Mine Hanım, balerin olmaya nasıl karar verdiniz?
Baleye başlamam ilginç bir hikaye çünkü abimin kız arkadaşı vesile oldu. Canım arkadaşım Lerzan Köseoğlu’yla gittiğimiz yaz kampında tanıştık. O, konservatuarda ortaokul öğrencisiydi, ben ilkokuldayım. Lerzan bana bakıp birkaç hareket yaptırdı ve “Mine sen balerin olmalısın” dedi. İşte ben o gün orada balerin olmaya karar verdim ve Lerzan’a hep minnet duydum.

Ailenize balerin olmak istediğinizi söylediğinizde tepkileri ne oldu?
Ailem hep en büyük destekçim, en büyük dayanağım oldu. Bana inanılmaz güvendiler, her kararımda yanımda oldular. Bu bir çocuğun sahip olacağı en güzel şeydi.

Konservatuarı birincilikle kazanmışsınız. Okul yıllarınızı nasıl hatırlıyorsunuz?
Acılı hatırlıyorum çünkü hem fiziksel hem ruhsal olarak yıpratıcıydı aldığımız eğitim. Bale çok büyük emek isteyen ve disiplin gerektiren bir sanat dalı. İçimizdeki o iç disiplin olmasa bugüne kadar da gelemezdik zaten. Saatlerce çalışmak, emek vermek tabi ki olmalı. Tüm hocalarımızın; Vladamir Hocamızın, Müride Hocamızın, Efsa Hocamızın emekleri çok büyük üzerimizde. Fakat pedagoji de bu eğitimle beraber ilerlemeli. Sonsuz özgüven gerektiren bir iş yapıyoruz ama o güveni kazanmak için de savaş veriyoruz eğitim sırasında.

Okul yıllarınızda Ankara’da olmazsa olmazınız neydi?
Tabi ki Kıtır, her okul çıkışı mutlaka gider, kaşarlı kumpirimizi yer, kolamızı içer öyle eve giderdik.

Profesyonel kariyerinize Antalya’da başlamak size neler kattı?
Hep Ankara’da çalışmak istiyordum aslında ama kadro alınca gitmeye karar verdim. Kesinlikle çok keyifliydi. 19 yaşımda ailemden ayrılıp hayata atıldım sınıf arkadaşlarımla beraber. İşimi yapıp kendi paramı kazanmak, kiramı ödemek, hayatımı kurmak çok güzel bir deneyimdi benim için.

Balenin bedeninize verdiği kalıcı hasarlar var mı?
Olmaz mı! Çok ciddi sağlık sorunlarım var. 20 senedir bel fıtığı problemi çekiyorum. 99 yılında partnerli çalışmada bir düşüş yaşadım. Sonrasında kaç kere provaların ortasında felç gibi yığılıp kaldım. En son gittim doktor iki yeni kırığımın olduğunu, dört tane de eski kırığımın kaynamış olduğunu söyledi. Biliyorum! Kulağa çok anormal geliyor ama gerçekten de öyle. Çok ağrılı, çok acılı ama çok da zevk veren bir şey bale, bir tutku.

Bir günlük beslenmeniz nasıl?
Sabahleyin çok sıkı kahvaltı ederim. Opera’da bir saat aram olursa bir tost, bir yoğurt, bir elma yerim. Sonra da akşam yemeği. Temsil gününde operaya gelmeden önce de küçük bir peynir, azıcık bir kepek ekmeği ya da muz yerim o kadar. Temsilden sonra bir şey yemem. O adrenalinle o duyguyla karnım acıkmaz.

Farklı eserleri nasıl bir arada çalışıp karıştır mıyorsunuz?
Bir eseri çalışırken beynimiz o esere yöneliyor. Diğerini çalışırken diğerine. Çekmeceden bir şey alırmışcasına. Ruhuyla, karakteriyle, hareketiyle ondan ona geçiyoruz ilginç bir şekilde.

Sahneye çıkmadan önce yaptığınız özel bir şey var mı?
Bir sürü uğurum var. Herkesin var. Kendimize ne kadar çok güvensek de bir şeye tutunmak istiyoruz galiba. Yerçekimi diye bir şey var neticede. Esin, çok sevdiğim makyözümüz bana makyaj yaparken onun alnında üçüncü gözü oluştururum mesela ilk aklıma gelen o.

Kendinizi sahnedeyken nasıl hissediyorsunuz?
Çok başka kesinlikle. Seyirciden aldığım enerji ile provada yaptığımın his olarak, güç olarak çok üstüne çıktığımı hissediyorum ve bu çok büyük keyif veriyor bana. Perde kapandığı an ayaklarımın altına kramp girer. Provaları da hakkıyla yaparım ama bu sadece temsillerde olur ve ne zaman sahneye geri dönsem o kramp, o acı geride kalır. Temsil sonrasında da perdenin açılmasından son selama kadar her kareyi tekrar geçerim. Çok güzel bir temsilse yetmez o bana tekrar başa dönerim. Düşüne düşüne uyurum sonra.

