<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Görkem Demir, Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı sitesinin yazarı.</title>
	<atom:link href="https://lavarla.com/author/gorkem/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://lavarla.com/author/gorkem/</link>
	<description>Lavarla için her insan ve her hikaye, ucundan Ankara&#039;ya dokunuyorsa anlatmaya değerdir.</description>
	<lastBuildDate>Tue, 28 Apr 2026 07:27:43 +0000</lastBuildDate>
	<language>tr</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=6.8.2</generator>

<image>
	<url>https://lavarla.com/wp-content/uploads/2024/05/fav-150x150.png</url>
	<title>Görkem Demir, Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı sitesinin yazarı.</title>
	<link>https://lavarla.com/author/gorkem/</link>
	<width>32</width>
	<height>32</height>
</image> 
	<item>
		<title>Karanlık bir dünyada Sagan&#8217;ın yolu</title>
		<link>https://lavarla.com/karanlik-bir-dunyada-saganin-yolu/</link>
					<comments>https://lavarla.com/karanlik-bir-dunyada-saganin-yolu/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Görkem Demir]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 09 Nov 2022 08:17:08 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[İnsan]]></category>
		<category><![CDATA[Meseleler]]></category>
		<category><![CDATA[Müzik]]></category>
		<category><![CDATA[Carl Sagan]]></category>
		<category><![CDATA[Chuck Berry]]></category>
		<category><![CDATA[Cosmos]]></category>
		<category><![CDATA[Geleceğe Dönüş]]></category>
		<category><![CDATA[Johnny B. Goode]]></category>
		<category><![CDATA[NASA]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.lavarla.com/?p=123215</guid>

					<description><![CDATA[<p><span class="reading-mode-buttons"></span>Yönetmen ya da senarist künyesinde ismi yer almamasına rağmen, Steven Spielberg olmasaydı, sinema tarihinin mihenk taşlarından biri olan Geleceğe Dönüş filmini muhtemelen izleyemeyecektik. Hatta izleseydik bile ismi büyük olasılıkla “Space Man from Pluto (Plütonlu Uzay Adamı)” olacaktı. Dönemin Universal Pictures yöneticisi Sidney Sheinberg “Geleceğe Dönüş” isminin izleyicilerde yankı uyandırmayacağına inanarak, başlığın “Plütonlu Uzay Adamı” olarak [&#8230;]</p>
<p><a href="https://lavarla.com/karanlik-bir-dunyada-saganin-yolu/">&lt;span class=&quot;reading-mode-buttons&quot;&gt;&lt;/span&gt;Karanlık bir dünyada Sagan&#8217;ın yolu&lt;span class=&quot;reading-mode-buttons&quot;&gt;&lt;/span&gt;</a> yazısı ilk önce <a href="https://lavarla.com">Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Yönetmen ya da senarist künyesinde ismi yer almamasına rağmen, Steven Spielberg olmasaydı, sinema tarihinin mihenk taşlarından biri olan <em>Geleceğe Dönüş</em> filmini muhtemelen izleyemeyecektik. Hatta izleseydik bile ismi büyük olasılıkla “Space Man from Pluto (Plütonlu Uzay Adamı)” olacaktı. Dönemin Universal Pictures yöneticisi Sidney Sheinberg “Geleceğe Dönüş” isminin izleyicilerde yankı uyandırmayacağına inanarak, başlığın “Plütonlu Uzay Adamı” olarak değiştirilmesi konusunda ısrarcıydı. Filmin yönetmeni ve Bob Gale ile birlikte iki senaristinden biri olan Robert Zemeckis, Sheinberg&#8217;in önerisini onunla karşı karşıya gelmeden nasıl reddedeceğini çözemiyordu. O güne dek filmin gelişim sürecinin tek destekçisi olan Spielberg araya girerek Sheinberg&#8217;e bir not gönderdi: &#8220;Merhaba Sid, yazmış olduğun bu komik not için teşekkürler, hepimiz çok güldük, bu şekilde devam et.&#8221; Spielberg, Sheinberg&#8217;in notunun ciddiye alınacağını kabul edemeyecek kadar utanacağını biliyordu ve nitekim öyle de oldu.</p>
<p>Senaryosu ve kurgusuyla zaman içinde bir efsaneye dönüşen <em>Geleceğe Dönüş</em>’ün, bu kadar sevilen bir film olmasında, filmin kapanışına doğru duyduğumuz <a href="https://www.youtube.com/watch?v=S1i5coU-0_Q"><em>Johnny B. Goode</em></a>’un etkisi yadsınamaz. Rock&#8217;n roll’un öncü eserlerinden biri olan bu Chuck Berry bestesi, filmde Penguins’in <a href="https://www.youtube.com/watch?v=-j6OAEOcNCE"><em>Earth Angel</em></a>’ının hemen ardından Marty McFly tarafından icra ediliyordu. Chuck Berry başlangıçta şarkının filmde kullanılmasına izin vermedi. Sebep telif ücretinde anlaşamamaları gibi gözükse de mevzunun arka planı farklıydı. &#8220;Beyaz&#8221; bir karakterin zamanda geriye giderek tarihin en ünlü &#8220;siyah&#8221; rock&#8217;n  roll şarkılarından birinin “gerçek” yaratıcısı olması mı? Kibarca söylemek gerekirse bu biraz “sorunluydu”. Buna karşın Berry, çekimlerden birkaç gün önce şarkısı için kullanım izni verdi. <em>Geleceğe Dönüş</em>’ün; Chuck Berry’nin ve şarkının mirasına yardımcı olduğu tartışılmaz bir gerçek. Ancak şu noktayı da vurgulamak gerekli: <em>Geleceğe Dönüş</em> için asıl <em>Johnny B. Goode</em> gerekliydi, tam tersi değil.</p>
<h2>Bir ümidin peşinde</h2>
<p>Filmin çıkışından 8 yıl önce, 1977 yılında NASA tarafından Voyager programı hayata geçirildi. Programın amacı Dış Güneş Sistemi hakkında daha fazla bilgiye ulaşmaktı. NASA, dünyamızın hikayesini dünya dışı varlıklara iletmeyi amaçlayan bir tür zaman kapsülü olan Voyager 1 ve 2&#8217;ye plaklar yerleştirdi. Dünya dışı akıllı yaşam formlarına ulaşması amacıyla gönderilen 12 inçlik altın kaplama bakır plaklarda, dünyadaki yaşamın ve kültürlerin çeşitliliğini tasvir eden sesler ve görüntüler bulunuyordu.</p>
<p>Kaydın içeriği, Cornell Üniversitesinden Profesör Carl Sagan&#8217;ın başkanlık ettiği bir komite tarafından seçildi. Sagan ve arkadaşları 115 farklı görüntüyü; rüzgar ve gök gürültüsü gibi doğa seslerini; kuşlar, balinalar ve diğer hayvanlar tarafından çıkarılan çeşitli canlı seslerini bir araya getirdi. Bunlara, farklı kültürlerden ve dönemlerden müzik seçkileri, dünya insanlarının elli beş dilde sözlü selamları ve Amerika Başkanı Jimmy Carter ile BM Genel Sekreteri Waldheim&#8217;ın basılı mesajları da eklendi.</p>
<p>Türkçe kaydedilen mesajda aksanlı bir sesten “Sayın Türkçe bilen arkadaşlarımız, sabah şerifleriniz hayır olsun!” cümlesi duyuluyordu. Bu ses, o dönem Cornell Üniversitesinde Carl Sagan ile beraber görev yapan arkeolog Peter Ian Kuniholm’e aitti. Babasının görevi sebebiyle 1940’lı yıllarda küçük bir çocukken Türkiye’ye gelen Kuniholm, 1960’lı yıllarda Robert Koleji’nde İngilizce öğretmenliği yapıyordu. Kuniholm’un anlattığına göre, Behçet Kemal Çağlar da o sıralarda kolejde edebiyat öğretmeniydi ve Kuniholm’u her sabah bu şekilde selamlıyordu. Uzay boşluğunda ilerleyen tek Türkçe sesin hikayesi kısaca bu.</p>
<div style="width: 800px;" class="wp-video"><!--[if lt IE 9]><script>document.createElement('video');</script><![endif]-->
<video class="wp-video-shortcode" id="video-123215-1" width="800" height="450" preload="metadata" controls="controls"><source type="video/mp4" src="https://netreklam.net/wp-content/uploads/2022/11/Voyagerda-bulunan-Turkce-ses-kaydi.mp4?_=1" /><a href="https://netreklam.net/wp-content/uploads/2022/11/Voyagerda-bulunan-Turkce-ses-kaydi.mp4">https://netreklam.net/wp-content/uploads/2022/11/Voyagerda-bulunan-Turkce-ses-kaydi.mp4</a></video></div>
<p>55 dildeki selamlamanın haricinde, altın plakta bir ümidin parçası olarak yol alan 27 yapıtın birçoğu klasik müzik eseri ya da yerel kültüre ait halk şarkılarıydı. Bu şekilde olmayan bir tutam şarkıdan biri ise Chuck Berry’nin <em>Johnny B. Goode</em>’uydu.</p>
<h2>O bir öncüydü</h2>
<p>1986 yılında Carl Sagan ve Ann Druyan, 60. yaşını kutlayan Chuck Berry’ye bir mektup yazdılar: “Size müziğinizin sonsuza kadar yaşayacağını söylediklerinde, çoğu zaman abarttıklarından emin olabilirsiniz. Ama <em>Johnny B. Goode</em>, NASA&#8217;nın Voyager uzay aracına iliştirilmiş Voyager yıldızlararası kayıtlarında, şu anda Dünya&#8217;dan iki milyar mil uzakta ve yıldızlara doğru yol alıyor. Bu kayıtlar milyarlarca yıl yaşayacak. Bu dünyaya armağan ettiğin müziğe olan hayranlığımızla 60. yaş gününü kutluyoruz&#8230;”</p>
<p><img fetchpriority="high" decoding="async" class="aligncenter wp-image-123217" src="https://netreklam.net/wp-content/uploads/2022/11/Sagan-ve-Druyanin-Berrye-Mektubu-801x1024.jpg" alt="" width="752" height="961" srcset="https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/11/Sagan-ve-Druyanin-Berrye-Mektubu-801x1024.jpg 801w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/11/Sagan-ve-Druyanin-Berrye-Mektubu-235x300.jpg 235w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/11/Sagan-ve-Druyanin-Berrye-Mektubu-768x982.jpg 768w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/11/Sagan-ve-Druyanin-Berrye-Mektubu-1201x1536.jpg 1201w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/11/Sagan-ve-Druyanin-Berrye-Mektubu-800x1023.jpg 800w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/11/Sagan-ve-Druyanin-Berrye-Mektubu.jpg 1354w" sizes="(max-width: 752px) 100vw, 752px" /></p>
<p>Voyager 1’in, çığır açan Dış Güneş Sistemi bölgesini inceleme görevi bitip de Neptün’ün son fotoğrafını göndermesinin ardından, kameralarını eve döndürüp Dünya’yı belgelemesi fikri Carl Sagan’a aitti. Sagan, yıllarca NASA’ya karşı tek kişilik bir savaş verdi ve zorlu engellerle karşılaştı. Böyle bir fotoğrafın nasıl bir bilimsel değeri olabilirdi? Ancak o, bu görüntünün büyük değişime yol açabilecek bir etkisi olacağına emindi. “Hayır”ı cevap olarak kabul etmedi. Voyager 1, Güneş Sistemi düzleminin üzerine ulaştığında NASA nihayet teklifi kabul etti ve ortaya o ünlü &#8220;soluk mavi nokta&#8221; fotoğrafı çıktı. Bu fotoğraf ve <a href="https://www.wikiwand.com/tr/Soluk_Mavi_Nokta#Carl_Sagan'%C4%B1n_yorumlamas%C4%B1">Sagan’ın kaleme aldığı cümleler</a> o günden bugüne bir fenomen.</p>
