13 yaşındaki Reyhan, toplumsal baskının hissedildiği dindar bir ailede büyümektedir. Yaz tatillerini geçirmek için her sene olduğu gibi İstanbul’dan babaannesinin yaşadığı köye gider. İlk regl deneyimini annesinden bile gizli olarak bu köyde yaşamak zorunda kalır. Dini kurallara göre gusül abdesti alarak temizlenmesi gerekmektedir. Evde din kuralları üzerine konuşulanlar, köydeki arkadaş çevresinin bu kuralları yerine getirmeyenlerin başına gelenlerle ilgili anlattığı hikayeler, üstüne köydeki banyonun arızalanması ve kuraklık nedeniyle başlayan su kesintileri Reyhan’ı büyük bir açmaza ve korkuya sürükler.

27. Gezici Festival kapsamında yeniden Ankara’ya gelerek izleyicileriyle buluşan Ümran Safter’le Kabahat filmi özelinde bir röportaj gerçekleştirdik.

Sizi belgesel filmlerinizle tanımıştık. Kabahat, kurmaca olarak ilk uzun metraj filminiz. Fakat profesyonel olmayan oyuncularla çalışma, mekan seçimleri, doğal ışık kullanımı, yazdığınız diyaloglar gibi tercihlerinizle belgesele oldukça yakın. Kurmacadaki ilk işiniz için riskli sayılabilecek bu tercihlerin kararları nasıl bir süreç sonunda alındı?

Doğal mekanlarda, doğal ışıkla ve çoğunluğu amatör oyuncularla çalışmak aslında benim açımdan çok riskli bir durum değildi. Çünkü zaten senaryoyu yazmaya başladığımda filmi nerede ve nasıl çekeceğimi aşağı yukarı tasarlamıştım. Biraz el yordamıyla, biraz gazetecilik ve belgeselcilikten edindiğim tecrübelerimle ve daha çok da sezgilerimle yola çıktım. Dokuz kişiden oluşan teknik bir ekiple çalıştım. Ekip başta görüntü yönetmeni Bertan Özer olmak üzere son derece profesyoneldi. Yapımcım Suraj Sharma bu projeye gönülden inandı ve tüm imkanlarını seferber etti. Oyuncuların ise çoğunluğu amatördü.

Amatör oyuncularla çalışmak kısıtlı bütçenin dayattığı bir zorunluluktan ziyade benim tercihimdi. Benim için önemli olan senaryonun gerekliliği ve karakterlerin uygunluğu.

Bunu amatör sayılan, daha az deneyimli, yetenekli oyuncular bularak başarmak pekala çok mümkün. Üstelik diyalogları gözlemlerimden edindiğim birikimle yazdığım için replikler hiçbir oyuncunun ağzında eğreti durmadı. Filmi benim de büyüdüğüm köyde çektim. Yabancısı olduğum mekanlar ve insanlar değildi. Köy sakinlerini ve yakınlarımı da filme dahil ettim. Samimi, yalın ve sade bir film olsun istedim.

Bir söyleşinizde sizin için belgesel ve kurmacanın keskin bir ayrımı olmadığını dile getirmiştiniz. Özellikle filmografinize hakim izleyicilerin Kabahat filmini izledikten sonra eserin türü hakkında çelişkiye düştüklerini, net bir ayrım yapamadıklarını görüyoruz. Bu iki türü neden ayırmadığınızdan ve sinemada kullanmayı seçtiğiniz dilden, anlatım biçimlerinden bahsedebilir misiniz?

Benim açımdan kurmaca, belgesel ya da deneysel film ayrımı hiç yok. Hepsine film gözüyle bakıyorum. Üstelik izlemekten büyük keyif aldığım Hiroşima Sevgilim, Narın Rengi ya da Türkiye’den Aidiyet gibi filmler de tür anlamında çok belirsiz çizgideki filmler. Kabahat de aslında tutarlılığı ve inandırıcılığı öncelemesi ile belgesel tadı bulunabilecek bir film.

Türkiye’de ‘belgesel mi, kurmaca mı’ tartışması hala yapılırken, dünyada kurmaca ve belgesel arasındaki sınırlar giderek kalkıyor.

Belgesel gibi çekilmiş kurmaca filmlerin, kurmaca gibi çekilmiş belgesel filmlerin sayısı giderek çoğalıyor.