Konulu eserlerde role hazırlanmak için neler yapıyorsunuz?
Eserin romanı varsa okurum, filmi varsa izlerim sonra kendimce yorumlarım karakteri. Rol yapmam, içimden bulmaya çalışırım o karakteri. Bundan 20 sene önce şimdiki yaşlarımın rolünü içeren karakterleri oynarken çok zorlanırdım, utanırdım. Şimdiyse şu ruhumun, bu yaşamışlığımın üstüne doğal olarak çıkıyor roller.

Konulu bale eserleri mi soyut eserler mi size daha çok zevk veriyor?
Bir karakteri canlandırmanın, o role bürünmenin apayrı bir tadı var. Fakat soyut eserlerde de kendi hayatımı akıtma şansım oluyor sahneye. Sıkıntımı, mutluluğumu, salt hayatımı döküyor olma hissi başka. Seyirci dekor ister, orkestra ister ama ben dansçı olarak ikisini birbirinden ayırt edemem.

En çok sevdiğiniz eser diye sorsam.
Şu şudur diye ayıramam. Her karaktere zevkle büründüm, hala bu böyle. Giselle ilk büyük klasik balemdir ve onun yaşattığı hisler çok başka benim için. Zorba, kalbimi akıttığım bir eser o da çok özel ama Danzon, Bolero, Hamlet ve diğerleri hepsi, hepsinin yeri ayrı.

Ben sizi özellikle güçlü kadın rollerinde izlemeyi çok seviyorum. Seyirciyi kendinden geçirip, o karakteri hafızalara kazıyorsunuz bence.
Teşekkür ederim. Güçlü kadın karakterlerine hayat vermeyi ben de çok seviyorum. Aslında benim için önemli olan karakteri hissedebilmek. Sahnede kendimi unutmak, rolün içinde kaybolmak. Hamlet’te örneğin. Temsil sonrası kalçam mosmor oluyordu çünkü sürükleniyordum yerlerde. Merdivenlerden kendimi atıyordum gerçekten de. Şaşırıyorlardı bana ama ben orada ölüyordum ve bunun doğal olması gerekiyordu.

Partnerlerinizle uyumu nasıl sağlıyorsunuz?
Birbirini tanıyorsun bir zaman sonra, hissediyorsun. Yaşla da, deneyimle de çok alakalı. Ben Eren’le (Keleş) çok dans ettim. Burak’la (Kayıhan) da İlhan’la (Durgut) da dans ediyorum. Ben gözü çok kara bir tipimdir. Liftlerden çekinmem, partnerime sonsuz güvenirim. Biz Eren’le liftlerde sıkıntı yaşamayız ama bazen küçük şeylere takılırız. Didişiriz, sonra da güleriz halimize.

Balenin olmadığı zamanlarda neler yapmayı seviyorsunuz? Sosyal hayata zaman ayırabiliyor musunuz?
Hayatım sözcüğü keyiftir benim. Her zaman, her an için. Balenin olmadığı günlerde kızımla koştururum. Televizyon izlemem ama konser çok severim. Sinemayı da çok seviyorum ama çok gidemiyorum maalesef. Ankara MDT’yi takip etmeye çalışıyorum. Villa’yı çok severim yeni bahçesiyle çok güzel oldu. Sushi çok severim.

Yaşadığınız komik bir anınızı paylaşmanızı istesem.
Tabi ki bir sürü şey var. Daha 2 perdelik ilk balemde Şımarık Kız‘da, ilk sahnede merdivenlerden düşmüştüm. Bütüm temsili titreye titreye yapmıştım dün gibi hatırlıyorum. Bir kere Zorba’da komik bir şey yaşamıştık Eren’le. Bir hareketin sonunda sarılıyoruz birbirimize ama ne sarılmak. Sanki gerçekten aşığız, gerçekten çok zordayız ve gerçekten de sarılıyoruz. O sahnede Eren’in gömleğinin düğmesi benim elbiseme takıldı. Ayrılmamız ve koşup tekrar sarılmamız gerekiyor ama düğüm olmuşuz ayrılamıyoruz. Müzik değişti, grup girdi sahneye. Kendi hareketlerimizi yapamadık, neyse Eren bir şekilde bir şey yaptı ayrıldık. Çok güldük buna ve bir iki temsil sonra gene aynı şey oldu. Dedi bana “Mine napıyorsun öyle bir sarılıyorsun ki”. Elbisenin önüne bir parça eklettik sonra.

