2019 sona yaklaşırken, geride bıraktığımız yılın istatistikleri de sosyal medyada kendine yer edinmeye başladı. Spotify’da en çok neleri dinledik, Google’da en çok neleri arattık, YouTube’da en çok neleri izledik… Bu listeler arasında beni en çok heyecanlandıranı ise, İdefix’in yayınladığı “Türkiye Ne Okuyor?” listesi. Listeyi takip ettiğimiz 2017 ve 2018 yıllarında olduğu gibi, 2019 yılında da Türkiye’nin en çok kitap okuyan kenti Ankara oldu. Ankara kitap okuma konusunda zirveyi kimseye kaptırmazken, en çok okunan yazar da yine aynı: Stefan Zweig.

Bir Enternasyonalist: Stefan Zweig

İdefix’in “Türkiye Ne Okuyor” haritasında Stefan Zweig, Ankaralı okur için hep birinci sırada. İlk sene şaşırmış ve üzerinde durmamış, ikinci sene belki sevilen biridir demiş geçmiştim. Bu sene de Zweig, Ankara kitap okurları için zirvede olunca, Zweig üzerine düşünmeye başladım.

Stefan Zweig, 28 Kasım 1881’de Viyana’da, varlıklı, Yahudi bir ailenin oğlu olarak dünyaya gelir. Viyana Üniversitesi’nde tamamladığı felsefe eğitimi ona 1904 yılında “doktor” unvanı getirir. Savaş Bakanlığı arşivlerinde çalışır, dergiler için yazılar kaleme alır. On sekiz sene süren ilk evliliğini Friderike Maria von Winternitz ile gerçekleştirmiş, boşanmasından bir sene sonra da Elisabet Charlotte “Lotte” Altmann ile evlenmiştir.

1934’te Hitler’in Almanya’da başa gelmesi ile, Zweig Kıta Avrupası’nı terk etmeye karar verir. Dindar yetiştirilmemiş biri olmasına ve ailesinin Yahudiliğini sadece doğumdan gelen bir durum olarak tanımlamasına rağmen, Siyonizm düşüncesinin kurucusu olan Theodor Herzl ile yakındır. Bu kaçışın önemli nedenlerinden biri olarak, Zweig’ın bir pasifist olması gösterilebilir. İktidarın baskıcı politikaları, onun için ülkesini yaşanmaz bir hale getirmiştir [1]. Önce İngilitere’ye kaçar, birkaç sene Bath’de yaşar. Daha sonra da yaşlı kıtayı tamamen terk eder. İlk birkaç sene ABD’de hayatını sürdürür, daha sonra da Brezilya’ya, Alman kolonisi Petrópolis kentine yerleşir. 23 Şubat 1943 yılında, Brezilya’daki evinde eşi ile el ele ölü bulunur. Ölüm nedenleri: Barbitürat zehirlenmesi. İntihar etmişlerdir.

Zweig’ın bu trajik sonu, sadık bir okuru olarak beni hep üzmüştür. Nedenini pek de iyi kavrayamadığım bir son bu aynı zamanda. Zweig II. Dünya Savaşı’ndan kaçmıştı, Avrupa’dan kilometrelerce uzaktaydı. Neden kendini öldürmüştü? Benim bakış açıma göre, bu sorunun cevabı, Zweig’ın ruhunda saklı. Zweig, enternasyonalizm ve Avrupacılık düşüncelerinin yılmaz bir savunucusuydu. Otobiyografisi Dünün Dünyası, Nazi iktidarı ile yaşadığı hayal kırıklığını net bir şekilde ortaya koyuyor aslında.

Dünün ve Bugünün Dünyasında Zweig

Almanca dilinin önemli yazarlarından Zweig, neden Ankara kitap okuma listesinin hep zirvesinde yer alıyor?

Zweig, çoğu zaman “dünyanın en çok çevrilmiş yazarı olarak” anılıyor [2]. Kitapları altmışın üzerinde dile çevrilmiş… İlginç bir şekilde, Kıta Avrupası’ndan ilk kaçış durağı olan İngiltere hariç olmak üzere, dünyanın hemen hemen her yerinde popüler olan bir yazar. Hakkındaki görüşler ise genelde ikiye ayrılmış şekilde. Kimileri onun hümanist, basit ve etkili anlatımını överken, kimileri -özellikle de Alman şair Michael Hoffman- Zweig’ın tarzını basit, zayıf ve yüzeysel buluyor.