Filmde kadın izleyicilerin hangi yaş grubundan olurlarsa olsunlar duygudaşlık kurabileceği bir kadın karakter var. Özellikle son birkaç jenerasyon, kendisini Reyhan ile çok kolay özdeşleştirecektir. Örneğin, 13 yaşındaki Reyhan’ın isyanında 20 yıl önce attığım çığlığın yankısını duyuyorum. Bu durum toplumun cinsiyet eşitliğini sağlamada ne kadar yavaş ilerlediğini göstermekle birlikte filme de geniş bir kitlenin otobiyografisi olmak gibi bir güç sağlıyor. Siz karakterleri kurgularken filmdeki hangi kadınlarla kendinizi özdeşleştirdiniz? Hangi karakterin oluşumuna sizin yaşadıklarınız ışık tuttu?

Her eser az ya da çok onu yazan kişinin hayatından izler taşır. Kabahat’teki Reyhan karakterinde de benim çocukluğumdan izler var elbette. Yine diğer karakterleri yazarken de çevremdeki kadınların hikayelerinden, onların deneyimlerinden çokça beslendim. Ama nihayetinde Kabahat bir kurmaca senaryo. Türkiye’deki pek çok kadın ergenlik döneminde çok benzer sorunlar yaşıyor, aynı süreçlerden geçiyor. Kimimiz rahat atlatıyoruz bu süreci kimimiz ise ileride travmalara neden olabilecek zorluklardan geçiyoruz. O nedenle hikayeyi yazım sürecinde çok zorlanmadım. Çocukluğumdan itibaren etrafımda Reyhan, Şükran gibi isyankar karakterler, Hatice gibi sıkışmış, arada kalmış genç kadınlar, Ümmü gibi otoriter ve buyurgan kadınlar ve Münevver gibi ayrıksı olduğu için dışlanmış kadın karakterler vardı.

Reyhan birçok baskıya, dayatmaya kafa tutuyor, bunları sorguluyor. Fakat kadın olduğu için duyması beklenen utanç kuyularından birisine düşüyor. Regl, büyükşehirlerde dahi hala bir tabu; kadınların kendini “suçlu” ve “kirli” hissetmesi beklenen bir döngü. Sorgulayan, reddeden bir karakter olmasına rağmen Reyhan bu tökezlemeyi neden yaşıyor?

13 yaşındaki Reyhan ne istediğini bilen, dikbaşlı ve özgür ruhlu bir karakter. Fakat şahit olduğu bir dedikodu ve batıl inanış, hayata karşı oluşturduğu çocuk yaştaki zırhını deliyor. Reyhan esasında içinde yaşadığı kültüre, onun inanç sistemlerine oldukça mesafeli biri. Ama sonuçta henüz 13 yaşında bir çocuk. Bilinçaltı dehlizini ve oradaki korkuları tetikleyen bu dedikodu onun köy hayatını geceli gündüzlü yaşayacağı sürekli bir kabusa çeviriyor. Genel olarak bakılırsa özellikle muhafazakar yerlerde regl meselesi hala tabu. Hala siyah poşetlerde satılıyor ve hala konuşulması yasak konulardan biri. Yaz tatillerini muhafazakar bir köyde geçiren Reyhan için de durum çok farklı değil. Üstelik tüm bu kabusların üzerine bir de ergenlik sorunları ekleniyor. Reyhan’ın durumundaki gibi pek çok kız çocuğu var. Filmin bir yerinde Reyhan “Gülmek de mi kabahat?” diyor ya, sanırım üzerimize çöken karanlığı kız çocuklarının, kadınların kahkahalarıyla aşacağız.

Filmde gençliğini gördüğümüz Reyhan’ın hayatının farklı dönemlerini de görebilecek miyiz? Filmde kısmi olarak tanıklık ettiğimiz, toplumda kadının yerinin ve maruz kaldığı toplumsal şiddetin yaş farklılıklarına göre değişimini Reyhan’ın hayatı üzerinden izlediğimiz bir seri yapma planınız var mı?

Şimdilik böyle bir projem yok ama bundan sonra da ana karakterleri kadın olan filmler çekmeye devam edeceğim. Öyle görünüyor. Halihazırda yazdığım senaryoda da odağıma bir kadının hikayesini aldım. Umarım senaryoyu filme dönüştürme olanağı yaratabilirim.

Filmi izlerken, kadınların aslında ne kadar basit şeyler için bile mücadele etmek zorunda bırakıldığını yeniden fark ediyoruz. Sıradan, basit ve masum görünen, birikerek kadınları nefes alamaz hale getiren müdahaleleri yalın bir dille perdeye taşımak, toplumun bu sistematik baskısına uğrayan uğramayan çoğu izleyiciyi dürtecek ve üzerine düşündürecek bir iş. Sizi bu bağlamda düşünmeye teşvik eden, mücadeleye yönlendiren, aynı zamanda kaynaklarınızı oluşturan yazarlar, yönetmenler ve onların eserlerinden izleyicilerinize de öneri olması için bahsedebilir misiniz?