Baleye ilgiyi nasıl buluyorsunuz?
Eskisi gibi değil ne yazık ki. Ödeneğimiz çok azaldı. Eskiden yurtdışından koreograflar gelirdi. En az üç prömiyer yapardık sezonda. Aspendos Festivali adımızı yurtdışına duyuran bir festival fakat süresi kısaltıldı ve tanıtımı da çok yapılmıyor. Kadro sıkıntıları var. Konservatuara giren öğrenci sayısı çok azaldı. Bunlar hem bizlerin hem şimdiki gençlerin ve hem de gelecek neslin motivasyonunu düşürüyor, çok üzücü.

Turnelere gittiğinizde seyircilerin tepkisi nasıl oluyor?
Türkiye’nin herhangi bir iline gittiğimiz zaman, özellikle de opera olmayan bir yere gittiğimiz zaman inanılmaz bir ilgi oluyor. O alkış hiç dinmiyor. Bodrum ve Aspendos festivalleri de ayrıdır. Baleyi ciddi şekilde takip eden seyirciler gelir, o yüzden o temsiller de ayrı bir keyif verir.

Peki Ankara seyircisini nasıl buluyorsunuz?
İlgileri çok güzel ama kemikleşmiş bir seyirci kitlesine göre hala alkışlamaktan çekiniyorlar. Dansçı solosunu bitirdiği an orada bir alkış patlaması olduğunda o dansçıyı o an öyle bir yukarı çıkarır ki. Aralarda alkışlamak, ışık kararınca, solo bitince alkışlamak bunlar bizim ihtiyacımız olan şeyler.

Bale sizin için ne ifade ediyor?
Çok zorluklarına rağmen bale vazgeçemediğim bir meslek. Sahneye çıkıp gecenin sonunda hissettiğim o duygu, o alkışın keyfi, bitti çok güzel bitti hissi. Bir şey yaratmak, bir karakterin içine bürünmek… Ondan aldığım o tatmin. 38 yaşındayım artık sonlarındayım belki yarın olmayacak o derece sonundayım ama bale diye kalkıyorum yataktan. Önümde daha bir, iki üç hatta dört senem olsun istiyorum.

Opera binasi: Vazgeçemediğim
Bale: Tutku
Sahne: Büyüleyici
Tunalı: Yıllarım
Ankara Ayazı: Hamza
Seymenler: Huzur

Bu sezon Zorba’da göz yaşları içinde izlediğimiz değerli balerin Mine İzgi’ye içten sohbeti için teşekkür ediyoruz.

Yazıda kullanılan görseller Tarkan Serengül’e aittir.

<span class="reading-mode-buttons"></span>Nefes Kesen Balerin: Mine İzgi<span class="reading-mode-buttons"></span> yazısı ilk önce Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı üzerinde ortaya çıktı.

Ankara Devlet Opera ve Balesi’nin baş baletlerinden Burak Kayıhan, emek ve gücün estetik bir zevk yarattığı balede, seyircinin her zaman bulamadığı ama bulunca da vazgeçemediği bir şey taşıyor: Dansçı ruhu. Sahnede, sadece dansıyla değil tüm hücreleriyle var olup izleyeni mest ediyor. Bu yüzdendir ki özellikle son yıllarda hayat verdiği Zorba, Hamlet, Yevgeni Onyegin, Amadeus gibi özel karakterler hiç unutulmayacak, her daim hafızalarda kalacaktır.

Baleye kendi isteğinizle başlamışsınız. Şu an iyi ki baleyi seçmişim diyor musunuz, zorluklarınız oldu mu?
Kesinlikle, iyi ki yapmışım diyorum çünkü gerçekten çok severek yapıyorum. Bir işi severek yapınca da belirli yerlere gelebiliyorsunuz. Ama tabi zorlukları da var. Çok fazla sakatlığım var mesela. İleride ne yapacağım, yürüyebilecek miyim bilmiyorum. Daha yeni 2 ay önce bir ameliyat geçirdim dizimden. Bu senelerin verdiği bir şey tabi yaş da ilerleyince yavaş yavaş böyle şeyler oluyor. Fakat bunlar tamamen işin cilvesi. Ben çok mutluyum. İyi ki baleyi seçmişim diyorum.

Aileniz balet olma isteğinizi nasıl karşıladı?
İlk başladığım andan itibaren ailem çok destek oldu. Kursa götürdüler, çalışmam için ellerinden gelen her şeyi fazlasıyla yaptılar. Çok çok fazla destek oldular. Onlar olmasaydı beceremezdim bu işi.