<p><img decoding="async" class="aligncenter wp-image-123218" src="https://netreklam.net/wp-content/uploads/2022/11/soluk-mavi-nokta-300x169.jpg" alt="" width="625" height="352" srcset="https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/11/soluk-mavi-nokta-300x169.jpg 300w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/11/soluk-mavi-nokta-1024x576.jpg 1024w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/11/soluk-mavi-nokta-768x432.jpg 768w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/11/soluk-mavi-nokta-400x225.jpg 400w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/11/soluk-mavi-nokta-600x338.jpg 600w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/11/soluk-mavi-nokta-800x450.jpg 800w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/11/soluk-mavi-nokta-1200x675.jpg 1200w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/11/soluk-mavi-nokta.jpg 1400w" sizes="(max-width: 625px) 100vw, 625px" /></p>
<p>Carl Sagan, Uzay Çağı’nın ilk 40 yılında Güneş Sistemi’nin araştırılmasına yönelik büyük uzay aracı projelerinin hepsinde önemli roller oynadı. Gezegenler hakkındaki bilgilerimize muazzam katkılar yaptı. Satürn’ün dev uydusu Titan’da metan göllerinin var olduğuna ilişkin tahminleri doğru çıktı. Dünya’nın erken zamanlarındaki atmosferinin yoğun ölçüde sera gazları içermiş olabileceğini gösterdi. O, Mars’taki iklimsel değişiklerin rüzgarla taşınan tozdan kaynaklandığını anlayan ilk kişiydi. NASA&#8217;nın 1962&#8217;de üzerinde çalıştığı ilk Venüs sondası bunu doğrulamadan önce bile Venüs&#8217;ün yüzeyinin delicesine sıcak olduğunu tahmin etti ve Venüs&#8217;ün sera etkisinin bir sonucu olarak oluşan cehennem manzarasını gören ilk bilim insanıydı. Bu durumun, Dünya&#8217;nın iklim değişikliği sebebiyle farklılaşan geleceğine giden yolla benzerlikler taşıdığını biliyordu. Milyonlarca uzay meraklısı, 14 Eylül 2020 Pazartesi günü, Venüs&#8217;ün atmosferinin biyolojik yaşamın kimyasal bir yan ürünü olan fosfin içerdiğini gösteren bir araştırmayı coşkuyla karşıladı. Ancak muhtemelen hiç kimse bu keşif karşısında, 50 yıldan daha uzun bir süre önce bugünün gelebileceğini söyleyen Carl Sagan kadar heyecanlanamazdı. O, bir gün kardeş gezegenimizin üzerinde mikrobiyal yaşam bulabileceğimizi öneren bir makalenin ortak yazarlığını yapmıştı. NASA&#8217;nın aya inişinden iki yıl önce, <em>Nature</em>&#8216;da, &#8220;Yüzeyden bulutlara kadar az miktarda mineral karıştırılıyorsa, Venüs&#8217;ün bulutlarında yerli bir biyoloji hayal etmek hiç de zor değil,&#8221; diye yazdı. &#8220;Venüs&#8217;ün yüzey koşulları, orada yaşam hipotezini mantıksız kılıyor olsa da Venüs&#8217;ün bulutları tamamen farklı bir hikaye.”</p>
<h2>Çok daha fazlası</h2>
<p><em>Carl Sagan: A Life in the Cosmos</em>&#8216;un yazarı William Poundstone, Carl Sagan’ı &#8220;Günde 18 saat çok sıkı çalışıyordu. İşi için muazzam bir iştahı vardı,” şeklinde tanımladı. &#8220;Aynı zamanda tam bir televizyon insanıydı ve diğer bilim insanlarının aksine kot pantolon içinde çok rahat ve normal görünüyordu. Ama onda çok daha fazlası vardı.&#8221;</p>
<p>1980 yılında, Ann Druyan ve Steven Soter ile birlikte <a href="https://www.imdb.com/title/tt0081846/"><em>Cosmos: A Personal Voyage</em></a> isimli bir belgesel serisi hazırlayan Sagan, Kozmos’ta; yaşamın kökeni, evrim, astronominin gelişimi, Voyager sondaları, uzay-zaman sürekliliği gibi çok çeşitli bilimsel konuları işledi. Seri, ilk olarak Public Broadcasting Service (PBS) tarafından yayımlandı ve Amerikan kamu televizyonu tarihinde en çok izlenen dizilerden biri oldu. Üç Emmy ve bir Peabody Ödülü kazanan seri, o zamandan beri 60&#8217;tan fazla ülkede yayımlandı ve 500 milyondan fazla kişi tarafından izlendi. Sagan&#8217;ın, karmaşık ilkeleri izleyicilerin kolayca anlayabileceği bir şekilde açıklama yeteneği, onun &#8220;evreni sıradan insanlar için daha net hale getiren bilim insanı&#8221; olarak tanımlanmasını sağladı. Sagan, seriye eşlik edecek aynı isimli bir de kitap yayımladı. Kitap 70 hafta boyunca <em>The New York Times</em>&#8216;ın çok satanlar listesinde yer aldı ve günümüze dek 40 milyon satışla da tarihin en çok satan bilim kitabı oldu.</p>
<p>Birkaç yıl sonra Sovyetler Birliği ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki Soğuk Savaş gerilimi arttığında ve dünya nükleer savaşa doğru sürüklendiğinde, Sagan bu konudaki endişelerini dile getirdi. Sagan’ın dört bilim insanıyla (James Pollack, Owen Toon, Thomas Ackerman ve Richard Turco) beraber kaleme aldığı makale<em> Parade</em> dergisinde yayımlandı. 30 Ekim 1983&#8217;te derginin ön kapağında şu sözler yer alıyordu: &#8220;Nükleer savaş dünyanın sonu mu olacak? Nükleer bir &#8220;değişim&#8221;de, bir milyardan fazla insan anında ölecektir. Ancak uzun vadeli sonuçlar çok daha kötü olabilir.”</p>
<p>Sagan, nükleer savaşın insanlığın karşı karşıya olduğu en büyük tehdit olduğuna inanıyordu. “Nükleer savaşın küresel sonuçları deneysel doğrulamaya tabi değildir &#8211; ya da en azından bir kereden fazla değil,&#8221; dedi. Aynı yıl ABC televizyonunda <a href="https://youtu.be/PdYMLq7NY_M?t=311">şu cümleleri</a> kurdu: “Benzinle yıkanmış bir oda ve o odada iki amansız düşman olduğunu düşünün. Birinde 9 bin kibrit, diğerinde 7 bin kibrit var. Her biri kimin önde olduğuyla ilgileniyor; kimin daha güçlü olduğuyla. Aslında içinde bulunduğumuz durum bu.”</p>
<p>Carl Sagan, 1984&#8217;te Kongre&#8217;den önce nükleer kışı tartışmaya davet edildi. Daha sonra, yine nükleer savaş hakkında konuşmak üzere Papa II. John Paul tarafından çağrıldı. 1988 yılında SSCB Genel Sekreteri Mihail Gorbaçov, Ronald Reagan ile yaptığı görüşmede, nükleer silahların yayılmasının sona erdirilmesinde Sagan’ın büyük bir etkisi olduğundan bahsetti.</p>
<p>Carl Sagan, bilime, edebiyata, eğitime ve çevreye yaptığı önemli katkılardan dolayı Amerikan kolejleri ve üniversiteleri tarafından 22 onursal dereceye layık görüldü. Kariyeri boyunca 600&#8217;den fazla bilimsel makale yayımladı. 20&#8217;den fazla kitabın yazarı, ortak yazarı veya editörüydü. 1977 yılında yazmış olduğu <em>Cennetin Ejderleri</em> isimli kitabıyla 1978 yılında Pulitzer Ödülü’nü kazandı. Carl, dünya dışı yaşam ve zeka araştırmalarında bir öncüydü.</p>
<p>Peki Carl Sagan kimdi? Bilim insanı, yazar, profesör, şüpheci, özgür düşünür ve televizyon serisinin ünlü bir anlatıcısından çok daha fazlasıydı.</p>
<p><em>Cosmos</em> serisinin <a href="https://www.imdb.com/title/tt2395695/">2014 versiyonuyla</a> tanınan astrofizikçi Neil deGrasse Tyson, lise son sınıf öğrencisiyken Carl Sagan’a bir mektup yazdı. Birkaç gün sonra posta kutusunda Carl Sagan’ın yanıtını gören Tyson, sonraları buna inanamadığını belirtecekti. 20 Aralık 1975&#8217;te, Sagan&#8217;la buluşmak için otobüsle New York City&#8217;den Cornell Üniversitesine gitti. Laboratuvarındaki kişisel turun ardından Sagan, Tyson&#8217;ı otobüs durağına bıraktı. Kar yoğunlaşırken, Tyson&#8217;a otobüs rötar yaparsa onu aramasını ve geceyi evinde geçirmesini söyledi. Tyson, &#8220;Bilim insanı olmak istediğimi zaten biliyordum,&#8221; diyecekti, &#8220;ama o öğleden sonra Carl&#8217;dan nasıl bir insan olmak istediğimi de öğrendim.&#8221;</p>
<p>William Poundstone, &#8220;Öğrencileri için çok çalıştı, onların iyi bir eğitim almaları için kaygılandı, onlara iş buldu, öğrencilerinin çoğu şimdi çok iyi durumda. İlham verdiği, onu tanıyan insanlarla konuşursanız, hepsi aynı derecede coşkuludur,&#8221; cümlelerini kurdu.</p>
<p>Kaliforniya, Mountain View&#8217;daki <a href="https://www.seti.org/">SETI Enstitüsü</a>&#8216;ndeki Carl Sagan Evrende Yaşam Araştırmaları Merkezi&#8217;nin direktörü ve aynı zamanda Carl Sagan’ın eski bir öğrencisi olan David Morrison, &#8220;Onu harika yapan özelliklerinden biri, peşinden koştuğu şeylerin sayısıydı,&#8221; diyor. Morrison, hem Sagan&#8217;ın başarılarının büyüklüğüne hem de kendini önemsememesine hayrandı.</p>
<h2>Sagan&#8217;ın Mesaj&#8217;ı</h2>
<p>Carl Sagan, 28 Mayıs 1978’de <em>New York Times</em> için bir makale kaleme aldı. Bu makalede, 10 yaşındayken Edgar Rice Burroughs’un Mars romanlarıyla tanıştığını anlatıyor. <em>Analog Science Fiction</em> dergisini her ay düzenli olarak aldığından, bol bol H. G. Wells ve Jules Verne okuduğundan bahsediyor. Asimov’dan Clarke’a birçok alıntıya yer veriyor. “Bilim kurgunun beni bilime yönlendirdiğini görüyorum,” diyor.</p>
<p>Sagan’ın bilim kurguya olan bu ilgisini bildiğimizde onun <em>Contact (Mesaj)</em> isminde bir bilim kurgu romanı kaleme alması hiç de şaşırtıcı değil. Sagan, <em>Mesaj</em>’ı aslında Ann Druyan ile birlikte bir senaryo taslağı olarak yazmaya başladı ama yıllar içerisinde proje film olarak geliştirilemeyince taslağı romana çevirmeye karar verdi. Roman 1985 yılında yayımlandı: <em>Geleceğe Dönüş</em>’ün de beyazperdeyle buluştuğu yıl.</p>
<p>Sagan’ın yıllar boyunca, endüstridekilerin “geliştirme cehennemi” olarak adlandırdığı stüdyolar arasında sallanan film projesi, 1993 yılının Aralık ayında sonunda hayata geçiyor gibi duruyordu. Filmin haklarına sahip olan Warner Bros., yönetmenlik için George Miller ile anlaştı ve <em>Mesaj (Contact)</em> ön prodüksiyona başladı. Miller, başrol oyuncusu olarak Jodie Foster&#8217;ı seçti. O günlerde Carl Sagan’a bir kanser türü olan miyelodisplastik sendrom teşhisi kondu. Warner Bros., filmin 1996 noeline kadar gösterime hazır olmasını umuyordu, ancak Miller&#8217;ın yönetimi altında yapım öncesi süreç beklenenden daha uzun sürdü. Stüdyo, ertelenen başlangıç ​​tarihlerini, bütçe endişelerini ve Miller&#8217;ın senaryonun yeniden yazılması gerektiği konusundaki ısrarını sebep göstererek Miller ile yollarını ayırdı ve yönetmenlik koltuğuna Robert Zemeckis getirildi.</p>
<p>Aynı zamanda iyi bir bilim kurgu sineması izleyicisi olan ve <em>Geleceğe Dönüş</em> filmlerini izledikten sonra serinin bir hayranı olan Sagan, Robert Zemeckis ve Bob Gale&#8217;e, ikinci filmin zaman yolculuğu bilimine dayalı şimdiye kadar yapılmış en iyi film olduğunu düşündüğünü söyleyecekti.</p>