2018 yılında, Osmanlı ve erken dönem Cumhuriyetteki kadın hareketini ve Nezihe Muhiddin’in mücadelesini anlatan Kadın Olmanın Günahı filmini çekmiştim. O filmin araştırma sürecinde o dönemki kadın yazarları ve kadın aktivistleri ne kadar az tanıdığımızı fark ettim.

Nezihe Muhiddin’in yanı sıra Fatma Aliye, Suat Derviş gibi yazarların tüm kitaplarını okumaya çalıştım. Ne kadar çok şey kaçırdığımızı anladım.

O dönemki tüm feministlerin hayatları, mücadeleleri ilham verici. Genç kuşaklara daha çok anlatmak lazım. Kadın yönetmenlerden de Agnes Varda’nın, Jane Campion’un, Yeşim Ustaoğlu’nun filmlerini izlemekten büyük keyif alıyorum.

Filmin yurtiçi ve yurt dışında serüveni nasıl devam edecek? 

Filmin festival yolculuğu Uluslararası Adana Altın Koza Film Festivali ile başladı. Jüri özel ödülü aldık. Aynı zamanda iki genç oyuncumuz Mina Demirtaş ve Ece Demirtürk de ödül aldı. Güzel bir başlangıç yaptık. Filmin yolculuğu Gezici Film Festivali ile devam ediyor. Ankara haricinde Sinop ve Kastamonu’da da filmimizin gösterilecek olmasından büyük mutluluk duyuyoruz. Gerçekten çok keyifli bir festival. Müthiş bir izleyici kitlesi var. Festivalin tüm ekibine teşekkür ederim.

<span class="reading-mode-buttons"></span>Ümran Safter’le Kabahat filmi üzerine: “Karanlığı kız çocuklarının, kadınların kahkahalarıyla aşacağız”<span class="reading-mode-buttons"></span> yazısı ilk önce Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı üzerinde ortaya çıktı.

Bugüne kadar binlerce filmi izleyiciyle buluşturan yönetmen ve oyuncuların katılımıyla söyleşiler gerçekleştiren Gezici Festival 27. kez yola çıkmışken Ankara Sinema Derneği Başkanı ve festivalin sanat yönetmeni Ahmet Boyacıoğlu ile bir röportaj gerçekleştirdik. Keyifli okumalar.

Röportaj: Sema Çavdar – Haydar Haluk Ceylan

Gezici Festival’in yeri seyircisini önceleyen politikalarıyla, gezdiği şehirlerle sinemaseverlerde ve festival takipçilerinde ayrı. Festivalin 27 yıldır devam eden serüveninden ve misyonundan bahseder misiniz?

1995 yılında Gezici Festival’i yapmaya karar verdiğimizde ne Türkiye’de ne de dünyada böyle göçebe bir festival yoktu. O zamanlar her biri 25-30 kiloluk 35 milimetrelik kopyalar vardı. 30 tane film gösterdiğiniz zaman neredeyse bir tona yakın bir ağırlığı taşımak zorundasınız ve ilk yıl bize “Siz hepiniz delisiniz, böyle bir şey yürümez,” denildi. Neticede 27 yılda 23 kent ve 5 ülke gezilmiş oldu. Bazı detaylar var, konuştukça hatırlıyorum. Bize evini açan, “Otellerde kalmayın lüzumsuz yere para harcamayın. Bizim ev boş, buyurun bizim evde kalın” diyen, bize her sabah çiçek getiren, börek getiren, “Kendi ellerimle yaptım” deyip baklava getiren izleyicilerimiz oldu. Bizimle beraber kent kent gezen izleyicilerimiz oldu. Mesela Kars ve Artvin’e gittiğimiz ilk yıllarda bu iki kentte sinema yoktu. Misyonumuz aslında küçük kentlere, yerlere gitmekti. Bunu bir şekilde becerdik.

Bizimle beraber iki nesil büyüdü. Bizim izleyicimiz olup sonra sinema sektörüne giren insanlarla tanıştım. 10 yıl önce genç bir kız önümü kesti. “Ben sizin yüzünüzden sinemacı oldum,” dedi. “Nasıl oldun?” dedim. “Ben Kars’a gelmiştim, sinema konuşalım etkinliğine. Orada tanıştım insanlarla ve şimdi İstanbul’da sinema sektöründe çalışıyorum,” dedi. Bütün bunlar çok güzel şeyler. Yani aslında festival işte belirli bir mekanda birkaç tane filmin gösterildiği, iki üç söyleşinin yapıldığı bir yer değil. Ve bunu Anadolu’nun küçük kentlerine gittiğimizde çok daha güzel bir şekilde fark ediyoruz. Misyonumuz o yüzden gitmek, gezmek, görmek. Geçenlerde Ersoy Hoca’yla konuşuyordum, Ersoy Soydan’la. Kastamonu Üniversitesi İletişim Fakültesinin dekan yardımcısı. “Siz yüzlerce öğrencinin hayatını değiştirdiniz,” dedi. Hakikaten o filmlerin gösterimi, filmlerden sonra yapılan söyleşiler, özellikle sinema öğrencilerinin önünde gerçekten birtakım ufukları açıyor.

