1988 yılında çıkarttığı Ful Aksesuar’88 Manço: Sahibinden İhtiyaçtan albümündeki “Nane Limon Kabuğu” ve “Ahmet Bey’in Ceketi” isimli şarkılar için de ikişer kez klip çekmiştir. Aynı yıl, TRT’de yayımlanan Bir Yaz Gecesi programının çekimleri için geldiği Ankara’da, Kale çevresinde, bu iki şarkının video klibi için de kamera karşına geçmiştir.

Kalaycılar Baharat ve Çengelhan

“Nane Limon Kabuğu” şarkısının klibi, Koyunpazarı yokuşundaki, Kalaycılar Baharat isimli dükkanda çekilmiştir. (Bu konuda ayrıntılı bilgi için bakınız) Baharatçının yanındaki eski bir handa ise “Ahmet Bey’in Ceketi” şarkısı için klip çekilmiştir, hani şu sözlerle başlayan şarkıya:

“Tanrı bütün kullara rızkını dağıtırken
Kimi sırtüstü yatar, kimi boşta gezerken
Kul Ahmet erken kalkar, haydi ya nasip derdi
Kimseler anlamazdı, ya nasip ne demekti.”

Klibin çekildiği han, Çengelhan’dır. Çengelhan, günümüze kadar ulaşan kitabesine göre 1522-1523 tarihlerinde, klasik Osmanlı han mimarisinin özelliklerine hazi olarak inşa edilmiştir. Uzun yıllar boyunca Ankara’da, özellikle sof ticaretinin merkezlerinden biri olan yapı, kervansaray işleviyle de uzak şehirlerden gelen tüccarların konaklama gereksinimini karşılamıştır. İlerleyen yıllarda handaki dükkanlarda, dokuma, tiftik  yünü, urgan, kuru bakliyat, nalburiye malzemeleri, işlenmemiş deri gibi ürünler satılmıştır. 1990’lı yılların sonunda yavaş yavaş terk edilen yapı, bu yıllarda tabakhane ve yün deposu olarak kullanılmıştır.

Çengelhan, 1972 ve 1980 yıllarında Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu tarafından tescillenmiştir. 1986 yılında Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıkları Yüksek Kurulunca tescil kaydı devam eden taşınmazlar listesine alınmıştır. 1997 yılında müştemilatıyla birlikte Vakıflar Genel Müdürlüğü adına tapulanan yapının işlevi, Ankara Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından “müze turistik çarşı” olarak değiştirilmiştir. 2003 yılında, içinde Vehbi Koç’un iş hayatına başladığı dükkanın olması nedeniyle Rahmi M. Koç Müzecilik ve Kültür Vakfı’nca Ankara Vakıflar Bölge Müdürlüğünden kiralanan han, iki yıllık bir kapsamlı bir restorasyon çalışmanın sonucunda 2005 yılında Ankara Rahmi M. Koç Müzesi ismiyle yeni çehresine kavuşmuştur.

Çengelhan’ın izinde

Klip, Barış Manço’nun hanın avlusundaki çeşmede elini ve yüzünü yıkamasıyla başlar. Çeşme, günümüzde daha farklı bir formda varlığını sürdürmektedir. Arka planda ise dükkanların bulunduğu kısmın yeniden düzenlenerek revak yapısının ortaya çıkartıldığı ve sergileme alanları oluşturulduğu görülmektedir.

Klibin devamında Manço, merdivenlerden hanın üst katına çıkar. Bu katta da avludakine benzer bir değişimi gözlemlemek mümkündür. Dükkanların, içinde önemli koleksiyonlar barındıran sergileme alanlarına dönüştürüldüğü, yine kat boyunca sergileme amaçlı camekanların konulduğu dikkat çekmektedir. Yapının, sıva halinden arındıralarak taş ve tuğla örgülü görünüme kavuşturulması avluda olduğu gibi bu katta da görülmektedir.

Klibin bir anında Manço, şarkısını korkuluklarda oturarak söyler. Aynı noktaya günümüzden bakıldığında avludaki uygulamaya benzer şekilde dükkanların olduğu kısmın sergileme alanı olarak düzenlendiği, ayrıca korkulukların eklendiği ve hanın üzerinin kapatıldığı görülmektedir. Avluda, hanın muhtemelen son esnaflarıya sohbet edilen nokta, Vehbi Koç’un mesleğe başladığı dükkanın köşesi ve günümüzde klasik arabaların teşhir edildiği yerdir.

Avluda, hanın muhtemelen son esnaflarıya sohbet edilen nokta, Vehbi Koç’un mesleğe başladığı dükkanın köşesi ve günümüzde klasik arabaların teşhir edildiği yerdir.