Peki Stefan Zweig’ı günümüzde hala okunur kılan şey nedir? Bu popülerliği nereden geliyor? Ve neden Ankara kitap tercihlerini bir Avusturyalı yazardan yana kullanıyor?

Zweig bugünün liberal düşüncesinin temellerini yıllar önce atmış sanki. Avrupa düşüncesini savunan bir yazar olarak, II. Dünya Savaşı sonrası dünyamızı şekillendiren, bireylerin ülkeler arasındaki hareket özgürlüğünün bürokratik kurallarla kısıtlanması onu öfkelendiriyordu. Kimlikler, pasaportlar, dokümanlar ve insanları birbirinden ayıran tüm bu bürokratik materyaller onun benliğini kaybetmesine neden oluyordu. İnsanların etnik köken, milli kimlik gibi etiketlere indirgenmesinin, benliklerinden de bir şeyleri götürdüğüne inanıyordu. Onun özlediği ve bir daha hiç sahip olamayacağı dünün dünyası, aslında büyüdüğü Viyana’ydı. Kitaplarında anlattığı Viyana, farklı yerlerden gelen insanların inanılmaz bir karışımıydı. Farklı gelenekler ve fikirler burada beraber var olabiliyordu. Savaş ve sonrası dönemde onu dehşete düşüren şey, esasen totaliter ülkelerde görülen tek kültürlülüktü. [3]

Dünyada Zweig’ın bunca senedir okunmaya devam etmesinde en önemli etkenin, onun bu fikirleri olduğunu düşünüyorum. Özellikle Avrupa, bugün Avrupalılık kimliğinin ciddi anlamda sınavdan geçtiği bir dönemden geçiyor. Ağırlıklı olarak Orta Doğu’dan gelen zorunlu göç, aşırı sağın yükselişi, İngiltere’nin AB’den ayrılma süreci… Hepsi Avrupalılık hakkında yeniden düşünmeye itiyor insanları.

İdefix’in kitap endeksinde, Zweig’ın Ankara kitap listesinin başında yer alması, onun düşüncelerinden dolayı mıdır bilmiyorum. Ancak bu yazarın kentimizde her geçen sene okunmaya devam etmesinin, çokkültürlülüğün daha iyi anlaşıldığı bir kent yaratmak için çok önemli olduğunu düşünüyorum.

Ankara Kitap Listesi

İdefix’in okuma endeksinde zirve bu sene de Ankara’nın. Kentimizi İstanbul takip ediyor. Sonrasında ise Eskişehir var. İzmir, Tunceli, Muğla, Çanakkale, Karabük, Kocaeli ve Kırklareli en çok okuyan kentler arasında. Stefan Zweig dışında Zülfü Livaneli, Yuval Noah Harari, Sabahattin Ali, Yaşar Kemal ve Jules Verne en çok okunan yazarlar arasında.

Ankara’da Zweig’dan sonra benim henüz tanışmadığım Gülseren Budayıcıoğlu, Bir Ömür Nasıl Yaşanır? kitabı ile İlber Ortaylı yer alıyor. İş Bankası Kültür Yayınları, Yapı Kredi Yayınları ve Can Yayınları ise en çok tercih edilen yayınevleri arasında. Kitap türleri olarak “dünya roman” ve “Türkiye roman” her zaman olduğu gibi ilk sıralarda. Ayrıca kişisel gelişim kitapları da bu sene Ankara’da en çok okunanlar arasında.

İstanbul’da en çok okunan yazarlar arasında Ankara kitap listesinden farklı olarak Dostoyevski yer alıyor. Tunceli’de ise Sevim Ak ve Zülfü Livaneli, Zweig’a eşlik ediyor. Edirne’de Soner Yalçın, Çanakkale’de Şermin Yaşar ve Sabahattin Ali ve Muğla’da Azra Kohen de en çok okunan yazarlar arasında.

Yeni kitaplar ve yeni yazarlar keşfettiğimiz, okumaya devam ettiğimiz bir yıl olsun Ankara!