Önce şunu söylemek lazım, yani biz ticari bir kuruluş değiliz, Ankara Sinema Derneği’yiz. Tabii ki sponsorlarımız var. Zaten Festival kendi içinde para kazanan bir etkinlik de değil. Mesela geçen yıl “Ya 15 liraya bilet mi olur?” dedi biri. Gösterimler sadece Ankara’da ücretli, Sinop ve Kastamonu’da ücretsiz. Ben de “Sinop’a gelin orada ücretsiz,” dedim. Kişisel görüşüm, sinema biletlerinin bu ülkede çok pahalı olduğu. Şimdi 25 liraya kahve içiliyor. Bir bilet tabii 50 lira olsun diyenler de var ama ben şuna inanıyorum: Bu ülkede bazı şeyler maalesef dolara endeksli, yani sinemalarının büyük bir çoğunluğu zaten yabancı bir şirketin elinde. Onlar da hesaplarını yaparken “Kaç dolar?” diye hesaplıyorlar. Şimdi 3 dolar bir sinema bileti için ucuz görünebilir ama ayda bin lirayla geçinmek zorunda olan bir öğrenci için 50 lira, 40 lira bence büyük bir para. Şu an bilmiyorum, Kredi Yurtlar Kurumu öğrencilere hala kredi veriyor mu? Ama herhalde bin lira vermiyordur. Bizim zamanımızda, bundan 50 yıl evvel, 500 lira verirdi. Hiç fena bir para değildi, bir depo benzin çünkü 125 liraydı. En azından 4 depo benzin kadar kredi veriliyordu öğrencilere, 50 yıl önce. Şimdi bir deponun bin liraya dolduğunu düşünürseniz bir kredinin en az 4 bin lira olması gerek. Basit hesaplardan yola çıkıyorum. E şimdi bizim de izleyicilerimizin büyük bir çoğunluğu öğrenciler ve emekliler.

Benzer bir politikayı Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde de uyguluyoruz. Biletler yıllardır 3 lira, 5 lira. Bedava da yapmıyoruz. Çünkü onun bir meşakkati olsun istiyoruz. Özellikle büyük kentlerde bedava olunca da kapılar açılıyor, kapanıyor. Dolayısıyla 3 liralık bilet için de insanların bir çaba göstermesini, gelip gişeden bilet almasını istiyoruz. Tabii hiçbir şekilde ne Antalya Büyükşehir Belediyesi’nin ne festival ekibinin oradan bir gelir elde etmek gibi bir derdi yok. Bizim de aynı şekilde. Biz biliyorsunuz, kendi DCP’mizi kendimiz taşımak zorundayız. Gittiğimiz hiçbir yerde DCP gösterici yok. Ankara’daki gösterimler için Doğan Taşdelen Çağdaş Sanat Merkezi’ne DCP kuruldu. Ayın 8’inde sökülecek. Sinop’ta Halk Eğitim Merkezine kurulacak. Ondan sonra 11’i akşam tekrar sökülecek. 12’sinde Kastamonu Üniversitesinin salonunda kurulacak. Yani DCP’nin çok ciddi günlük kirası olmasına karşın bilet ücretlerini ya minimumda tutmayı ya da tamamen ücretsiz yapmayı tercih ediyoruz. Doğrusu da budur. Yurt dışında, o çok özendiğimiz Avrupa’da daha ucuz biletlerle film gösteren ve belediyelerce desteklenen sinemalar var. Türkiye’de böyle bir şey yok. Kültür ve Turizm Bakanlığının bundan 7-8 yıl önce böyle bir projesi vardı. Bakan değişti, olmadı. Devletimiz daha ucuz biletle daha fazla insanın sinemaya gitmesini, özellikle de Türkiye’de üretilen filmlerin izlenmesini sağlayacak birtakım politikalar oluşturmak zorunda. Şimdilik yapılmıyor ama yapılması gerekir.

Alışageldiğimiz film festivallerinden farklı olarak Gezici Festival’de açılış ve kapanış töreni yapılmamasının sebebi nedir?