Klipteki görüntüler, yapının günümüzdeki halinin 38 yıl önceki görüntüsüyle kıyaslanmasına olanak sağlamaktadır. Böylece, 1988 yılında son demlerini yaşayan Çengelhan’ın arşiv niteliğindeki görüntüleri, Ankara’nın kültür belleğine dahil olmuştur. “Ahmet Bey’in Ceketi” ise o günden sonra, içinde hiç Ankara sözcüğü geçmemesine rağmen Ankara’nın bir şarkısı olarak insanların gönüllerine yerleşmiştir.

Klibin sonunda, Barış Manço üst kattaki bir kapıyı kilitlermiş gibi yaparak çıktığı merdivenlerden aşağı iner. Elbette şarkısını tamamlayarak:

“Sonunda herkes anladı ya nasip ya kısmeti
İbreti alem oldu Ahmet Bey’in ceketi
Meğerse tüm keramet ceketteymiş be Ahmet
Barış’a sorar isen sen bu yolda devam et”

Kaynaklar

• Ankara Rahmi M. Koç Müzesi
• Eskilerden Türkiye Fotoğrafı, Facebook hesabı, 18 Kasım 2025 tarihli paylaşım.
• “Ankara Çengel Han’ın Müze Olarak Yeniden Kullanımının Koruma Yaklaşımları Bakımından Değerlendirilmesi”, Sanat ve Tasarım Dergisi, 2020, s. 275-303.

<span class="reading-mode-buttons"></span>İki şarkının klibi, şehrin arşivi: ‘Ahmet Bey’in Ceketi’ ve ‘Nane Limon Kabuğu’<span class="reading-mode-buttons"></span> yazısı ilk önce Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı üzerinde ortaya çıktı.

Eski Ankara Esnafı adlı Instagram sayfamı açtığımdan beri, takipçilerimden çok güzel bilgiler alıyorum. Bilmediğim yerler, resimler veya hikayeler paylaşıyorlar benimle. İşte o bilgilerden biri de değerli takipçim Selin Hanım’dan geldi. İlgimi çekeceğini düşünerek, dedelerinden kalma dükkânlarıyla ilgili bana mesaj yazması üzerine büyük bir heyecanla harekete geçtim. Söz edilen yer, Koyunpazarı yokuşunda bulunan Kalaycılar Baharat. Daha önce de çok alışveriş yaptığım, bildiğim bir yer aslında. Ama nereden bilebilirdim ki hikâyesini. Baharatlara olan ilgisi sebebiyle eşimle birlikte, Selin Hanım’la randevulaştığımız gün gidiyoruz dükkana. Tüm sıcaklıklarıyla ailecek karşılıyorlar bizi. İkinci ve üçüncü kuşak olan, Ali Rıza Kalaycı ve oğlu Tolga Kalaycı birlikte işletiyorlar dükkânı. Soyadları Kalaycı olduğu için zamanında kalaycılıkla da uğraşan var mıydı diye soruyorum ama tamamen tesadüf olduğunu söylüyorlar. Ali Rıza Bey, babası Ziya Kalaycı’dan kalma bu dükkânın 100 senelik olduğunu söyleyince daha da heyecanlanıyorum. “Küçüklüğümden beri bilirim buraları, babamla dükkâna gelirdim hep. O zamanlar ticaret merkezi burasıydı. Eşeklerle yük taşınırdı,” diyor Ali Rıza Bey. Kendisi ODTÜ İnşaat Mühendisliği bölümünden mezun, yıllarca kendi mesleğini de yapmış. O zamanlar kardeşi Özgür Bey bulunuyormuş dükkanda.

Selin Hanım, bana attığı mesajında çok değerli bir anıdan bahsediyordu. Mesajı okuduğumda çok şaşırmıştım. Konuyu detaylı bir şekilde öğrenmek için Ali Rıza Bey’e soruyorum. Ancak o zamanlar dükkânda bulunan kardeşi Özgür Bey’in bileceğini söylüyor. Oğlu Tolga Bey daha doğru öğrenmek amacıyla hemen amcasını arıyor ve kendisiyle iletişime geçiyoruz. Konu nedir diyecek olursanız: Özgür Bey’in dükkânda bulunduğu bir sıra, Barış Manço giriyor içeri. Buralarda gezerken dükkanı çok beğendiğini, ilgisini çektiğini ve bir şarkısının klibini burada çekmek istediğini söylüyor. Peki o şarkı hangisi? Tabii ki “Nane Limon Kabuğu”… Senesini düşünecek olursak, şarkı 1988 yılında çıkıyor. 1987 ile 1988 yılları arasında klibin çekildiğini tahmin ediyoruz. Hafızalara kazınan, yılların eskitmediği o şarkının klibi, Kalaycılar Baharat dükkanında çekiliyor. Ne ilginç bir tesadüftür ki, bu yazıyı Barış Manço’nun ölüm yıl dönümü olan 1 Şubat’ta yazıyorum. Bu yazıyla Barış Manço’yu saygıyla ve rahmetle anmak isterim.