<p>Sagan, bir yandan hastalığı ilerlese de sağlığı el verdiği müddetçe filmin yapım sürecinde bulunmaya devam etti. Her zaman olduğu gibi, bir gözünü bilimden ayırmadı. Sürecin başında tüm ekibe bir konferans verdi. Böylece tüm ekip, temel bilimin ne olduğu hakkında bir fikir sahibi olacaktı. Günün sonunda, Sagan’ın yaklaşık 15 yıldır sürüncemede kalan senaryosu, onun favori bilim kurgu filminin yönetmeni olan Robert Zemeckis tarafından beyazperdeye uyarlandı. Duayen sinema eleştirmeni Roger Ebert, filmi &#8220;<em>Close Encounters of the Third Kind</em>’dan bu yana dünya dışı zeka hakkında yapılan en zeki ve en sürükleyici hikaye” olarak nitelendirdi.</p>
<p>Carl Sagan ne yazık ki bunları göremedi. Filmin vizyona girmesinden altı buçuk ay önce, 20 Aralık 1996&#8217;da hayatını kaybettiğinde 62 yaşındaydı.</p>
<p>Ölümünden sonra yayımlanan ve hastalığıyla mücadele ederken kaleme aldığı Milyarlarca ve Milyarlarca’da şu satırları yazdı: “Öldükten sonra yeniden hayata döneceğime, benden bir parçanın düşünmeye, hissetmeye ve hatırlamaya devam edeceğine inanmayı çok isterdim. Ama buna inanmayı ne kadar istesem de ölümden sonra yaşamın var olduğunu ileri süren eski ve yaygın kültürel geleneklere rağmen, bunun sadece iyimser bir beklenti olmadığını düşündürecek bir bilgiye sahip değilim. Dünya öylesine sevgi dolu ve tinsel derinliği olan, o kadar nefis bir yer ki, sağlam kanıtı olmayan hoş öykülerle kendimizi aldatmak için bir sebep yok. Bana göre, ne kadar kırılgan olsak da ölümün gözünün içine korkmadan bakmak ve yaşamın sağladığı kısa ama muhteşem fırsat için her gün şükran duymak çok daha iyi.”</p>
<h2>Sonsuza değin</h2>
<p>Bugün 9 Kasım. Carl Sagan’ın doğum günü. Bir başka deyişle Dünya Carl Sagan Günü. Hatırlayacaksınız, 1986 yılında Carl Sagan ve Ann Druyan, 60. yaşını kutlayan Chuck Berry’ye “Size müziğinizin sonsuza kadar yaşayacağını söylediklerinde, çoğu zaman abarttıklarından emin olabilirsiniz,” dizeleriyle başlayan bir kutlama mektubu yazmıştı. Evet, birine müziğinin sonsuza kadar yaşayacağını söylediklerinde, çoğu zaman abarttıklarından emin olabilirsiniz. Ama Sagan’ın müziği de tıpkı Berry’nin müziği gibi milyarlarca yıl yaşayacak.</p>
<p>Bu dünyaya armağan ettiği bilimin müziğine olan hayranlığımla 88’inci yaş gününü kutluyorum: İyi ki doğdun Carl Sagan!</p>
<p>&nbsp;</p>
<h5>Kaynakça</h5>
<p>[1] Carl Sagan, <a href="https://www.goodreads.com/book/show/13243471-milyarlarca-ve-milyarlarca">Milyarlarca ve Milyarlarca</a><br />
[2] Carl Sagan, <a href="https://www.goodreads.com/fr/book/show/7356302-karanl-k-bir-d-nyada-bilimin-mum-i#">Karanlık Bir Dünyada Bilimin Mum Işığı</a><br />
[3] Ann Druyan, <a href="https://www.goodreads.com/book/show/53281255-kozmos?">Kozmos: Yeni Dünyalar</a><br />
[4] Cosmos: A Spacetime Odyssey, <a href="https://www.imdb.com/title/tt2823278/">Bölüm 1</a><br />
[5] Altın Plaklar, <a href="https://voyager.jpl.nasa.gov/golden-record/">NASA</a><br />
[6] Carl Sagan, Life on the Surface of Venus, <a href="https://www.nature.com/articles/2161198a0">Nature</a><br />
[7] Carl Sagan, Growing up with Science Fiction, <a href="https://www.nytimes.com/1978/05/28/archives/growing-up-with.html">NY Times</a><br />
[8] Who Was Carl Sagan? <a href="https://www.nationalgeographic.com/science/article/140316-carl-sagan-science-galaxies-space">NatGeo</a><br />
[9] Roger Ebert, <a href="https://www.rogerebert.com/reviews/contact-1997">Contact</a><br />
[10] History of the Contact Movie, <a href="https://www.vulture.com/2022/06/an-oral-history-of-contact-the-movie.html">Vulture</a><br />
[11] Venus Life Theory, <a href="https://mashable.com/article/venus-life-theory-carl-sagan">Mashable</a><br />
[12] William Poundstone, <a href="https://www.goodreads.com/book/show/55033.Carl_Sagan">Carl Sagan: A Life in the Cosmos</a><br />
[13] When Carl Sagan Warned the World About Nuclear Winter, <a href="https://www.smithsonianmag.com/science-nature/when-carl-sagan-warned-world-about-nuclear-winter-180967198/">Smithsonian</a><br />
[14] Nuclear Winter: Global Consequences of Multiple Nuclear Explosions, <a href="https://www.science.org/doi/10.1126/science.222.4630.1283">Science</a><br />
[15] Why Back To The Future Was Almost Called Space Man From Pluto, <a href="https://screenrant.com/back-future-spaceman-pluto-rejected-title-explained/">Screenrant</a></p>
<p><a href="https://lavarla.com/karanlik-bir-dunyada-saganin-yolu/">&lt;span class=&quot;reading-mode-buttons&quot;&gt;&lt;/span&gt;Karanlık bir dünyada Sagan&#8217;ın yolu&lt;span class=&quot;reading-mode-buttons&quot;&gt;&lt;/span&gt;</a> yazısı ilk önce <a href="https://lavarla.com">Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://lavarla.com/karanlik-bir-dunyada-saganin-yolu/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		<enclosure url="https://netreklam.net/wp-content/uploads/2022/11/Voyagerda-bulunan-Turkce-ses-kaydi.mp4" length="210850" type="video/mp4" />

			</item>
		<item>
		<title>Müziğin Doğduğu Gün</title>
		<link>https://lavarla.com/muzigin-dogdugu-gun/</link>
					<comments>https://lavarla.com/muzigin-dogdugu-gun/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Görkem Demir]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 21 Jul 2022 10:08:28 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Meseleler]]></category>
		<category><![CDATA[Müzik]]></category>
		<category><![CDATA[Beatles]]></category>
		<category><![CDATA[Buddy Holly]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.lavarla.com/?p=117090</guid>

					<description><![CDATA[<p><span class="reading-mode-buttons"></span>Sinema tarihinin en ikonik dans sahneleri düşünüldüğünde akla ilk gelenlerden biri Pulp Fiction’da Uma Thurman (Mia Wallace) ve John Travolta’nın (Vincent Vega) yaptığı twist dansıdır. Bu meşhur sahne “Jack Rabbit Slim&#8217;s” isimli bir restoranda geçer. Mia’nın Vincent’a “Burası Jack Rabbit Slim&#8217;s, Elvis seven birinin bayılması gerekir,” şeklinde betimlediği restoran sahnesi birçok referans içermektedir. Vincent restorana [&#8230;]</p>
<p><a href="https://lavarla.com/muzigin-dogdugu-gun/">&lt;span class=&quot;reading-mode-buttons&quot;&gt;&lt;/span&gt;Müziğin Doğduğu Gün&lt;span class=&quot;reading-mode-buttons&quot;&gt;&lt;/span&gt;</a> yazısı ilk önce <a href="https://lavarla.com">Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p style="text-align: left">Sinema tarihinin en ikonik dans sahneleri düşünüldüğünde akla ilk gelenlerden biri <em>Pulp Fiction</em>’da Uma Thurman (Mia Wallace) ve John Travolta’nın (Vincent Vega) yaptığı <em>twist</em> dansıdır. Bu meşhur sahne “Jack Rabbit Slim&#8217;s” isimli bir restoranda geçer.</p>
<p><img decoding="async" class="aligncenter wp-image-117091 size-large" src="https://netreklam.net/wp-content/uploads/2022/01/1-1024x447.jpg" alt="" width="1024" height="447" srcset="https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/1-1024x447.jpg 1024w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/1-300x131.jpg 300w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/1-768x335.jpg 768w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/1-1536x671.jpg 1536w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/1-800x349.jpg 800w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/1.jpg 1875w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></p>
<p>Mia’nın Vincent’a “Burası Jack Rabbit Slim&#8217;s, Elvis seven birinin bayılması gerekir,” şeklinde betimlediği restoran sahnesi birçok referans içermektedir.</p>
<p style="text-align: center"><img loading="lazy" decoding="async" class="aligncenter wp-image-117092 size-large" src="https://netreklam.net/wp-content/uploads/2022/01/2-1024x428.jpg" alt="" width="1024" height="428" srcset="https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/2-1024x428.jpg 1024w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/2-300x125.jpg 300w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/2-768x321.jpg 768w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/2-1536x642.jpg 1536w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/2-800x335.jpg 800w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/2.jpg 1877w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /><span style="font-size: 1.21429rem">Vincent restorana girdiği an, ilk olarak </span><strong style="font-size: 1.21429rem">Marilyn Monroe</strong><span style="font-size: 1.21429rem">’yu görür.</span></p>
<p style="text-align: center"><img loading="lazy" decoding="async" class="aligncenter wp-image-117093 size-large" src="https://netreklam.net/wp-content/uploads/2022/01/3-1024x435.jpg" alt="" width="1024" height="435" srcset="https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/3-1024x435.jpg 1024w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/3-300x128.jpg 300w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/3-768x327.jpg 768w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/3-1536x653.jpg 1536w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/3-800x340.jpg 800w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/3.jpg 1865w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />Monroe’nun ardından <strong>James Dean</strong> görünür.</p>
<p style="text-align: center"><img loading="lazy" decoding="async" class="aligncenter wp-image-117094 size-large" src="https://netreklam.net/wp-content/uploads/2022/01/4-1024x431.jpg" alt="" width="1024" height="431" srcset="https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/4-1024x431.jpg 1024w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/4-300x126.jpg 300w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/4-768x323.jpg 768w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/4-1536x647.jpg 1536w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/4-800x337.jpg 800w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/4.jpg 1879w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />Biraz ilerlediğinde <strong>Dean Martin</strong> ve <strong>Jerry Lewis</strong>’in yanından geçer.</p>