Aslında bazen açılış törenleri falan yapıyorduk, eskiden. Sonra bu işten enikonu vazgeçtik. Çünkü neticede açılış törenine ya da kapanışa çağırdığınız insanlar sizin izleyicileriniz değil de birtakım kuruluşların temsilcileri, sponsorlar, ne bileyim üniversitede öğretim üyeleri falan oluyor. Halbuki gerçekten bir açılışa, kapanışa çağırmanız gereken izleyiciler festivalin ilk günü ilk gösterimde zaten sinemada olacaklar.

Bir de kendine göre birtakım meşakkatleri de olan bir iş. Elinizde bir salon var diyelim. 400 kişilik davetiye dağıtıyorsunuz. Belirli kuruluşlar size destek veriyor. Onların ilgililerini, yetkililerini çağırmak zorundasınız. Elinizdeki davetiye sayısı kısıtlı olduğu için bazı insanlara davetiye gitmiyor. Onlar da haklı olarak kükrüyorlar. Davetiye yolladığınız bazı insanlar gelmiyor. Salonun bazen üçte biri boş kalabiliyor. Bir festivalin, özellikle bizim gibi gösterime ve söyleşiye dayalı bir festivalin açılış ve kapanış törenine ihtiyacı var mı, diye düşündük. Sonra arkadaşlarla böyle bir karar aldık, yapmıyoruz. Antalya’nın kocaman bir açılışı oluyor. Kocaman bir ödül töreni oluyor, bayağı zamanımızı yiyen bir etkinlik. Ama orada başka bir durum var. Antalya’nın ulusal yarışmaları, uluslararası yarışması, senaryo yarışması var. Forum bölümünün yarışmaları var. Yani Antalya başka bir düzeyde. Bizimki kendi halinde, küçük, göçebe. Tuncel Kurtiz hep öyle derdi: “Siz göçebesiniz. Size kimse yardımcı olmaz. Sizin adınız bile yok.” Gerçekten de Gezici Festival hiçbir kente ait olmayan bir şey. Gezici, göçebe işte yani yapacak bir şey yok. Yine Tuncel Kurtiz’in benzetmesiyle: “Biraz çingenelik.” “Çingeneler gibi geziyorsunuz,” derdi. O yüzden açılış kapanış törenleri yok, yaklaşık 8-9 yıldır yapmıyoruz.

Gezici Festival’in heyecanla beklenen bölümlerinden canlı müzik eşliğinde sessiz film gösterimleri bu sene de Babazula eşliğinde gerçekleşecek. Seçkinin film seçimleri nasıl yapılıyor?

Aslında 2015 yılından itibaren “Sinemanın Öncü Kadınları” diye bir bölümümüz oldu. 2020 yılında pandemi nedeniyle festivali yapamadık. 2021’de biraz daha kısıtlı olanaklarla yaptık. Bu yıl da ABD Ankara Büyükelçiliği’nin katkılarıyla üç ayrı bölüm düzenliyoruz. Bunlardan bir tanesi de yine “Sinemanın Öncü Kadınları”. Şöyle ki, 1921 yılında daha sinema emekleme dönemindeyken gerçekten çok önemli kadın yaratıcılar var. Senarist, yapımcı, yönetmen… Onların filmlerini bulmaya çalışıyoruz. Bu filmlerin çoğu, zaman içinde kaybolmuş, sonra restorasyonu dijitalizasyonu yapılmış filmler. Bu yıl da 1921 yapımı “Eli Kulağında” adlı bir film bulduk.
BabaZula da bizim yıllardır aslında beraber çalıştığımız bir topluluk. Türkiye’de ve yurt dışında birçok şehre ve festivale birlikte gittik. Bu yıl Ankara’da başlayarak daha sonra Sinop ve Kastamonu’da devam ederek Eli Kulağında filmini canlı müzikleriyle seslendirecekler.

Festivale bu sene dahil olan yeni bölümlerde hangi filmler izleyiciyle buluşacak?

Bu yıl çok ilgi çekeceğini düşündüğümüz iki bölümümüz var. Bir tanesi “Basın: Tehdit Altında”, diğeri de “Özgür İfade”. En son bir istatistiğe göre dünyada basının sadece yüzde 4’ü özgür. Geçenlerde bir Alman arkadaşımla konuşuyordum. Artık Almanya’da gazetelerde ve televizyonda haber değil de yoruma yönelik programlar yapıldığından bahsetti. Tamamen haber yerine “bu iş böyledir ama şöyle oldu” gibi, yani haberlerin yorumlaştırıldığına dair bir serzenişte bulundu. Biz de “Tehdit Altında”da basının bir ülkenin hayatında ne kadar önemli bir rol oynadığını gösteren filmler seçtik. İki tane belgeselimiz var bu bölümde. Bir tanesi Filipinler’le ilgili Kuşatma, diğeri de Bir Gazetecinin Öldürülüşü. Hepsi gerçek olaylardan yola çıkıyor. 2018’de 27 yaşındaki bir gazeteci Slovakya’da öldürüldü. Sıradan bir suç gibi görünen olay, bütün Avrupa’yı etkisi altına alan büyük bir skandala dönüştü. Sonuçta ülkenin hükümetine kadar çıktı bu iş ve hükümet düştü. Türkiye’de çok fazla ses getirmese de bu olay nedeniyle Slovakya’nın politik ve sosyal yapısı değişti. Ve bu tamamen basının etkisiyle, basının bu işin üzerine gitmesiyle oldu. Bu anlamda birçok ödülü de olan önemli bir film.