Kimler gelip geçmemiş ki bu dükkandan. Dönemin en önemli siyasetçileri, gazetecileri, bakanları, esnafı, sanayicileri, ünlüleri, hepsiyle hikâyeleri var oranın. Abdullah Gül, cumhurbaşkanı olduğu dönemde dükkâna uğramış ve birlikte orada satılan topaçlardan çevirip yemek yemişler. “Prens Charles da geldi dükkana yıllar önce, Brezilya Savunma Bakanı buradaydı, çay içti gitti. Clinton’ın kızı Chelsea Clinton da geldi, ünlülerden çok gelen oluyor. Cemil İpekçi de geldi, daha bir sürü isim var,” diyor Ali Rıza Bey. Koca bir tarihe tanıklık eden Kalaycılar Baharat, kapısını kimlere açmış meğer.

Müşterileri ile de değişik hikâyelerine değinen Tolga Bey, tavana astıkları bir oyuncak cadıyı göstererek “Bu cadı da çok eskidir,” diyor ve anlatıyor. 40 veya 50 sene önce bir müşteri ile bir konu üzerinde küçük bir tartışma yaşanıyor, müşteri alacağını alıyor ve gidiyor. Daha sonra bir oyuncak cadı ile geliyor “Bu da dükkanın cadısı olsun,” diyor ve tartışma tatlıya bağlanıyor. Alman Konsolosluğu’ndan gelen bir müşteri de alışveriş yapıyor ve içeriyi çok ilginç bulduğu için orada uzun süre oturup dükkanın resmini yapıyor.

Dükkanın en sevdiğim tarafı, sahiplerinin buranın eski halini tamamen korumuş olmaları, ürünlerin ise eski kavanozlarda ve raflarda sergileniyor oluşu. Eski ambalajlarıyla satılan, kumaş ve tahta boyaları da gözüme çarpıyor.

Baharatların çeşitliliği arasında kaybolurken, eşim Hint baharat karışımları olan tikka masala, garam masala ve Moroccan spice (Fas baharat karışımı) baharatlarını almış bile. Bir dahaki gelişimizde almak için de Meksika baharat karışımını gözüne kestirmiş. Dükkânda satılan baharatların nerelerden geldiğini sorduğumda, ”Türkiye’nin hemen hemen her yerinden baharat alıyoruz, hangi baharat nerede yetişiyorsa oralardan alım yapıyoruz ve en temiz, en kalitelisini getiriyoruz,” diyor Tolga Bey. Baharat sevenlerin mutlaka uğraması gereken bir dükkân olduğunu söylememe gerek yok sanırım.

İp satışı da dükkanın açıldığı tarihten bu yana yapılıyormuş. Hakiki yün ip, pamuk ip, keçe, halat gibi ip çeşitleri mevcut. Evimde duvarımda asılı olan, kendi yaptığım makrome duvar süsümün ipi ve yine evimi süsleyen kuru lavanta ve altın otu da bu dükkândan. Vitrinde duran gaz lambaları ve asılı duran değişik nazarlıklar da dikkatimi çekiyor. Tolga Bey, Asya kültürü olan bu nazarlıkların kapı arkasına asıldığını, ipte duran bakliyatlar çatlayıp düştüğünde bir tavada yakıldığını, dumanı çıktığında da kötülüklerin yok olduğuna inanıldığını anlatıyor.

Kalaycılar Baharat, işte 100 yıllık bir dükkan ve bu da onun hikâyesi. Ali Rıza Bey’in dediği gibi “Daha neler neler var, ne hikayeleri var bu dükkanın.” Benim yazdığım sadece küçük bir kısmı tabii. Güzel sohbetimizi, güzel ailenin fotoğrafını çekerek noktalıyor ve ata yadigarı dükkânın diğer kuşaklarla, daha nice yıllar devam etmesini diliyoruz.

Gitmeden Tolga Bey ve Selin Hanım beni daha sonraki yazılarım için sohbet edebileceğim birçok esnaf ile tanıştırıyor ve yeni yazılarımı yazmak için listeme yeni yerler ekliyorum.

<span class="reading-mode-buttons"></span>Eski Ankara Esnafı II: Kalaycılar Baharat<span class="reading-mode-buttons"></span> yazısı ilk önce Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı üzerinde ortaya çıktı.