulaşım aracı olarak bir anda yaygınlaşan scooterların heyecan yaratması kaçınılmaz; düzenleme gerektirmesi ise olağandı. Scooterların hem sürücüleri için hem de çevresinde bulunan kişiler için daha güvenli hale gelmesi adına Ankara Büyükşehir Belediyesi geçtiğimiz Haziran ayında bazı düzenlemeler getirdi. Azami hız sınırı 25 kilometreye, kullanım yaşı 15 yaş üzerine çekildi; kaldırımlarda kullanım yasaklandı. Alınan kararlara paralel olarak HOP! uygulaması da size önerilerde bulunuyor, güvenliği ön plana alıyor. Herhangi bir sorun yaşamanız durumunda ise 0850 8855 HOP üzerinden müşteri ilişkileri ekibinden 7/24 destek alıyorsunuz.

Çevreye duyarlı alternatifleri yalnızca birkaç kez deneyimlemekle kalmayıp günlük hayatımıza dahil ettiğimiz bir alışkanlık haline getirmek önem taşıyor. HOP!’la siz de şehrin keyfini sürebilirsiniz. Tabii, kask takmayı unutmayın!

Hop! uygulamasını şimdi indirmek için tıklayın.

Web sitesi | Linkedin | Instagram

Kapak Görseli: Sema Çavdar

Başkentte bilincin yıllar içinde arttığını gösterecek bir yazıya göz atmak için: Ulaşım Bir Şehrin Ruhudur: Ankara İçin Öneriler

<span class="reading-mode-buttons"></span>Şehrin Keyfini Sür: HOP! Scooter<span class="reading-mode-buttons"></span> yazısı ilk önce Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı üzerinde ortaya çıktı.

Bozkır güneşe gebe. Doğum sancılarını karnımda duyabiliyorum. Polatlı ovasında bir gün batımıyla terk ettiğim şehre seher vakti giriş yapıyorum. Bu defa rüzgârı arkama aldım. Uğurlu koltuğum olan 12 numaradayım. Şimdi Polatlı merkezde bir fırın önünde duruyoruz, muavin, kahvaltı ikramı için buharı üstünde açmaları koşa koşa gidip alıyor fırından. Yolcuların kimileri göz kapaklarına dolan güneşin doğuşuyla rahatsız, uykularından uyanıyor. Kimileri taze açma kokusu ve kaynar su buharıyla hafiften hareketlenmeye başlıyorlar. Hiç uyumamış olanlarsa harman sonunu getirmiş sapsarı ovada gün doğumunun tadını çıkardılar.

Şimdi AŞTİ’de hiç dinmeyen curcunanın ortasına iniyorum. Ben aceleci adımlarla kıvrıla kıvrıla ilerlerken valizim çaresiz peşimden geliyor. İşte orada, köşe başında bir kavuşma yaşanıyor. 08.00 otobüsünü bekleyenler arasından başını bizden yana çevirip inceden gülümseyenler oluyor. Ardından, uzun zaman sonra bir araya gelenlerin bildiği o safça bakışmalar, beceriksiz el kol hareketleri ve fakat sonunda yeniden aşinalık. Gelen yolcu peronunda bizimle birlikte kim bilir daha kaç hasretlik, avuçları arasında gülümseyen yüzün her an kaybolacakmış gibi duran varlığına korkuyla sarılmak istiyor.

Ankara ile yeniden kaynaşıp sımsıcak oluveriyoruz. O bana yine göğsünde bir yer veriyor ve beni seviyor; ben yine onun sokaklarını arşınlıyor, kedisine köpeğine, kumrularına göz kırpıyorum. Sedef yapraklı iğdelere, badem, palamut, ahlat, huş, ardıç, söğüt gövdelerine sarılıyorum.

Şimdi ben oturduğum yerden Ankara’da bir dolmuşu kaçırıyorum. Metrolara binip metrolardan iniyorum. Şehrin öte ucundaki bir büyüğümü ziyarete gidiyorum. Bir akşam geç vakit Birsen Tezer konserinden çıkıyor, mevsimin ilk karı düşerken Tunalı’nın sırtında bir kahveci arıyorum. Şehrin neon ışıkları içinde dönenmekten bazen usanıyorum da. Eve dönüp ılık ılık akan caddeleri ardımda bırakınca, tepelere bahar siması vurulduğunda yabana yazıya çıkacağıma, o kıymetli yazar gibi Çal Dağı’nın eteklerine alıç ağacıyla sohbet etmeye gideceğime dair kendimden söz alıyorum.

İş çıkışı Güvenpark’ta oturmuş, yanında taşıdığı yasemin çayını içen dostuma bir sohbet uzunluğu eşlik ediyor, Bonelli’de halka tatlısı teklifine yine çocuklar gibi seviniyorum. Biz o dostumla ellerimiz tatlının şerbetiyle yapış yapış, Kurtuluş Parkı’ndan geçip gülüşerek eve yollanıyoruz.