Bu bölümde göstereceğimiz filmlerden bir diğeri 1976 yapımı Alan Pakula’nın çektiği Başkanın Bütün Adamları. Başrolde Dustin Hoffman ve Robert Redford var. Dört Oscar almış, Washington Post gazetesinin Watergate Skandalı’nı nasıl ortaya çıkardığını anlatan, sinema tarihine geçmiş çok da önemli bir film. Bu filmleri de izleyicilerimizle paylaşmak istiyoruz. Çünkü artık böyle filmler televizyonlarda da pek gösterilmiyor. Sadece Türkiye’de değil, dünyada da. Amerikalılar zaten Ronald Reagan’dan beri işte birtakım fantastik kahramanlar, saçma sapan masalsı hikayeler, uçan adamlar, uçan kadınlar, örümcek adamlar filan gibi şeylerle uğraşıyor. Halbuki 1960’larda, 70’lerde sinemanın çok önemli bir işlevi vardı. Gerçekten toplumsal sorunlara parmak basan, ciddi konuları ele alan, bazen de belki ülkenin politik iklimini değiştiren filmler yapılıyordu. Şimdi böyle filmler yapılmıyor. Bizim amacımız biraz da televizyonda göremeyeceğiniz filmleri göstermek.

“Özgür İfade” bölümünde Amerika’da oldukça önemli olaylara neden olan “Kaepernick ve Amerika” adlı belgeselimiz de var. 2016’da ünlü Amerikan futbolu oyuncusu Colin Karpernick’in siyahilere uygulanan ayrımcılığı ve polis şiddetini protesto etmek için dizinin üzerine çökmesiyle Amerika çılgına dönüyor. Daha sonra bu eylem biçimi kitlelere yayılıyor. Herkes dizinin üzerine çökmeye başlıyor fakat ilginçtir, eylemi başlatan kişinin adı anılmaz oluyor.

Bu bölümde bir de “Paravan” adlı bir filmimiz var. The Front. 1976 yapımı. Martin Ritt’in yönettiği, Woody Allen’ın sinemadaki ilk yıllarında oyuncu olarak yer aldığı bir film. 1950’lerde McCartney döneminde “Amerikan Karşıtı Eylemleri Araştırma Komitesi” diye bir komite kuruluyor. Bu komite televizyonda ve sinemada çalışan oyuncuları, senaristleri, yönetmenleri, yapımcıları sorguya çekiyor. Bir kısmını kara listeye alıyor ve işsiz kalmalarını sağlıyor. Böyle 7-8 yıl işsiz kalan insanlar var. Aradan 70 yıl geçmiş olmasına rağmen üzerinde hakikaten düşünülmesi gereken çok önemli bir konu. Bizim filmimiz de bu ciddi konu üzerine bir komedi. Televizyonda skeç yazan üç tane senarist var ve hepsi kara listede. Sokaktan ilgisiz bir adam -Woody Allen- onların yerine geçiyor, onların paravanı, hayalet yazarı oluyor. Çok önemli bir film. Yıllar önce izlemiştim. Bende bir de betamax kopyası var. Bu filmi de izleyicilerimizle paylaşacağız.

Antalya Altın Portakal Film Festivali direktörü olduğunuzdan beri Antalya’da gösterilen ya da yarışan filmleri de göz önüne alarak Gezici Festival’de izleyeceğimiz filmleri öngörür ve heyecanla bekler olduk. Sizin açınızdan Antalya Altın Portakal Film Festivali direktörü olmanızın Gezici Festival’e katkısı ve etkileri oldu mu?

Şöyle, belki filmleri almak daha kolay oluyor. Gerçi herkes bizi tanıdığından genelde “Ben size film vermeyeyim, bir dursun” filan diyen olmuyor. Bir de Antalya’nın bize dolaylı, şöyle bir faydası oluyor. Mayıstan itibaren Antalya için film izlemeye başlıyoruz. Yani o kadar çok film izliyoruz ki artık Gezici Festival’in başlangıç noktası da ister istemez mayısa doğru kayıyor. Dolayısıyla seçkiyi yaparken o izlediğimiz filmlerle daha iyi bir seçki yapma şansımız oluyor. Eskiden son üç aya, dört aya sıkıştırırdık. Bu kadar çok film de izlemezdik. Bizim için öyle bir avantajı var.