Kaynaklar

[1] “Stefan Zweig and Joseph Roth: How Europe’s exiled intellectuals ended up on a Belgian beach” (2016). newstatesman.com Link

[2] “Stefan Zweig: Grand Budapest Hotel’s Inspiration” (2014). bbc.com. Matthew Anderson. Link

[3] “In Conversation With George Prochnik: On Why Stefan Zweig Matters Today”. themantle.com. Shaun Randol. Link

<span class="reading-mode-buttons"></span>2019 Ankara Kitap Listesi ve Sevgili Stefan Zweig<span class="reading-mode-buttons"></span> yazısı ilk önce Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı üzerinde ortaya çıktı.

Evet okumayı seven herkesin özdeşleşebileceği bir şeydir belki kitap ama Ankara ile, Ankaralı ile ayrı bir bağı vardır kitapların. Mesela Ankara denince akla gelen şeyler arasındadır Dost Kitabevi veya İmge Kitabevi. Tuhaftır belki lakin başka hangi şehirde bu tarz bir şey görebilirsiniz ki? Açıkçası bilmiyoruz… Hakan Kaynar’ın da dediği gibi “Ankara’da, insanların bazı alış-veriş merkezleri, postane, heykel gibi yerlerin dışında birbirleriyle buluştukları noktaların da kitapçılar olması gösteriyor ki, bu yerler çoktan şehirde sürüp giden hayatın vazgeçilmez parçaları haline gelmiştir.”

İşte bu kadar kitaplara ve kitapçılara aşık olan bir şehri kitaplarla, yayınevleriyle, sahaflarla ve yazarlarla buluşturacak olan Ankara Kitap Fuarı, 6 – 15 Ocak 2017 tarihleri arasında Congresium Ankara’da gerçekleşecek. 8 yıldır Eylül Fuar ve Organizasyon’un düzenlediği 11. Ankara Kitap Fuarı, 2017’nin ilk kitap fuarı ve 10 gün boyunca ünlü yazar, şair ve gazetecileri yaklaşık olarak 450 etkinlik ile Ankaralılarla buluşturacak.

Ankara ve İstanbul başta olmak üzere tüm Türkiye’den yaklaşık 250 yayınevinin katılacağı fuarda, her ne kadar Türkiye’de eski sahafcılık kültürü pek kalmamış olsa da 25 sahaftan oluşan bir bölüm de olacak.

Edebiyatımızın ünlü ismi Ahmet Ümit, festivalin bu seneki yerli onur yazarı olurken, Rus yazar Mihail Sinelnikov da yabancı onur yazarı. Bu senenin misafir ülkesi ise Kazakistan. Kazakistan’dan gelecek yayınevleri ve yazarlar Kazakistan kültür ve edebiyatı ile ilgili eserleri tanıtacak.

Sevilen ünlü yazarların konferans ve imza günleri detaylarına geçmeden önce, şimdiye kadar organizasyondan herhangi bir açıklama gelmediği için ücretsiz gibi gözüken fuarın geçen sene 2 TL gibi gereksiz bir giriş ücreti olduğunu ve bunun bu sene de olması ihtimal bir durum olduğunu ve bununla birlikte hafta sonlarının çok yoğun geçtiğini hatırlatmakta fayda olduğunu düşünüyoruz.

Gelelim fuarda imza gününe ve konferansa katılacak ünlü yazarlara. Ajandalar, not defterleri ve kalemler hazır mı? Bu sefer gerçekten ihtiyacınız olacak. (Tarihe göre sıralanmıştır.)