<p style="text-align: center"><img loading="lazy" decoding="async" class="aligncenter wp-image-117095 size-large" src="https://netreklam.net/wp-content/uploads/2022/01/5-1024x431.jpg" alt="" width="1024" height="431" srcset="https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/5-1024x431.jpg 1024w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/5-300x126.jpg 300w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/5-768x323.jpg 768w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/5-1536x646.jpg 1536w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/5-800x337.jpg 800w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/5.jpg 1875w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /><strong>Zorro</strong>!</p>
<p style="text-align: center"><img loading="lazy" decoding="async" class="aligncenter wp-image-117096 size-large" src="https://netreklam.net/wp-content/uploads/2022/01/6-1024x439.jpg" alt="" width="1024" height="439" srcset="https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/6-1024x439.jpg 1024w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/6-300x129.jpg 300w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/6-768x329.jpg 768w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/6-1536x658.jpg 1536w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/6-800x343.jpg 800w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/6.jpg 1865w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" />O sırada sahnede de <strong>Ricky Nelson</strong>&#8230;</p>
<p>Birçok referansın olduğu bu sekans Steve Buscemi’nin bir garsonu canlandırdığı sahneyle son bulur.</p>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="aligncenter wp-image-117097 size-large" src="https://netreklam.net/wp-content/uploads/2022/01/7-1024x435.jpg" alt="" width="1024" height="435" srcset="https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/7-1024x435.jpg 1024w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/7-300x127.jpg 300w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/7-768x326.jpg 768w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/7-1536x652.jpg 1536w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/7-800x340.jpg 800w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/7.jpg 1867w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></p>
<p>Buscemi’nin kısa bir süre göründüğü -sinema jargonuyla <em>cameo</em> yaptığı- bu sahnede canlandırdığı kişi ise <em>rock ‘n’ roll </em>müziğin öncü ismi <strong>Buddy Holly</strong>’dir.</p>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="aligncenter wp-image-117098 size-large" src="https://netreklam.net/wp-content/uploads/2022/01/8-1024x438.jpg" alt="" width="1024" height="438" srcset="https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/8-1024x438.jpg 1024w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/8-300x128.jpg 300w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/8-768x329.jpg 768w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/8-1536x657.jpg 1536w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/8-800x342.jpg 800w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/8.jpg 1863w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></p>
<p>Buddy, Vincent’ın siparişini aldıktan sonra Mia Wallace’a “Peggy Sue” şeklinde hitap eder. Bu da aynı isimli kendi <a href="https://www.youtube.com/watch?v=Zpni8tmIzaM">şarkısına</a> bir göndermedir.</p>
<p style="text-align: center"><img loading="lazy" decoding="async" class="alignnone wp-image-117099 size-full" src="https://netreklam.net/wp-content/uploads/2022/01/9.jpg" alt="" width="1873" height="795" srcset="https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/9.jpg 1873w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/9-300x127.jpg 300w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/9-1024x435.jpg 1024w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/9-768x326.jpg 768w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/9-1536x652.jpg 1536w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/9-800x340.jpg 800w" sizes="(max-width: 1873px) 100vw, 1873px" /></p>
<p>Söz konusu sahnede bahsi geçenlerin çoğunun -belki de hepsinin- ismi bugün Buddy Holly’den daha çok bilinmekte, bilakis bunu en çok hak eden isim Buddy olmasına rağmen. Onu tanımak için zamanı biraz geriye saralım.</p>
<h2><strong>That’ll Be The Day</strong></h2>
<p>1930&#8217;larda Lawrence ve Ella Holley çifti Lubbock, Teksas’a yerleşti. Teksas doğumlu bir sanatçı olan Joe Ely, Lubbock’u şöyle hatırlıyor: &#8220;Lubbock, pamuk tarlasının ortasında büyük bir şehirdi. Lisedeyken zamanımın çoğunu nasıl dışarı çıkacağımı düşünerek geçirdim. Lubbock müzikal olarak yaratıcı bir alandı, belki de bunun nedeni yapacak başka bir şey olmamasıydı<em>.</em>&#8221;</p>
<p>Holley çiftinin dördüncü ve son çocukları Charles Hardin, 7 Eylül 1936&#8217;da dünyaya geldiğinde, Lawrence terzi olarak haftada 12 dolar kazanıyordu. Elektriği ve telefonu olmayan evleri birkaç odadan ibaretti. Ella, “Charles Hardin Holley”i küçük bir çocuk için büyük bir isim olarak gördü ve ona -onun için mükemmel bir isim olan- <em>Buddy</em> adını verdi.</p>
<p>Buddy 12 yaşına geldiğinde kardeşleri Larry ve Travis ona gitar çalmayı gösterdiler ve 1949 yılında Buddy <a href="https://www.youtube.com/watch?v=GX7NHhU59EI"><em>My Two-Timin&#8217; Woman</em></a> isminde bir şarkıyı evde kaydetti.</p>
<p>Buddy sonraki yıllarda, KDAV radyo istasyonunda, genellikle arkadaşı Bob Montgomery ile <em>bluegrass</em> seslendirdi. Birlikte paten pistlerinde ve radyo istasyonlarının tanıtımlarında çaldılar. Buddy 18 yaşındayken, Elvis Presley ile tanıştığında onun yaptığı müziğe âşık oldu.</p>
<p>Buddy&#8217;nin repertuvarı, Shreveport&#8217;ta Stan&#8217;s Record radyo programında çalınan <em>rhythm and blues</em> parçaları dinledikçe genişledi. Müzisyenleri ve prodüktörleri kayıt yapma fırsatı için kolluyordu. Bu girişimleri sonuç verdi ve 1956 yılında Decca plak şirketinden Owen Bradley prodüktörlüğünde üç şarkı kaydetti. Sonuçlardan memnun değildi; muhtemelen çok az girdiye sahip olduğu ve gitar çalmasına genellikle izin verilmediği için Decca çok az promosyon yaptı. Ancak sonuçlar yine de başarılıydı. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=7_aPOXhKsJE"><em>Blue Days, Black Nights</em></a> ilgi çekici bir tekliydi.</p>
<p>Sonny Curtis&#8217;in yazmış olduğu <a href="https://www.youtube.com/watch?v=yJuNUkVNB2g"><em>Rock Around With Ollie Vee</em></a> şarkısında Buddy ilham verici bir <em>rockabilly</em> performansı sergiliyordu.</p>
<p>Ve <a href="https://www.youtube.com/watch?v=RmL_cS5ka18"><em>Midnight Shift</em></a> bir seks işçisi hakkında bir şarkıydı ve o güne dek görülmemiş birkaç alışılmadık vokal barındırıyordu. (Holly&#8217;nin &#8220;car&#8221; ve &#8220;for&#8221; kelimelerini nasıl söylediğini dinleyin; Bob Dylan&#8217;ın 10 yıl sonra aynı şeyi yaptığını duyabilirsiniz.)</p>
<p>17 Haziran 1956&#8217;da Lubbock&#8217;un gazetesi Avalanche-Journal, <em>rock &#8216;n&#8217; roll</em>&#8216;un kötülükleri üzerine bir yazı dizisi başlattı. Holly&#8217;nin sahne aldığı Bambu Kulübü&#8217;ndeki dansçıları hedef gösterdiler. Gençler <em>dirty bop</em> dansı yapıyorlardı. Gazete, &#8220;Gitarist, anlaşılmaz ve boğuk bir şekilde &#8216;Hound Dog&#8217;un sözlerini bağırdı<em>,</em>&#8221; diye yazdı. Ella Holley, gazeteye gençleri savunmak için bir mektup yazdı, ancak mektubu yayımlanmadı.</p>
<p>Yine Haziran 1956&#8217;da John Ford&#8217;un yönettiği ve John Wayne&#8217;in oynadığı bir <em>western</em> olan <em>The Searchers</em>, Lubbock&#8217;ta prömiyer yaptı.</p>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="aligncenter wp-image-117100 size-full" src="https://netreklam.net/wp-content/uploads/2022/01/10.jpg" alt="" width="800" height="603" srcset="https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/10.jpg 800w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/10-300x226.jpg 300w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/10-768x579.jpg 768w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/10-180x135.jpg 180w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" /></p>
<p>Holly&#8217;nin yeni davulcusu Jerry Allison da oradaydı ve o gün hakkında şunları söyleyecekti: &#8220;Buddy ve ben The Searchers&#8217;ı görmeye gittik ve John Wayne&#8217;in ‘That&#8217;ll Be The Day&#8217; repliği aklımıza kazındı.”</p>
<div style="width: 800px;" class="wp-video"><video class="wp-video-shortcode" id="video-117090-2" width="800" height="450" preload="metadata" controls="controls"><source type="video/mp4" src="https://netreklam.net/wp-content/uploads/2022/01/video-1.mp4?_=2" /><a href="https://netreklam.net/wp-content/uploads/2022/01/video-1.mp4">https://netreklam.net/wp-content/uploads/2022/01/video-1.mp4</a></video></div>
<p>“Sonra şarkıyı yazdık ve ilk kez Decca Records için Nashville&#8217;de kaydettik. 1956 yazıydı. Yapımcı, &#8216;Bu hayatımda duyduğum en kötü şarkı,&#8217; dedi. Hayat… Bu duygularımı incitti çünkü yazdığım ilk şarkıydı!&#8221;</p>
<p><em>Country</em> yıldızı Webb Pierce, Buddy&#8217;ye &#8220;bir hit istiyorsa yüksek sesle şarkı söylemesini&#8221; tavsiye etmişti. Bu korkunç bir tavsiyeydi, ama Buddy&#8217;nin neden <a href="https://www.youtube.com/watch?v=53KBCqYM1qs"><em>That&#8217;ll Be The Day</em></a>&#8216;i olabildiğince yüksek sesle söylediğini açıklıyor. Evet, şarkının kaydı pek iyi olmamıştı ama yine de Owen Bradley şarkının potansiyelini fark etmeliydi.</p>