Antalya’da çalışmaya başladığımızda şunu gözlemledik: Antalya çok büyük bir organizasyon. Ayrıca şöyle bir konu daha var, 2007-2017 yılları arasında Altın Koza’nın uluslararası bölümünü düzenlemiştik. Orada işler biraz daha kolay yürüyordu. Nedense herkesin gözü Antalya’da. Yani Antalya’nın, Türkiye’de düzenlenen diğer festivallerle kıyaslanmayacak farklı bir konumu var. Politik olarak, sinemasal olarak. Dedikodusu dahil olmak üzere, yani herkesin gözünün üzerinde olduğu bir festival yapıyorsun. Pandemi nedeniyle biraz küçülmüştük. Bu yıl yine 600’ün üzerinde konuk oldu. İlk yıl, 2019’da, 907 konuğumuz vardı. Pandemi nedeniyle 2020, 2021’de bu sayı biraz düştü. Herkes gelmek istiyor. Herkes Antalya’da olmak istiyor.

Altın Portakal tabii çok büyük bir organizasyon. Yani her konuda çok büyük bir festival. Türkiye’de ulusal filmlerde ilk gösterim koşulu var. Dolayısıyla diğer festivallerde gösterilmiş filmler Antalya’da gösterilemiyor. Uluslararası yarışmada da FIAPF üyesi bir festival olduğu için Türkiye’de ilk gösterim koşulu var. Yani Antalya farklı bir dünya. Bizimki (Gezici Festival) kendi içinde daha küçük, daha halka açık bir festival. Neticede bir hafta içinde bitmesi gerekiyor. Dolayısıyla Türkiye’deki hiçbir festivali Antalya ile kıyaslamak aslında mümkün değil.

Gelecek seneler için planlanan yeni bölümler var mı? Ya da festival için yenilikler düşünüyor musunuz?

Bu yılı bir atlatalım da hayırlısıyla… Yani pandemiden sonra ilk defa biraz daha büyüdük ama önümüzdeki yıllarda herhalde bir şeyler düşüneceğiz. Biz aslında her yıl bir şeyler yapıyoruz, değişik bir fikir üretiyoruz. 25’inci yılımız nedeniyle bir belgesel çalışmamız oldu. Onunla uğraştık. Pandemi nedeniyle Gezici Festival’in belgeseli biraz kenarda kaldı. Şimdilik rafta duruyor. Belki gelecek yıl bu belgeseli de programa alabiliriz. Son 27 yıl içinde festivale konuk olmuş ama şu an hayatta olmayan bir sürü insan var. Onlarla ilgili ve ülkemiz sinema tarihinin de belgesi niteliğinde görüntüler vardı elimizde. Eskiden küçük bir kamerayla çekiyorduk. Özellikle 2000’li yıllardan itibaren daha fazla görüntü sahibi olduk. Bu belgeseli önümüzdeki yıl programa koyabiliriz.

Festivalin Ankara ayağı için son olarak izleyicilere iletmek istediğiniz bir mesaj var mı?

Biletlerin büyük bir çoğunluğu satıldı. Bilet alıp gelemeyecek olan izleyicilerimizden biletlerini iade etmelerini rica ediyoruz. Çünkü sırada bekleyen insanlar var. Salon dolu diyoruz. Arkasından salona bakınca 10 tane boş koltuk görüyoruz. Biletlerin ucuzluğundan mı kaynaklanıyor, insanların işinin olmasından mı, Ankara’nın trafiğinden mi emin değilim ama biletlerini alanlar lütfen gelsinler, gelmeyenler de iade etsin, onu rica ediyorum.

*Fotoğraflar Gezici Festival ve Antalya Altın Portakal Film Festivali arşivlerinden alınmıştır.

<span class="reading-mode-buttons"></span>27 yıllık göçebe bir festival macerası<span class="reading-mode-buttons"></span> yazısı ilk önce Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı üzerinde ortaya çıktı.

İlk yılından bu yana festivali yalnız bırakmayan ve her yıl festivale birbirinden özgün afişler sunan Behiç Ak, bu yıl da hazırladığı afişle Gezici Festival ‘e desteğini sürdürüyor.

Lavarla’nın 6. kez basın sponsorları arasında yer aldığı 27. Gezici Festival bu sene Ankara’ya neler vadediyor?

BÖLÜMLER

27’nci senesinde 8 alt bölümden oluşan Gezici Festival, farklı türlerden 40’tan fazla yapımı 7 gün boyunca Ankaralı sinemaseverlerle buluşturacak.