İmza Günleri

• Mihail Sinelkinov | 6 – 7 Ocak 2017 | 15:00
• Büşra Yılmaz | 7 Ocak 2017 | 11:00 | Epsilon Yayınları
• Tayfun Talipoğlu | 7 Ocak 2017 | 12:00 – 19:00 | Siyah Beyaz Yayınları
• Ahmet Ümit | 7 Ocak 2017 | 15:00 | Everest Yayınları
• Ataol Behramoğlu | 7 – 8 Ocak 2017 | 12:00 – 18:00 | Tekin Yayınları
• Osman Pamukoğlu | 7 – 8 Ocak 2017 | 13:00 – 19:00 | Efsane Yayınları
• Saygı Öztürk | 7 – 8 Ocak 2017 | 14:00 | Doğan Yayınları
• Yılmaz Özdil | 8 Ocak 2017 | 13:00 | Kırmızı Kredi Yayınları
• Ahmet Şimşirgil | 8 Ocak 2017 | 16:00 – 18:00 | Timaş Yayınları
• Şemin Çarkacı | 10 Ocak 2017 | 12:00 – 15:30 | Elma Yayınları
• Ahmet Şerif İzgören | 11 Ocak 2017 | 16:00 – 18:00 | Elma Yayınları
• Sinan Akyüz | 14 Ocak 2017 | 12:00 | Alfa Yayınları
• Ahmet Zeki Üçok | 14 Ocak 2017 | 14:00 | Doğan Yayınları
• Emrah Serbes | 14 Ocak 2017 | 14:00 | İletişim Yayınları
• Hasan Ali Toptaş | 14 Ocak 2017 | 14:00 – 15:00 | Everest Yayınları
• Murathan Mungan | 14 Ocak 2017 | 16:00 | Metis Kitap
• İsmail Saymaz | 14 Ocak 2017 | 17:30 – 19:30 | İletişim Yayınları
• Ceyda Düvenci | 15 Ocak 2017 | 13:00 – 14:30 | Elma Yayınları
• Mehmet Auf | 15 Ocak 2017 | 15:00 – 17:00 | Elma Yayınları

*Tiyatrocu, gazeteci ve yazar Enver Aysever, en çok okunan genç ve çocuk kitabı yazarlarımızdan Muzaffer İzgü, 26. Genelkurmay Başkanı ve yazar İlker Başbuğ ve Demokratik Sol Parti’nin kurucusu ve ilk başkanı, siyasetçi, ressam ve 94 yaşındaki yazar Rahşan Ecevit de imza gününün öne çıkanları arasında.
Bunun dışında 10 gün boyunca 400’ün üzerinde yazarın daha katılacağını da unutmamak lazım. Detaylı yazar listesine buradan ulaşabilirsiniz.

Konferanslar

• Ataol Behramoğlu | 8 Ocak 2017 | 13:00 – 13:50 | Bir Çocuğa Layık Olmak
• Ahmet Şimşirgil | 8 Ocak 2017 | 15:00 – 15:50 | Osmanlı’da Islahat, Darbe ve Devlet
• Banu Avar | 14 Ocak 2017 | 14:00 – 14:50 |
• Murathan Mungan | 14 Ocak 2017 | 15:00 – 15:50 |
• İsmail Saymaz | 14 Ocak 2017 | 16:00 – 16:50 | Türkiye’de İş Cinayetleri ve Fırat Üzerine

*Bunların dışındaki diğer konferans detaylarına da buradan ulaşabilirsiniz.

Konferansların asma kattaki konferans salonunda gerçekleşeceğini, imza günlerinin de yine aynı asma katta olacağını ve sahaflar bölümünün ise alandaki C bölümlü kısımda olacağı bilgisini verdikten sonra fuara katılan bütün yayınevlerine ve alan krokisine buradan ulaşabilirsiniz.

11. Ankara Kitap Fuarı, 6 – 15 Ocak 2017 tarihlerinde 10:00 – 20:00 saatleri arasında ziyaret edilebilecek. Ve son olarak önemli konferanslar ve özellikle imza günleri, daha çok fuarın en yoğun olduğu günlerde yani hafta sonlarında gerçekleştiği için erkenden yerinizi almanızın sizler için daha sağlıklı olacağını hatırlatalım. Bununla birlikte geçen sene fuara katılmayarak bir çoğumuzu üzen Can Yayınları‘nın bu sene fuarda olacağını bonus olarak ekleyelim.

Sevdiğiniz yazarlarla buluşabildiğiniz, yoğunlukta boğulmadığınız, değişik etkinliklere katıldığınız, kitaba ve kitap kokusuna doyacağınız bir festival geçirmeniz dileğiyle. Yeni yazılarda, festivallerde ve etkinliklerde görüşmek dileğiyle. Eğlenceli Tarafta Kalmayı Unutmayın !

<Bu içerik lavarla.com için hazırlanmıştır. Tüm hakları lavarla.com’a aittir. Reklam içermemektedir.>

<span class="reading-mode-buttons"></span>Kitaplara Uzanan Yolculuk | Ankara Kitap Fuarı<span class="reading-mode-buttons"></span> yazısı ilk önce Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı üzerinde ortaya çıktı.