<p>1957&#8217;de Holly, Decca Records’tan ayrılmak istedi. Norman Petty&#8217;nin, New Mexico&#8217;daki stüdyosunu duymuştu; çünkü Petty, Buddy Knox’un hit şarkısı <a href="https://www.youtube.com/watch?v=1voC5QMExYk"><em>Party Doll</em></a>&#8216;un yapımcısıydı. Holly, gençliğin verdiği güvenle Petty&#8217;ye gidip &#8220;Buddy Knox&#8217;a bir hit yaptıysan, bana da bir tane yapabilirsin,&#8221; dedi.</p>
<p>(Menajerleri ve yapımcıları olacak olan Petty, genellikle bir <em>villain</em> (kötü adam) olarak tasvir edilir ve örneğin, <em>That&#8217;ll Be the Day</em> için şarkı yazarı olarak kendi adını da ekler. Ancak Holly&#8217;nin yeteneğini takdir etti ve züğürt tesellisi olacaksa eğer günün diğer menajerlerinden daha kötü değildi.)</p>
<p>Buddy Holly ve 1957 yılının ocak ayında kurmuş olduğu grubu The Crickets, aynı yılın mayıs ayında <em>That&#8217;ll Be The Day&#8217;</em>i Norman Petty ile yeniden kaydetti. Şarkı potansiyelini ortaya çıkardı ve hem İngiliz hem de Amerikan listelerinde zirveye oynadı.</p>
<p><iframe title="That’ll Be the Day" width="800" height="600" src="https://www.youtube.com/embed/M4TfFTmITLo?feature=oembed" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" referrerpolicy="strict-origin-when-cross-origin" allowfullscreen></iframe></p>
<p>Buddy’nin popülerliği ve etkisi o günden sonra Birleşik Krallık’ta ve Birleşik Devletler’de giderek arttı.</p>
<h2><strong>O Bir Arketipti</strong></h2>
<p>Buddy, şarkılarının çoğunu kendi yazdı ve besteledi. (Dönemin en büyük yıldızı Elvis’in neredeyse hiç şarkı yazmadığını hatırlatalım.) Hem şarkı yazan hem de yazdığı şarkıyı söyleyen bir figür, başta Bob Dylan ve The Beatles olmak üzere müzisyenlere ilham veren en büyük şeydi.</p>
<p>Buddy’nin kurduğu The Crickets grubu dört kişiden oluşuyordu. Buddy vokal ve baş gitaristti; Niki Sullivan ritm gitarda, J.B. Mauldin bas gitarda ve Jerry Allison da davuldaydı. Bu dört kişilik ekip &#8220;klasik anlamda müzik grubunun&#8221; öncüsüydü. The Crickets’ten sonra çoğu grup bu enstrümanlardan oluştu (The Beatles, The Beach Boys, Led Zeppelin, The Who, Creedence Clearwater Revival ve yüzlercesi).</p>
<p>Buddy Holly ve The Crickets 1958 yılında İngiltere’ye gittiğinde Paul McCartney ve John Lennon, onlardan çok etkilendi – grubun ismine kadar. The Beatles’ın isminin “<em>beetles</em>” yani “böcekler” olmasının tek sebebi “<em>crickets</em>” yani “cırcır böcekleri”ydi. Dört kişilik grup ve kendi şarkılarını yazma fikrini o gün benimsediler. Buddy’nin aynı anda hem gitar çalıp hem de şarkıyı söylemesiyse onları büyüledi. Lennon sonraları, “İngiltere&#8217;de aynı anda hem çalıp hem de şarkı söyleyebildiğini gerçekten bildiğimiz ilk kişi Buddy’di, sadece tıngırdatmakla kalmayıp aynı zamanda notaları da çalabiliyordu. Harika ve çığır açıcı bir müzisyendi,” diyecekti. (Beatles ayrıca 1964 yılında bir Buddy Holly şarkısı olan <em><a href="https://www.youtube.com/watch?v=no-nuFTHetE">Words of Love</a>&#8216;ı </em>da <em>cover</em>ladı.)</p>
<p>Buddy, Fender’in Stratocaster modelini kullanan ilk gitaristlerden biriydi. Bu gitarla özdeşleşen, tarihin en büyük gitaristlerinden Eric Clapton otobiyografisinde, Holly&#8217;yi ve Fender&#8217;ı ilk gördüğü anı şöyle anlatıyor: &#8220;Öldüğümü ve cennete gittiğimi sandım. Uzaydan gelen bir enstrüman görmek gibiydi ve kendi kendime şöyle dedim: İşte bu müziğin geleceği – işte istediğim şey!”</p>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="wp-image-117102 aligncenter" src="https://netreklam.net/wp-content/uploads/2022/01/11.jpg" alt="" width="367" height="550" srcset="https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/11.jpg 683w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/11-200x300.jpg 200w" sizes="(max-width: 367px) 100vw, 367px" /></p>
<p>Taktığı gözlüklerle özdeşleşen ve gözlükleri imzası hâline gelen İngiliz müzisyen Sir Elton John’un gözlük takmaya başlamasının sebebi Buddy Holly’e bir saygı duruşuydu. Keza aynı şekilde Elvis Costello’nun da.</p>
<p>The Rolling Stones’un ilk hitlerinden biri olan <a href="https://www.youtube.com/watch?v=Gj8TJUniGwk"><em>Not Fade Away</em></a> bir The Crickets <em>cover</em>ıydı.</p>
<p>60’ların en büyük pop rock gruplarından The Hollies’in ismi, grup üyelerinin Buddy Holly’e olan hayranlığından gelmekteydi. Grup 1980 yılında <a href="https://www.youtube.com/watch?v=ZWdd-CU5iD0&amp;list=OLAK5uy_ljv5ncE8_-lRltmEhon4s5lsYN2g1uR9s"><em>Buddy Holly</em></a> isminde, tamamen Buddy <em>cover</em>larından oluşan bir albüm de yayımladı.</p>
<p>Günümüzün başarılı <em>indie rock</em> gruplarından The Raveonettes de ismini bir Buddy Holly şarkısı olan <a href="https://www.youtube.com/watch?v=TEzsrbxjyQU"><em>Rave On</em></a> ve 60’ların popüler kız grubu <em>The Ronettes</em>’in bileşiminden aldı.</p>
<p>30 yıldır yoluna doludizgin devam eden <em>alternatif rock</em> grubu Weezer, 1994 tarihli ilk albümü için <em><a href="https://www.youtube.com/watch?v=kemivUKb4f4">Buddy Holly</a></em> isminde bir şarkı kaydetti ve şarkı o günden beri grubun en büyük hitlerinden biri oldu.</p>
<p>Müzik tarihinin en büyük söz yazarlarından biri olan ve <a href="https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2016/dylan/lecture/"><em>2016 Nobel Edebiyat Ödülü</em></a>’ne layık görülen Bob Dylan, ödül konuşmasına şu cümlelerle başladı: “Her şeyin doğuşuna geri dönseydim, sanırım Buddy Holly ile başlamam gerekecekti. Onu ilk duyduğum andan itibaren kendimi ona yakın hissettim. Bir ağabey gibi, akraba gibi. O bir arketipti. Olmadığım ve olmak istediğim her şey.”</p>
<p><iframe title="Bob Dylan 2016 Nobel Lecture in Literature" width="800" height="450" src="https://www.youtube.com/embed/6TlcPRlau2Q?start=28&#038;feature=oembed" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" referrerpolicy="strict-origin-when-cross-origin" allowfullscreen></iframe></p>
<p>Dylan konuşmasında Buddy’yi &#8220;Winter Dance Party Tour&#8221; kapsamında, 31 Ocak 1959’da Minnesota’da gördüğü günden de bahsetti: “Onu sadece bir kez gördüm. Güçlüydü, heyecan vericiydi ve büyüleyiciydi. Sadece altı metre uzaktaydım. Sonra birdenbire en esrarengiz şey oldu. Tam olarak gözlerimin içine baktı ve bir şey aktardı. Ne olduğunu bilmediğim bir şey.”</p>
<h2><strong>Müziğin Öldüğü Gün</strong></h2>
<p>Bu, Buddy’nin son turnesiydi. Turneye The Crickets katılamamıştı ve Buddy&#8217;nin beraber sahne alacağı müzisyenlere ihtiyacı vardı. Buddy, davul için Carl Bunch ve gitar için de Tommy Allsup ve Waylon Jennings ile anlaştı. Jennings, daha sonraları otobiyografisinde, Buddy&#8217;nin bir gün ona bir bas gitar uzattığını ve &#8220;O şeyi çalmayı öğrenmek için iki haftan var,&#8221; dediğinde çok şaşırdığını yazacaktı.</p>
<p>Winter Dance Party Tour&#8217;a Buddy ile beraber; <a href="https://www.youtube.com/watch?v=0ymdjg9v8zM"><em>La Bamba&#8217;</em></a><em>yı</em> dünya çapında bir hite dönüştüren Ritchie Valens, <a href="https://www.youtube.com/watch?v=5p8VqWjN358"><em>Chantilly Lace</em></a> ile tam yirmi iki hafta boyunca listelerde kalan The Big Bopper ve <em><a href="https://www.youtube.com/watch?v=WubH2l2nR9U">I Wonder Why</a></em> ile üne kavuşan Dion and The Belmonts katıldı.</p>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="aligncenter wp-image-117141" src="https://netreklam.net/wp-content/uploads/2022/01/buddy-holly-winter-dance-party-concert-tour-1959.jpg" alt="" width="389" height="550" srcset="https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/buddy-holly-winter-dance-party-concert-tour-1959.jpg 706w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/buddy-holly-winter-dance-party-concert-tour-1959-212x300.jpg 212w" sizes="(max-width: 389px) 100vw, 389px" /></p>
<p>Turnenin ismi &#8220;kış dansı partisi&#8221; olmasına rağmen müzisyenler için pek de bir parti sayılmazdı. Buddy ve diğer müzisyenler, günlerinin ve gecelerinin çoğunu, tıka basa dolmuş buz gibi bir otobüste, yolculuğa hiç ara vermeden bir sonraki konsere doğru yola çıkarak geçiriyordu.</p>
<p>Tur otobüsü, 31 Ocak&#8217;ta gerçekleşen Minnesota&#8217;daki konserin akşamında, Wisconsin&#8217;e doğru giderken bozuldu. Otobüste ısınmak için gazeteleri yakan müzisyenler saatlerce yardım bekledi. Carl Bunch donmuş ayakları nedeniyle hastaneye gitmek zorunda kaldı.</p>
<p>2 Şubat 1959 Pazartesi sabahına tüm vücudu ağrıyarak uyanan ve koşullardan bıkan Buddy bir uçak kiralamaya karar verdi. Beraber sahne aldığı arkadaşları Jennings ve Allsup; şehre erken varış, hotelde konaklama ve çamaşırlarını yıkama fırsatı bulacakları için bu fikre katıldı. Ancak, Clear Lake&#8217;deki sahneleri sırasında, Perry &#8220;The Big Bopper&#8221; Richardson, Jennings&#8217;i kendisine uçaktaki yerini vermesi için ikna etti. Oldukça iri biri olan Big Bopper, halihazırda bir otobüs koltuğuna zar zor sığabiliyordu ve ağır geçirdiği griple savaşmak için biraz uykuya ihtiyacı vardı. Jennings, &#8220;Buddy için bir sakıncası yoksa benim için sorun değil<em>,</em>&#8221; dedi. Ritchie Valens da Allsup&#8217;a aynı teklifle gitti, hatta uçağa binebilmek için neredeyse yalvardı. Allsup başta bu teklife yanaşmasa da uçaktaki son koltuk için yazı tura atmayı kabul etti. Valens &#8220;tura&#8221; diyerek kazandı ve &#8220;Vay canına, hayatımda ilk kez bir şey kazandım<em>,</em>&#8221; dedi.</p>
<p>Buddy konserin ardından, Jennings ile son konuştuğunda, Jennings uçak yolculuğundan kaçtığı için ona takılıyordu. Gülümseyerek &#8220;Umarım kahrolası otobüsün tekrar donar<em>,</em>&#8221; dedi. Jennings, o günden sonra bir daha peşini hiç bırakmayan sözlerle cevap verdi: &#8220;Umarım eski uçağınız düşer.&#8221;</p>