DÜNYA SİNEMASI

Her yıl olduğu gibi dünyada düzenlenen festivallerde öne çıkan yapıtların gösterimlerini içeren festivalin her sene en çok merakla beklenen bölümü, bu sene Amerika’dan İrlanda’ya, Şili’den Fransa’ya, İspanya’dan Güney Kore’ye birçok değişik coğrafyanın yapıtlarını yine sinemaseverlerle buluşturacak. Yakın / Close, Ayrılma Kararı / Decision To Leave, Sessiz Kız / The Quiet Girl bu sene bölümün önemli gösterimlerinden sadece birkaç tanesi. #DünyaSineması – Tanıtım Filmi

TÜRKİYE 2022

Her yıl ulusal ve uluslararası festivallerde beğeni toplayan yerli filmleri bir araya getirmekle yetinmeyip film ekiplerinin de katılımıyla gerçekleşen atölye ve söyleşileri de kapsayan festivalin bu bölümü, bu yıl yine 2022’e damga vuran, yılın en başarılı yerli yapımlarını Ankaralıların beğenisine sunacak. Karanlık Gece, Kar ve Ayı, Ayna Ayna bu senenin önemli gösterimlerinden sadece bazıları.

Ayrıca, Emin Alper’in bol ödüllü son filmi Kurak Günler‘in 9 Aralık’ta vizyona gireceği için son dakika seçkiden çıkarılarak Ankaralı sinemaseverleri epey bir üzdüğünü söylemeden geçemeyeceğiz. #Türkiye2022 – Tanıtım Filmi

KISA İYİDİR & ÇOCUK FİLMLERİ

Bu sene yine ücretsiz olarak gerçekleşecek “Kısa İyidir” bölümü, 16 farklı ülkeden 13 kısa filmden oluşuyor. #Ücretsiz – Tanıtım Filmi

Çocuk filmleri ise bu sene ilk defa 4 farklı ülkeden ve yine hepsi ücretsiz. #Ücrestiz – Tanıtım Filmi

DİĞER

Bununla birlikte eylül ayında 91 yaşında aramızdan ayrılan usta yönetmen Jean-Luc Godard’ın anılacağı “Godard”, baskıya uğrayan düşünce ve ifade özgürlüğüne dikkat çeken “Özgür İfade”, tüm dünyada giderek gerileyen ve dünya nüfusunun büyük bir bölümünde ciddi engellerle karşı karşıya kalan basın özgürlüğünü odağına alan “Tehdit Altında” ve Baba Zula eşliğinde sinemanın en yaratıcı kadınlarından birisi olan Fraces Morion’un ilk filmi olan Eli Kulağında / Just Around The Corner‘ın gösterileceği “Sinemanın Öncü Kadınları”, Gezici Festival 2022’nin bu seneki diğer alt bölümleri.

MİSAFİRLİ GÖSTERİMLER

Gezici Festival 27’nci yaşında da başarılı filmleri sadece seyirciyle buluşturmakla kalmayıp bir tık daha üste çıktığı ve son yıllarda festivalin film programları kadar merakla beklenenleri arasında olan geleneğine devam ediyor. Ülkemizin bu seneki başarılı yapımlarından Karanlık Gece, Kar ve Ayı, Ayna Ayna, Kabahat, Suna filmlerinin ekip üyeleri ve daha fazlası bu sene yine Gezici Festival’de Ankaralı izleyiciyle buluşacak.

BİLETLER

Bu sene tamamının 20 TL olduğu 27. Gezici Festival biletlerini dilerseniz online olarak buradan (24 Kasım 2022 itibariyle) ya da dilerseniz 30 Kasım 2022 Çarşamba günü itibariyle Çağdaş Sanatlar Merkezi’ne bizzat giderek satın alabilirsiniz.

FESTİVAL GÖSTERİM PROGRAMI VE DETAYLI BİLGİ

Festival ile ilgili son dakika detaylarını Lavarla sosyal medya hesaplarından takip edebilirsiniz.

Bol bol ilklere ve sinemaya doyduğunuz, ağız dolusu gülüp anılar biriktirdiğiniz, eğlenceli ve keyifli bir festival süreci geçirmeniz ümidiyle. Yeni yazılarda, etkinliklerde, festivallerde ve 27. Gezici Festival’de görüşmek dileğiyle. Eğlenceli Tarafta Kalmayı Unutmayın!

Festival İletişim Bilgileri | Resmi Site | Facebook | Twitter | Instagram | Vimeo

<span class="reading-mode-buttons"></span>27’lik Gezici Festival başlıyor!<span class="reading-mode-buttons"></span> yazısı ilk önce Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı üzerinde ortaya çıktı.