Şimdi, elinde taptaze simitle kahvaltıya gelecek misafirimi beklerken çaydanlığın altını yakıyorum. Masanın başında dikilirken, Gaziosmanpaşa’da apartmanlar arasında dolaştığım bir sabah, bordo bir binanın duvarı dibinde soluklanırken, küçük bir aileyi izleyişimi anımsıyorum. Dalgınlığım çok sürmüyor. Çünkü bu defa, pazar kahvaltısında çayları tüten aileyi hasretle uzaktan seyretmek yerine, başka bir balkonda kendi soframa zeytin kâsesi koyuyorum.

Akşam oluyor. Şimdi elime geçen kitabın arasında 24 Mart 2019’a tarihlenmiş, “Kabarık Kuş” imzalı bir mektuba rastlıyorum. Mektubun arka yüzünde bir şiir var, gözüme çarpan ilk dizeler:

“Yılları çok çağlar gibiyiz
Günleri çok yıllar gibiyiz
Uzun sessiz bir ağlamak gibiyiz
Geyik akar suları özleyince
Akmamız yok, çekilmiş nehirler gibiyiz”.

Adımın çağrıldığını duyup ayıldım. Şimdi ben Ankara’da sarılmalar kaçırıyorum. Ayaz akşamlar omuzlarımda battaniye, şehri tepeden seyretmeler kaçırıyorum. Gülüşmeler, yürümeler, yılgınlıklar, yetişmeler, üşümeler, mücadeleler, yaşamalar kaçırıyorum. Fakat her nasılsa, küçük gezintimin kuru gerçekliği sürdürebilmek için bana bir parça dayanma gücü verdiğini de görüyorum.

Sakinliği bozulmuş köşemden kalkarken, düşünmeden duramadığım bir şey var zihnimde: Sanırım bazılarımız Ankara’yı, kendini bizlere verirken aslında kendimizi bize bahşettiği için seviyoruz.

Yazı içi görseller: Mehmet Kürşat Değer

<span class="reading-mode-buttons"></span>Geyik Akar, Suları Özleyince<span class="reading-mode-buttons"></span> yazısı ilk önce Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı üzerinde ortaya çıktı.

Şüphesiz, Ankara’da olmanın ruha iyi gelen bir tarafı var. Kent yaşamının içinde hala içten gülümseyen insanlarla tanışmanın ise birden fazla… Onlardan biri de Cumhur Amca. Kendisi Ayrancı Antika Pazarının tek abajur satıcısı. Her gidişimizde bizleri güler yüzüyle karşılayıp hayır dualarıyla yolcu eder. Eğer birimiz memleketindeyse ve o ay pazara gelemediyse, diğerine mutlaka onun da ahvalini sorar, iyi dileklerini yollar. Kasım ayı pazarında, arkadaşım fotoğraflar çekerken Cumhur Amca’yla daha öncesinde sözleştiğimiz gibi sohbetimize başlıyoruz.

Cumhur Amca 1959 Tarsus doğumlu. Mesleği ise teknik ressamlık. SSK inşaat dairesinde yıllarca hastane projeleri çizmiş. Ta ki 1988’de kızı doğana ve onda bir merak uyanana dek. Eve gelen bir biblodan abajur olabileceğini düşündükten sonra olanakları araştırmaya başlamış. Bu araştırma sonucunda Türkiye’de çocuk odası abajurlarındaki eksikliği fark etmiş. Tabii öncesinde de ahşap ayaklar üzerine bebek temalı abajurlar yapılırmış fakat bunu bir konsept biçimine getiren ve yaygınlaşmasını sağlayan kişi kendisiymiş. Cumhur Amca, daireye devam ederken bir yandan da seramikten yapılma kedi-köpek biçiminde ya da dönemin çizgi roman-çizgi film kahramanları biçiminde biblolar üzerine uygun kumaşlarla abajurlar yapmaya başlamış.

Başlarda sermayesi olmadan işe koyulduğu için eşi birazcık kızsa da, Cumhur Amca Ankara esnafına abajurları için parça sormaya devam etmiş. Hatta söylediğine göre, başlarda yardım istediği bazı esnaflar dönüp ondan parça sorar olmuş. “Bazen yerde bulduğum bir gazoz kapağını, bir vida ya da tel parçasını cebime atıyorum ve mutlaka bir gün işime yarıyor,” diyor. “Parça uydurma koşuşturması sayesinde inşallah Alzheimer hastası olmayacağım,” diye de ekliyor Cumhur Amca. Görmeyi başardığı zaman insana ilham olabilecek nesnelerin sınırı yok doğrusu.