<p>Dylan, Buddy&#8217;yi gördükten üç gün sonra, 3 Şubat 1959’da; Buddy Holly, Ritchie Valens ve The Big Bopper’ı taşıyan uçak, kalkışından birkaç dakika sonra yere çakıldı. Modern müzik tarihini en çok etkisi altında bırakan isimlerden biri olan Buddy, hayatını kaybettiğinde henüz sadece 22 yaşındaydı. <em>(</em>The Big Bopper 28 ve Ritchie Valens da yalnızca 17’ydi.)</p>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="aligncenter wp-image-117103 size-large" src="https://netreklam.net/wp-content/uploads/2022/01/12-1024x576.jpg" alt="" width="1024" height="576" srcset="https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/12-1024x576.jpg 1024w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/12-300x169.jpg 300w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/12-768x432.jpg 768w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/12-1536x864.jpg 1536w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/12-2048x1152.jpg 2048w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/12-400x225.jpg 400w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/12-600x338.jpg 600w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/12-800x450.jpg 800w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/12-1200x675.jpg 1200w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/12-1600x900.jpg 1600w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2022/01/12-2000x1125.jpg 2000w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></p>
<h2>Bye Bye Miss American Pie</h2>
<p>Kazadan on iki yıl sonra, 1971 yılında, Don McLean, <em>American Pie</em> isminde bir şarkı yazdı.</p>
<p>Yaklaşık 9 dakikalık bu şarkı, zaman içinde tarihin en büyük kültlerinden birine dönüştü. Şarkıda üstü kapalı şekilde kimleri ima ettiğini ve atıfta bulunduğu kişilerin kim olduğunu McLean hiçbir zaman açıklamadı. James Dean&#8217;den ödünç aldığı paltoyla kral ve kraliçe için şarkı söyleyen soytarı kimdi? Zevkle gülen şeytan kimi temsil ediyordu? Yosun tutan yuvarlanan taş derken neyi kastediyordu? Bunlar hakkında yüzlerce yazı yazıldı, sırf bu şarkıyı incelemek için web siteleri bile açıldı. Çoğunluk, hangi isimlerin hedef alındığına dair fikir birliğine de vardı. Yine de McLean bu soruları her zaman geçiştirdi.</p>
<p>Şarkıda kesinliği bilinen tek şey var: McLean’in -sonraları literatüre geçecek olan- “<strong><em>the day the music died</em></strong>” yani “<strong>müziğin öldüğü gün</strong>” ifadesini, 3 Şubat 1959 tarihinde gerçekleşen uçak kazası için kullanmış olduğu.</p>
<p><em>I can&#8217;t remember if I cried<br />
When I read about his widowed bride<br />
But something touched me deep inside<br />
The day the music died</em></p>
<p><iframe title="Don McLean - American Pie (Lyric Video)" width="800" height="450" src="https://www.youtube.com/embed/PRpiBpDy7MQ?feature=oembed" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" referrerpolicy="strict-origin-when-cross-origin" allowfullscreen></iframe></p>
<p>Bugün Google’a &#8220;müziğin öldüğü gün&#8221; (the day the music died) yazdığınızda karşınıza gelen tarih 3 Şubat 1959 oluyor. Don McLean, Buddy Holly&#8217;nin ölümünü müziğin öldüğü gün olarak adlandırmış olabilir, ancak belki de onun ölümü, <strong>müziğin doğduğu gün </strong>olmasını sağladı. <em>Cause that&#8217;ll be the day when I die</em> (çünkü o gün öleceğim gün olacak) diyerek öleceğinden bahsettiği şarkıyla kariyerinin doğuşu gerçekleşen biri için hiç de garip değil ha?</p>
<p>Mike Batt’in sözleriyle bitirelim: “<em>Well, i feel like Buddy Holly &#8217;cause it&#8217;s raining in my heart.</em>”</p>
<p><iframe title="I Feel Like Buddy Holly" width="800" height="600" src="https://www.youtube.com/embed/Go8FABPRMus?feature=oembed" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share" referrerpolicy="strict-origin-when-cross-origin" allowfullscreen></iframe></p>
<h5>Kaynakça</h5>
<p>[1] The Independent, <a href="https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/features/oh-boy-why-buddy-holly-still-matters-today-1501271.html">Oh boy: Why Buddy Holly still matters today</a><br />
[2] Udiscovermusic, <a href="https://www.udiscovermusic.com/artist/buddy-holly/">Buddy Holly</a><br />
[3] Nobelprize, <a href="https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2016/dylan/lecture/">The Nobel Prize in Literature 2016</a><br />
[4] Faroutmagazine, <a href="https://faroutmagazine.co.uk/john-lennon-sing-buddy-holly-1972/">John Lennon sing Buddy Holly songs 1972</a><br />
[5] Biography, <a href="https://www.biography.com/news/the-day-the-music-died--plane-crash">The Day the Music Died: Rock’s Great Tragedy</a><br />
[6] Biography, <a href="https://www.biography.com/news/waylon-jennings-plane-crash-day-the-music-died">Waylon Jennings&#8217; Close Call on &#8216;The Day the Music Died&#8217;</a><br />
[7] Waylon Jennings, Lenny Kaye &#8211; Waylon: An Autobiography<br />
[8] Rollingstone, <a href="https://www.rollingstone.com/music/music-country/flashback-how-waylon-jennings-survived-the-day-the-music-died-122992/">How Waylon Jennings Survived the Day the Music Died</a><br />
Kapak fotoğrafı: <a href="https://www.liveabout.com/buddy-hollys-death-in-a-plane-crash-2522176" target="_blank" rel="noopener">Liveabout</a></p>
<p>Buddy Holly&#8217;nin başlıca eserlerini ve yazıda bahsi geçen diğer şarkıları dinlemek için:</p>
<p><iframe title="Spotify Embed: Müziğin Doğduğu Gün" style="border-radius: 12px" width="100%" height="352" frameborder="0" allowfullscreen allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; fullscreen; picture-in-picture" loading="lazy" src="https://open.spotify.com/embed/playlist/5uab4Sbyd5fer3tToeTSdU?si=deb0d6f48b064c18&#038;utm_source=oembed"></iframe></p>
<p><a href="https://lavarla.com/muzigin-dogdugu-gun/">&lt;span class=&quot;reading-mode-buttons&quot;&gt;&lt;/span&gt;Müziğin Doğduğu Gün&lt;span class=&quot;reading-mode-buttons&quot;&gt;&lt;/span&gt;</a> yazısı ilk önce <a href="https://lavarla.com">Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://lavarla.com/muzigin-dogdugu-gun/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		<enclosure url="https://netreklam.net/wp-content/uploads/2022/01/video-1.mp4" length="7266467" type="video/mp4" />

			</item>
		<item>
		<title>Eğitim vaktiyle bir ihtimaldi ve çok güzeldi*</title>
		<link>https://lavarla.com/egitim-vaktiyle-bir-ihtimaldi-ve-cok-guzeldi/</link>
					<comments>https://lavarla.com/egitim-vaktiyle-bir-ihtimaldi-ve-cok-guzeldi/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Görkem Demir]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 13 Jan 2021 10:00:45 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Hafıza]]></category>
		<category><![CDATA[Kent]]></category>
		<category><![CDATA[Görkem Demir]]></category>
		<category><![CDATA[Hasanoğlan]]></category>
		<category><![CDATA[Köy Enstitüleri]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.lavarla.com/?p=73267</guid>

					<description><![CDATA[<p><span class="reading-mode-buttons"></span>Haydan gelip huya giden bir huysuz şair vardı. Belkim yedi belkim sekiz belaydı. Belkim de bir kertenkeleydi: Kurbağa yarışlarında annesinin en hızlı yeşili. Ama hayatta en çok babasını sevdi. “Bilmezdi ki oturduğumuz semti, Geldi mi de gidici &#8212; hep, hepp acele işi! &#8212; Çağın en güzel gözlü maarif müfettişi. Atlastan bakardım nereye gitti, Öyle öyle [&#8230;]</p>
<p><a href="https://lavarla.com/egitim-vaktiyle-bir-ihtimaldi-ve-cok-guzeldi/">&lt;span class=&quot;reading-mode-buttons&quot;&gt;&lt;/span&gt;Eğitim vaktiyle bir ihtimaldi ve çok güzeldi*&lt;span class=&quot;reading-mode-buttons&quot;&gt;&lt;/span&gt;</a> yazısı ilk önce <a href="https://lavarla.com">Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p>Haydan gelip huya giden bir huysuz şair vardı. Belkim yedi belkim sekiz belaydı. Belkim de bir kertenkeleydi: Kurbağa yarışlarında annesinin en hızlı yeşili. Ama hayatta en çok babasını sevdi.</p>
<p>“Bilmezdi ki oturduğumuz semti,<br />
Geldi mi de gidici &#8212; hep, hepp acele işi! &#8212;<br />
Çağın en güzel gözlü maarif müfettişi.<br />
Atlastan bakardım nereye gitti,<br />
Öyle öyle ezber ettim gurbeti.”</p>
<p>diye yazdı babasının ardından. Henüz altı yaşındaydı babası Türk Dil Kurumu’nda etimoloji kolunun başına getirildiğinde; dokuz yaşındayken, babası milletvekili olup meclise girmişti. Şair, 12 yaşında hasta olduğunda sevinçten uçuyordu. Çünkü babası, çağın en güzel gözlü maarif vekili olmuş ve şehir şehir dolaşmaya başlamıştı ülkeyi; yalnızca şairin ateşi 40’ı geçtiğinde geliyordu İstanbul’a.</p>
<p>İnönü, Atatürk’ten sonra da köyde eğitim projesini sürdürmeye kararlıydı ve cumhurbaşkanı seçildiğinde Millî Eğitim Bakanlığı için sadece onun ismini düşünmüştü. O, hayatını eğitime adamış bir felsefe öğretmeniydi. Dünya klasiklerinin çevrilmesi için bir tercüme bürosu kurdurmuş ve yüzlerce eserin Türkçeye kazandırılmasını sağlamıştı. Bakanlık görevi teklif edildiğinde bir an bile düşünmeden teklifi kabul etti.</p>
<p>Geleceğin huysuz şairi olacak olan küçük Can’ı canından çok sevse de daha az görüyordu artık Hasan Âli Yücel. Gecesini gündüzüne katarak çalışıyordu. Bir yasa tasarısıyla, ülkeyi tarım koşullarına göre her biri üç dört ili kapsayan 21 bölgeye ayırdı. Her bölgeye birer Köy Enstitüsü kurulacaktı. Yücel, omuz omuza çalışacağı yol arkadaşını -İsmail Hakkı Tonguç- çoktan belirlemişti.</p>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="alignnone wp-image-73268 " src="https://netreklam.net/wp-content/uploads/2021/01/koy-enstitulerinin-kuruldugu-iller-haritasi.jpg" alt="koy enstitulerinin kuruldugu iller haritasi" width="745" height="410" srcset="https://lavarla.com/wp-content/uploads/2021/01/koy-enstitulerinin-kuruldugu-iller-haritasi.jpg 560w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2021/01/koy-enstitulerinin-kuruldugu-iller-haritasi-300x165.jpg 300w" sizes="(max-width: 745px) 100vw, 745px" /></p>
<h2>Hasanoğlan’da bir vaha yeşeriyor</h2>
<p>Eğitim hamlesi başlayacağı sırada Avrupa’da savaş patlak vermiş ve Nazilerin ayak sesleri Balkanlar’dan Trakya’ya doğru çınlamaya başlamıştı. Hükûmet, Trakya’nın boşaltılmasına karar verdi. Göçecekler arasında Kepirtepe Köy Enstitüsü’nün 266 öğrencisi de vardı.</p>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="wp-image-73272 aligncenter" src="https://netreklam.net/wp-content/uploads/2021/01/kepirtepe-koy-enstitusu.jpg" alt="kepirtepe köy enstitüsü" width="688" height="514" srcset="https://lavarla.com/wp-content/uploads/2021/01/kepirtepe-koy-enstitusu.jpg 604w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2021/01/kepirtepe-koy-enstitusu-300x224.jpg 300w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2021/01/kepirtepe-koy-enstitusu-180x135.jpg 180w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2021/01/kepirtepe-koy-enstitusu-400x300.jpg 400w" sizes="(max-width: 688px) 100vw, 688px" /></p>
<p>Trakya çocukları 1941 Nisanında Lüleburgaz’dan trene bindiler, gittikleri yer başkentti. Trenden indikten sonra yürüyerek Ankara’ya 35 kilometre uzaklıktaki <span style="text-decoration: underline;">Hasanoğlan</span> köyüne geldiler. Bu uçsuz bucaksız bozkırda bir vaha yeşerteceklerdi. Temel atma törenine, daha önce kurulan 14 Köy Enstitüsü’nden öğrenciler geldi ve 1 Temmuz günü Hasanoğlan Köy Enstitüsü’nün temeli atıldı.</p>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="wp-image-73273 size-large aligncenter" style="font-size: 19.4286px;" src="https://netreklam.net/wp-content/uploads/2021/01/hasanoglan-koy-enstitusu-1024x656.jpg" alt="hasanoglan koy enstitusu" width="1024" height="656" srcset="https://lavarla.com/wp-content/uploads/2021/01/hasanoglan-koy-enstitusu-1024x656.jpg 1024w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2021/01/hasanoglan-koy-enstitusu-300x192.jpg 300w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2021/01/hasanoglan-koy-enstitusu-768x492.jpg 768w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2021/01/hasanoglan-koy-enstitusu-800x512.jpg 800w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2021/01/hasanoglan-koy-enstitusu.jpg 1073w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></p>
<p>Yüzlerce öğrenci, hocalarıyla el ele verip inanılmaz bir işin altına girdiler. Önce yan yana dizilip kilometrelerce uzanan bir insan hattı üzerinde elden ele taş taşıdılar, harç kardılar, tuğla dizdiler. Bu eşsiz dayanışma kısa sürede sonuç verdi: Hasanoğlan Köy Enstitüsü’nde altı ay gibi kısa bir sürede 20 bina bitmişti.</p>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="wp-image-73274 aligncenter" src="https://netreklam.net/wp-content/uploads/2021/01/hasanoglan-koy-enstitusu-kurulus.jpg" alt="" width="744" height="368" srcset="https://lavarla.com/wp-content/uploads/2021/01/hasanoglan-koy-enstitusu-kurulus.jpg 633w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2021/01/hasanoglan-koy-enstitusu-kurulus-300x148.jpg 300w" sizes="(max-width: 744px) 100vw, 744px" /></p>
<p>Vaha yeşermeye başlamıştı. Milli Şef, “Köy Enstitüleri’ni cumhuriyetin eserleri içinde en kıymetlisi ve en sevgilisi saydığını” kendi el yazısıyla belirtmişti. Hasanoğlan’da öğrenciler her sabah güne halk oyunları oynayarak merhaba diyorlardı. Sabah yedi buçuktan sonra da okuma saati başlıyordu. Kocaman bir kütüphane oluşturuluyordu. Hasan Ali Yücel’in çevirisini yaptırdığı klasikler burada bulunabiliyordu ve her öğrenci bir yıl içinde 25 klasik okumak zorundaydı. Öğrencilere müzik öğretmenleri tarafından mandolin, keman, akordeon, bağlama dersleri de veriliyordu. Hatta bağlama dersini kimi zaman Enstitüleri birer birer gezen Âşık Veysel veriyordu.</p>
<p>Türkiye’nin geleceğine damgasını vuracak bir köylü aydınlar kuşağı yetişiyordu. Anadolu, bin yıllık uykusundan uyanmaya başlamıştı. Okuma saatinin ardından eğitim başlıyordu. Eğitimin yarısı normal orta öğretim derslerinden oluşuyordu. Yarısını da tarım dersleri kapsıyordu. Tarım saati geldiğinde öğrenciler kazmaları kürekleri sırtlayıp Enstitünün tarlalarına gidiyorlar ve modern zirai teknikleri öğreniyorlardı. Üstelik bu gerçek anlamda “verimli” bir ders oluyor, ekilen tarlaların mahsulü, daha sonra sofralarda yiyecek olarak değerlendiriliyordu. Enstitüler; zirai teknikleri ve kooperatifçiliği bilen, yapı işlerini beceren, hayvancılıkta en iyi verimi alan aydın öncüler hazırlıyordu.</p>
<p>Hasan Ali Yücel’in Milli Eğitim Bakanlığı’nda, bütün faaliyetler İsmail Hakkı Tonguç tarafından yönetiliyordu. O, öğrencilerin “Tonguç Baba”sıydı. Tonguç, Enstitülerin nasıl yönetilmesi gerektiğini, sorunların nasıl çözülebileceğini bütün Enstitülere gönderdiği genelgelerle açıklıyordu.</p>
<p>O günlerde Hasanoğlan’da öğrenci olan Talip Apaydın’ın belirttiği üzere, genelgelerden birinde, “Hiçbir öğretmen hiçbir öğrenciye el kaldıramaz. Kötü söz söyleyemez. Küfredemez.” diyordu. Bu durum ilk tedirginliği yarattı ve Köy Enstitüleri çeşitli yönlerden eleştirilmeye başlandı. En yaygın eleştiri konularından biri, kızlarla erkeklerin yatılı Enstitüde birlikte eğitim yapmalarıydı. Kız öğrencilerle erkeklerin aynı kampüs içinde kalıyor olmaları söylentilere yol açıyordu.</p>
<h2>Türkiye’nin medarıiftiharı</h2>
<p>1942 yılı geldiğinde, Köy Enstitüleri ilk mezunlarını verdi. Enstitüler, bütün ülkeye köy öğretmeni yetiştirmeye başlamıştı. Ancak yetiştirilen köy öğretmenlerini eğitecek öğretmen bulunamaz olmuştu. Bunun üzerine Hasanoğlan Yüksek Köy Enstitüsü açıldı. Sadece köylü çocuklarının gideceği okul Türkiye’nin ilk “köy üniversitesi” olacaktı.</p>
<p>Köy Enstitüleri’ni bitiren öğrencilerin en iyileri, merkezi bir sınavla seçilmiş ve Hasanoğlan’a çağrılmıştı. 1943 yılıydı. Köy çocukları, üniversitelerini de kendileri inşa etti. 5 yıllık Enstitüyü bitirip öğretmenliğe hak kazanan öğrenciler, sınavı kazanırlarsa, Enstitülere öğretmen olmak üzere eğitim görüyorlardı. Yüksek Enstitüyü bitirebilmek için akademik bir araştırma yapmaları gerekiyordu. Öğrenciler, Hasanoğlan’da kendi kurdukları bir matbaada Köy Enstitüleri adıyla yılda 4 defa yayımlanan bir dergi çıkarmaya başlamışlardı. 8 sayı yayımlanabilen dergi, Fakir Baykurt, Talip Apaydın, Mehmet Başaran ve Mahmut Makal’ın ilk eserlerini sergiledikleri yer olacaktı. Ancak Hasanoğlan, asıl şöhretini sanat eğitimiyle yaptı. Güzel Sanatlar içinde resim, müzik, heykeltıraşlık, tiyatro eğitimi veriliyordu. Her öğrenci bir müzik aletini çalmayı öğrenmek zorundaydı. Sanat derslerine Ankara Konservatuarı’nın en iyi hocaları geliyordu. Batı edebiyatı derslerini Sabahattin Eyüboğlu, müzik derslerini Aydın Gün, Veysel Arseven ve Ruhi Su veriyordu. Enstitülüler, Ankara’ya gidip İsmet İnönü ile beraber İdil Biret, Suna Kan gibi harika çocukların klasik müzik konserlerini dinliyorlardı.</p>
<p>Talip Apaydın’a kulak verelim:</p>
<blockquote><p>“Sabahattin Eyüboğlu’nun okuttuğu Batı Edebiyatı dersimizi bir örnek olarak getireyim. Taa başlangıçtan bu yana büyük yazarların, düşünürlerin iyi seçilmiş bir metnini çoğaltır, birkaç gün önceden hepimize dağıtırdı. O metni tekrar tekrar okurduk. İlginç yerlerini, dünya görüşünü, o dönemin edebiyat anlayışını bulur çıkarırdık. Ders tartışmalı bir şölen haline gelirdi. Sabahattin Bey fazla konuşmaz, güler yüzle herkesi dinler, dersi asıl hedefe doğru yönlendirirdi. Ahh! Liselerde, üniversitelerde edebiyat bu biçimde yapılabilse. Ne kadar yararlı olurdu, nasıl etkilenirdik. Sokrat’ın, Sofokles’in, Jan Jak Ruso’nun, Tolstoy’un, Volter’in, Montaigne’nin metinlerindeki bazı cümleler hala belleğimdedir, bana hala yol gösterirler.”</p></blockquote>
<p>Hasanoğlan Ankara’nın en gözde okullarından birisi olmuştu. Her gün konuklar gelir, gezerlerdi. Yurt dışından önemli bir konuk gelmişse Hasanoğlan’a getirilirdi. Köy Enstitüleri eğitim sistemi devletin övüncü olmuştu. Her 17 Nisan’da büyük bir bayram töreni düzenlenir ve bu tören Ankara’dan, civar köylerden gelen binlerce insanın önünde kutlanırdı. Açık hava tiyatrosunda oyunlar oynanır, konserler verilirdi. Başta cumhurbaşkanı, bakanlar, önemli kişiler öğrencilerin başarılarını kutlardı.</p>
<p>Hasanoğlan’ın bahçelerinde Klasik Yunan heykellerinin kopyaları da vardı. Okul, şan dersi alan öğrencilerin sesleriyle çınlıyordu. Enstitünün hemen yanı başına bir açık hava tiyatrosu inşa edilmişti. Bu, Anadolu’da binlerce yıl sonra kurulan ilk açık hava tiyatrosuydu.</p>
<p><img loading="lazy" decoding="async" class="wp-image-73275 aligncenter" src="https://netreklam.net/wp-content/uploads/2021/01/hasanoglan-koy-enstitusu-tiyatrosu.jpg" alt="" width="691" height="461" srcset="https://lavarla.com/wp-content/uploads/2021/01/hasanoglan-koy-enstitusu-tiyatrosu.jpg 400w, https://lavarla.com/wp-content/uploads/2021/01/hasanoglan-koy-enstitusu-tiyatrosu-300x200.jpg 300w" sizes="(max-width: 691px) 100vw, 691px" /></p>
<p>Öğrenciler açılışta Sophokles’in <em>Kral Oidipus</em> trajedisini sergiledi. Köy çocukları Gogol, Moliere, Shakespeare oynuyor; köylüler izliyordu.</p>
<p>Enstitülerin ilk mezunlarından biri olan ve o dönemde Enstitülerde öğretmenlik yapan Sabri Kurt anlatıyor:</p>
<blockquote><p>“Köy öğretmenliğinde en ilginç anım öğrencilerle hazırladığımız “Bizim Köy” temsilidir. Yüksek Köy Enstitüsü’nün çıkarttığı Köy Enstitüleri Dergisi’nin 1945 yılı Temmuz ayında çıkan sayısında Bizim Köy temsilini okumuş ve çok beğenmiştim. Temsil Hasanoğlan Köy Enstitüsü öğrencileri tarafından hazırlanmıştı. Meydanda oynanıyordu. Köyün sığırtmacı, eşeğiyle kasabaya gidip gelen köylüsü, muhtarı köydeki basit olayları kasabada gördüklerini, yöneticilerden çektiklerini konuşuyor, tartışıyordu. Köy meydanında oynanan bu temsil beğeniyle izlendi. Köylü ilk kez böyle bir temsil izlemişti. Temsilde rol alanlar da kendi çocuklarıydı. Komşu köylerden Kızılcasöğüt köyünde Başöğretmen Savaştepe’den sınıf arkadaşım Ahmet Özbek’ti, Kabaklar köyünde de Çifteler çıkışlı Ali Çetin Başöğretmendi. Kendi köylerinde de bu temsili vermemizi istediler. Topluca yaya gidip geldik ve okulca o köylere konuk olduk. Her iki köyde de kazanlarla yemekler pişirdiler ve temsilden sonra köylüler bizleri ağırladılar. Yaya olarak da uğurladılar. Köyler ve öğrenciler arasında da böyle bir dostluk kurmuş olduk.”</p></blockquote>