Tarsus’taki evlerinin altında bulunan, babasına ait araba ve bahçe motorları tamirhanesinde 13 yaşına kadar çalışmış Cumhur Amca. Bakış açısını, merakını ve alt yapısını da o döneme; babasının işine ve onun yanında çalışmasına dayandırıyor. Sohbetimiz sırasında teknik ressamlık mesleğine bile bu merak sonucunda başladığını öğreniyorum. Merakını, mesleğini, abajur yapmaya başlama hikâyesini anlatırken asıl değindiği ise işini sevmenin önemi. “Eğer insan işini severek yapıyorsa” diyor, “mutlu ve başarılı olmamasının imkânı yoktur”. Ben de onu, sevdiği uğraşı bulan bir büyüğüm olarak şanslılar arasında sayıyorum.

90’ların sonunda Çin malı ürünler ülkeye girmeye başladıktan sonra çocuk odası abajuru işi sona ermiş. Cumhur Amca da bundan sonra antika eşyaları kullanmaya başlamış. Herkesin evinde eski eşyalardan bir lamba olsun düşüncesiyle semaverden kömür ütüsüne, bakır güğümden eski gaz ocağına, vazolara kadar birçok malzemeden abajur yapıp satmaya başlamış. Bu açıdan bakıldığında bir tür geri dönüşüm projesi de sayılabilir yaptığı iş.

Hiç dükkân açmadan ürünlerini hediyelik eşya satan yerler aracılığıyla satmış ve emekliliğinden sonra da tüm yoğunluğunu lamba işine vermiş. Ayrancı Antika Pazarı Anadolu Antikacılar Derneği tarafından ilk kez 1997 senesinde kurulup da koleksiyonerlerle antikacılar bir araya gelme şansına kavuştuğunda, dernek başkanı Cumhur Amca’ya pazarda bir yer vermiş. 1999 yılında satışa başlayan Cumhur Amca, o yıldan beri pazarın tek lambacısı olarak aynı yerde satışına devam ediyor. Otopark sorunundan dolayı Pazar yerine akşamdan gelip arabasında geceliyor. Onu her ayın ilk pazar günü Ayrancı, her ayın üçüncü Pazar günü de Çayyolu Antika Pazarında bulmak mümkün.

Müşterisine iyi davrandığı için güzel geri dönüşler alıyor ve dolayısıyla bolca da müdavimi var Cumhur Amca’nın. Memnun kalıp tekrar gelenler, arkadaş önerisi üzerine hususi gelenler, ansızın yolu düşenler, kimler kimler… Uygun fiyat alıcıyı çekse de abajurların asıl çekici yanı biricik olmaları bence. Her biri ayrı bir fikir üzerine ayrı malzemelerle yapılıyor, eşsizler yani. Bu yönleriyle de çok samimi birer hediyelik eşya oldukları söylenebilir. Modern, klasik ya da nostaljik seven herkese uygun bir parça var burada. Ayaklı lamba, kırmızı kumaşlı abajur başlığı, ahşap gövdeli lamba arayanlarla şöyle şık bir şey olsun diyenler de bu gruba dahil üstelik. O lambalardan birinin kullanıcısı olarak önerim ise; lambanızı, eğer seviyorsanız mutlaka sarı renkli bir ampulle kullanmanız.

Belki gelecek ay Cumhur Amca’yı ziyaret eder, tanışır, sohbet eder; hatta onun gibi başkalarıyla da tanışma fırsatı bulursunuz. Seyyar satıcılardan alacağınız çay ya da kahvenizle –kışın kendini hissettirmeye başladığı şu günlerde artık salep bulmak da mümkün- pazarda dolaşırken bir cızırtılı sesi takip eder, çocukluğunuzu anımsatan eski ve tozlu bir oyuncağa rastlar, o buruk hisle geçmişinize göz kırparsınız.

Son olarak sohbetimizin sonunda edebiyata olan ilgisinden bahsediyor Cumhur Amca. Kızının edebiyat öğretmeni olmasına da şaşırmıyorum elbette. Edebiyatı hep sevmiş, öyle ki; gençliğinden beri televizyondan duyduğu ya da kendi ürettiği cümlelerden oluşan güzel sözler defterleri bile varmış. Yaşamı boyunca onu etkilemiş olan şu sözü paylaşıyor bizimle: “Hayatını öyle yaşa ki, her an kendi elini sıkabilesin.”

Cumhur Amca’ya bizleri kabul ettiği, söyleşi ricamızı kırmadığı için teşekkür ederiz.

Keşfedilecek pek samimi biri daha: 30 Yıldır Aynı Yerde: Selim Sevim ve Kitapları 

<span class="reading-mode-buttons"></span>Ayrancı Antika Pazarını Aydınlatan Esnaf: Cumhur Amca<span class="reading-mode-buttons"></span> yazısı ilk önce Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı üzerinde ortaya çıktı.