<p>O günlerde Hasanoğlan’ı ziyaret eden Bedri Rahmi Eyüboğlu ise şunları söyleyecekti:</p>
<blockquote><p>“Ben öğrenme sevincinin ne demek olduğunu Köy Enstitülerinde gördüm. Bir gün Hasanoğlan Köy Enstitüsü’ne gitmiştik. Okulun kocabaş hayvanlarını barındıran ahırda bir çocuk gördüm. Gece nöbeti ona düşmüş. Elinde bir kitap vardı, dalmıştı. Shakespeare okuyordu. Okuduklarını nasıl kavradıklarını da ertesi günü oynadıkları piyeste gördük. Ben ömrümde bu kadar güzel tiyatro seyretmedim.”</p></blockquote>
<p>Cumhurbaşkanı İnönü, 1943 Eylül’ünde Hasanoğlan Yüksek Enstitüsü’nü ziyaret etti. Kısa zamanda ortaya çıkarılan eseri görünce çok etkilendi. İşte o seferberlikte Hasanoğlan’a bir de tren istasyonu yapılmasına karar verildi. Bu istasyon, Hasanoğlan’ı Ankara’ya biraz daha yakınlaştıracak ve kentli aydınların Köy Enstitülüler ile buluşmalarını kolaylaştıracaktı.</p>
<h2>Çanlar Hasanoğlan için çalıyor</h2>
<p>Ama bir yandan da Enstitüler için yapılan eleştiriler gittikçe artıyordu ve Şubat 1945’te Hasanoğlan’a gelen bir ziyaretçi, sonun başlangıcını hazırladı: O isim Sabahattin Ali’ydi.</p>
<p>Sabahattin Ali’nin Hasanoğlan Yüksek Köy Enstitüsü öğrencilerine, Enstitülerde yetişen öğretmenler için söylediklerini Yüksek Köy Enstitülü İhsan Güvenç aktarıyor:</p>
<p>“Okulumuza gelmişti Sabahattin Ali, söyleşiyorduk, <em>Da</em><em>ğ</em><em>lar ve R</em><em>ü</em><em>zgâr </em>şiirinde şöyle iki dize vardır:<br />
“<em>Zaman zaman ma</em><em>ğ</em><em>lup olsam bile etime<br />
</em><em>İ</em><em>nsan olmak dokunuyor haysiyetime</em>”<br />
Arkadaşımız Musa Çınar, Sabahattin Ali’ye sordu: “<em>Hâlâ insan olmak dokunuyor mu haysiyetinize?</em>” diye. Sabahattin Ali: “<em>Yok</em>” dedi. “<em>Sizin gibi böyle memleketin derdiyle sorunuyla ilgilenen gençleri gördükçe artık insan olmak haysiyetime dokunmuyor</em>.”</p>
<p>Sabahattin Ali, ilerici fikirleri nedeniyle mahkûm olmuş ve sonra afla salıverilmiş sol görüşleriyle bilinen bir yazardı. Böyle birinin Hasanoğlan’a gelip öğrencilerle sohbet etmesi Enstitüde cadı kazanlarının kaynamasına yol açtı. Zaten bir süredir bu okulların tamamen solcuların eline geçtiği eleştirileri alıp yürümüş, bazı öğrenciler polis takibine alınmıştı.</p>
<p>Hasanoğlan, içten içe kaynamaya başlamıştı. Enstitülerde sağ-sol çatışmaları alevlendirilmeye çalışılıyordu. Gerginlik büyüyünce konu İsmail Hakkı Tonguç’a iletildi. Tonguç hemen Hasanoğlan’a gelip öğrencileri uyardı: “Ateşle oynuyorsunuz, kendi kurduğunuz binanın temelini oyuyorsunuz.” dedi. Yaklaşan tehlikenin ilk sinyalini orada verdi: “Yapılamaz sanıyorsunuz ama bir gün bu enstitüleri kapatırlar. Aklınızı başınıza toplayın.”</p>
<p>Hasanoğlan’ı sarsan gerginlik aslında ülke çapında hissedilir olmuştu. Savaş bitmiş ve “Milli Şef” rejiminin değişme zamanı gelmişti. İnönü 1945’in meclis açılış nutkunda, demokrasiye geçiş sözü verdi. Yukarıdan dayatılan demokrasinin ilk hedefi Köy Enstitüleri oldu. İnönü’nün tahmin ettiği gibi savaş bitince konu hemen gündeme geldi. Üstelik mecliste, muhalefet ilk çıkışını bu konuyla yaptı. 1945 Mayıs’ında Emin Sazak, “Köylere verilen enstitü mezunlarının kendilerini birer Atatürk zannettiklerini” söyledi. Hasan Âli Yücel, “Bu çocukların birer Atatürk olması temenni edilir,” dedi ve sözü büyük toprak sahibi Emin Sazak’a getirdi: “Emin Sazak arkadaşım, oturduğu yerden iç çekebilir; çünkü feodal sistemle idare edilmek isteyenler, ilköğretim davasını istemezler.”</p>
<p>O günlerde Hasanoğlan’da öğrenci olan Pakize Türkoğlu anlatıyor:</p>
<blockquote><p><em>&#8220;Sosyoloji öğretmenimiz Dr. İbrahim Yasa Amerika’dan yeni gelmişti</em>. <em>Enstitüde yatılı kalırdı. Derslerinde ve ders dışında bize sosyal konuları, olguları tartıştırır, açıklamalar yapardı. &#8216;Gecekondu&#8217; dersini hiç unutmuyorum. Bir gün bizi Ankara’ya götürdü. Mamak’ta trenden inip yamaca tırmandık. O yıllarda oralar bomboş, kır. Yamacın yüksek bir yerinde toprağa oturduk. Önümüzde bekçi kulübesine benzer iki ıslak ve küçük yapı vardı. Küçücük pencerelerine basma perde asılmıştı. Birer küçük tenekeye de sardunya çiçeği dikilip konulmuştu. &#8216;Bunlara gecekondu denir.&#8217; diye anlattı Dr. Yasa. Hazine arazisi olduğu için gece kaçak yapıldığını, böyle perde çiçek filan koyulunca yıkılamayacağını anlattı. Tüm Ankara’yı dolaştığını, çok derme çatma ev olduğunu, ama hiçbirinin gecekondu olmadığını Ankara’da şu anda sadece o iki gecekondu olduğunu söyledi. Amerika’da bunlardan çok olduğunu, bizde de çoğalırsa &#8216;kentleşme ve sosyal gelişmede bozulmalar yaşanacağı&#8217; gibi açıklamalar yaptı.”</em></p></blockquote>
<p>Enstitüler her alanda dokunuyordu öğrencilerin hayatına.</p>
<h2>Ve sonra hiçbir şey kalmadı</h2>
<p>1946 yılında Türkiye çok partili demokrasiyi deneyecekti ve CHP’den ayrılanların kurduğu Demokrat Parti, iktidar adayıydı. Enstitülere yönelik komünistlik suçlamaları alıp yürümüştü ve bu suçlamaların seçimde CHP’ye oy kaybettireceği ortadaydı.</p>
<p>İnönü, gelen haberlerden, bu iddiaların tamamen yersiz olmadığı kanısına vardı. Seçimlere 3 ay kalmış ve söylentiler her tarafa yayılmıştı. Bir yanda ömür boyu korumaya söz verdiği Enstitüler vardı, diğer yanda kendisine seçim kaybettirecek komünistlik iddiaları. Hayatının en zor kararlarından birini vermek zorundaydı. Düşündü, taşındı ve sonunda doğru bildiğini seçti: Enstitülerden vazgeçti.</p>
<p>Türkiye tarihinin ilk çok partili seçimi sonrasında kabineyi kurma görevi Recep Peker’e verildi. Millî Eğitim Bakanlığı, politik olarak yıprandığına inanılan Hasan Ali Yücel’in elinden alındı. O gün Köy Enstitüleri projesi fiilen bitti.</p>
<p>Hükümet programı radyoda okunurken İsmail Hakkı Tonguç Hasanoğlan’a gelip programı Enstitülerle birlikte dinlemek istemişti. Radyoda sıra milli eğitim bölümüne gelince, “Köy Enstitüleri’nin daha milli bir çizgiye sokulacağı” söylendi. Bu cümle, yakında kopacak fırtınanın habercisiydi. Bundan sonrası Köy Enstitülüler için acı olacaktı.</p>
<p>Hasanoğlanlı Dursun Kut anlatıyor:</p>
<blockquote><p>“Hasanoğlan demiryolu durağından Yüksek Köy Enstitüsü’ne giden yolun başında, Heykeltıraş Nusret Suman’ın devasa bir yontusu vardı. Bir elinde tohum çanağı bir eliyle de bozkıra tohum saçıyordu. Köy enstitülerini simgeleyen bir yapıttı. Bir sabah uyandık gördük ki, bu devasa yontu kırılmış. Biz Güzel Sanatlar Bölümü öğrencileri ile birlikte birçok öğrenci arkadaşımız da üzülmüştü. Bir süre sonra öğrendik ki, yontuyu kıranlar; kandırılıp yönlendirilmiş bazı öğrencilermiş.”</p></blockquote>
<p>İktidarın vurdumduymazlığından yararlanan gericiler daha da azgınlaşarak, Hasanoğlan Yüksek Köy Enstitüsü’nü basmış, çeviri kitapları da yerle bir etmişlerdi.</p>
<p>O günlerde emniyete imzasız bir ihbar mektubu geldi. Mektupta Hasanoğlan’ın komünist yuvası haline geldiği öne sürülüyordu. Bu ihbar mektubu beklenen kanıttı. Hemen bir soruşturma başlatıldı ve soruşturma için Meclis Başkanı Kâzım Karabekir, Hasanoğlan’a geldi.</p>
<p>Artık karanlık bir yola girildiği belliydi. 21 Eylül 1946’da ismi Köy Enstitüleri’yle özdeşleşmiş İsmail Hakkı Tonguç da görevden alındı. 1947 sonunda Recep Peker hükûmeti, Hasanoğlan Yüksek Köy Enstitüsü’nü “benzer başka okullar olduğu gerekçesiyle” tamamen kapattı.</p>
<p>Hasan Âli Yücel, bakanlıktan alındıktan sonra parti içindeki gücünü hepten yitirdi. 1946 sonrası başlayan solcu avı süresince, komünistlik suçlamalarını göğüslemek üzere, 3 yıl boyunca mahkemelerde savaş verdi. Can Yücel’in şiirlerinde “Bilmezdi ki oturduğumuz semti” dediği insan, ömrünün kalan kısmını köşesine çekilip yazın alanında faaliyetlerine devam ederek geçirdi.</p>
<p>İsmail Hakkı Tonguç, Yücel’den sonra gelen tüm bakanlar tarafından oradan oraya sürüldü. Demokrat Parti döneminde bakanlık emrine alınarak 31 yıllık meslek yaşamına son verildi. İnönü’yü bir daha hiç görmedi. 1960 Haziran’ında Hasanoğlan Köy Enstitüsü’ne yaptığı ziyaretten bir hafta sonra vefat etti.</p>
<p>CHP, Hasanoğlan’ı kapattıktan sonra, 1948’den itibaren, ilahiyat fakülteleriyle imam hatip kurslarının açılmasına izin verdi. Ancak buna rağmen 1950 seçimlerini kaybetti. İktidara gelen Demokrat Parti, 1953 yılında bütün Köy Enstitüleri’ni kapattı.</p>
<p>Solculuk bahanesiyle ve büyük toprak sahiplerinin baskısıyla, köyün aydınlanmasının önü kesildi. 17 bin 341 köy öğretmeni yetiştiren ve köylüyü yönetime ortak etmeyi amaçlayan Köy Enstitüleri’nin 13 yıllık koşusu böylece sona erdi.</p>
<p>Sadece o huysuz şairin değil Köy Enstitüleri’nin ve çöldeki bir vaha olan bu eğitim sisteminin de babasıydı Hasan Âli Yücel.</p>
<p>Can Yücel’in dizeleriyle bitirelim:</p>
<p>“En son teftişine çıkana değin<br />
Koştururken ardından o uçmaktaki devin,<br />
Daha başka tür aşklar, geniş sevdalar için<br />
Açıldı nefesim, fikrim, canevim.<br />
Hayatta ben en çok babamı sevdim.”</p>
<hr />
<p>*Murat Uyurkulak&#8217;ın <em>Tol</em> romanına atıfta bulunulmuştur.</p>
<h2>Kaynaklar</h2>
<p>[1] Can Dündar – Köy Enstitüleri<br />
[2] Can Yücel – Bir Siyasinin Şiirleri<br />
[3] Erdal Atıcı – Anadolu’da Aydınlanma Ateşini Yakanlar<br />
[4] Engin Tonguç – Devrim Açısından Köy Enstitüleri ve Tonguç<br />
[5] Mimarlık Dergisi &#8211; <span style="text-decoration: underline;">Hasanoğlan</span> Köy Enstitüsü ve Yüksek Köy Enstitüsü Yerleşkesi</p>
<p><a href="https://lavarla.com/egitim-vaktiyle-bir-ihtimaldi-ve-cok-guzeldi/">&lt;span class=&quot;reading-mode-buttons&quot;&gt;&lt;/span&gt;Eğitim vaktiyle bir ihtimaldi ve çok güzeldi*&lt;span class=&quot;reading-mode-buttons&quot;&gt;&lt;/span&gt;</a> yazısı ilk önce <a href="https://lavarla.com">Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı</a> üzerinde ortaya çıktı.</p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://lavarla.com/egitim-vaktiyle-bir-ihtimaldi-ve-cok-guzeldi/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