Sahnede aldığınız keyif tecrübenizle orantılı olarak yıllar içinde değişiklik gösterdi mi?
Belirli bir süreçten sonra insan daha rahat olmaya başlıyor ama bu kişiden kişiye değişen bir durum. Ben dans ederken hep hissederek dans ettim. Hiçbir zaman hareket olarak düşünmedim. İster ilk temsil olsun isterse son temsil olsun. Sahnede her zaman çok rahat hissediyorum kendimi.

Konulu bale eserlerini mi soyut eserleri mi daha çok seviyorsunuz?
Kesinlikle konulu bale. Bir karakter çalışmak, onu canlandırmak benim için en önemli şey, çok keyifli. Ne kadar uç o kadar iyi.

Bu zamana kadar canlandırdığınız karakterler arasında en sevdiğiniz karakter hangisiydi?
Hamlet benim için önemli bir rol oldu. Zorba keza öyle, çok keyifliydi. Aslında Amadeus da çok keyifli, son yaptığım için.

Balenin en zor aşaması nedir desem?
Temsil çıkarma aşaması çok yorucu oluyor. Provalar sabahtan akşama kadar sürüyor. Yeni bir şey çıktığı için koreograf bazen bazı şeyleri beğenmiyor. Bir gün geliyor bir yer çıkartıyor iki saat boyunca çalışıyoruz. Ertesi gün gelip orayı hiç beğenmediğini söylüyor. O zaman baştan başlıyoruz o sahneyi yapmaya. Çıkım aşamaları gerçekten de balenin en zorlu kısmı.

Çalışma programınız nasıl ve ne türlü bir beslenme şekliniz oluyor özellikle eser çıkarırken?
Pazar haricinde her gün çalışıyoruz. Sabahları bir buçuk saat antrenman gibi bir bale dersimiz oluyor mutlaka. Farklı eserler aynı döneme denk geldiğinde ilk olarak eski eserin provalarını yapıyoruz. Sonrasında yeni esere geçiyoruz. Saat kaça kadar sürüyorsa devam ediyoruz. Sadece temsil çıkarken değil normalde de beslenmeye dikkat etmemiz gerekiyor. Sabah kahvaltıları çok önemli. Öğlen zaten pek bir şey yiyemiyorsunuz çalışma aşamasında olduğu için. Ben çok fazla dikkat etmiyorum ama. Genelde kızlar daha fazla dikkat ediyor. Zaten çok aktif biriyim bu yüzden de kilo alma gibi bir durumum olmuyor.

Baleyi bırakmanın belirli bir yaşı var mı?
Tam bir şey söyleyemiyorum bu kendine bakmayla alakalı. İnsanın kendi fiziğiyle ve kendisine gösterdiği özenle ilgili. Allah korusun ciddi bir sakatlık olduktan sonra 20 yaşında da bırakabilirsin ama 40 yaşına ya da 50 yaşına kadar da dans edebilirsin.

Sahneye çıkmak zorunda olduğunuz ama keyfinizin yerinde olmadığı zamanlarda nasıl motive oluyorsunuz?
O işin cilvesi biraz. Sahneye çıktığınız zaman her şey bitiyor. Geçen sene dedemi kaybettim. Onu toprağa verip akşam da Coppelia eserine çıktım. Mecbursunuz yapacak hiçbir şey yok. Hasta oluyorsunuz, arkadaşınızla kavga ediyorsunuz, ailenizle ilgili bir sıkıntı oluyor ama bunu seyirciye yansıtamazsınız.

Doğma büyüme Ankaralı’sınız. Ankara’da en çok sevdiğiniz yer neresi? Boş zamanınızı nasıl değerlendiriyorsunuz?
Tunalı’yı çok seviyorum benim için kesinlikle vazgeçilmez. Geziyorum, dolaşıyorum, arkadaşlarımla vakit geçiriyorum.

Şu an dans ettiğiniz birçok balet ve balerinle yıllardır tanışıyorsunuz. Öğrencilikten sonra meslektaş olmak ve bunun getirdiği rekabet ortamının dostluklarınıza olumsuz bir etkisi oluyor mu?
Bu birazcık karakterle ve kişilikle alakalı bir şey. Ben hiçbir zaman bir arkadaşımla kötü düşmedim. Çok hırslı biriyimdir ama bu hırsım sadece kendimle. Niye yapamadım diye kendimle çatışırım. Hiç kimseye o hırsımı yansıtmam. Kötü hırs yoktur bende.

Kariyerinize yurt dışında devam etmeyi düşünüyor musunuz?
Eskiden çok gittim. Yurt dışında dans ettim, temsiller de yaptım. Teklifler de geldi ama burayı bırakamadım ne yazık ki. Bir tercih meselesiydi.

Farklı kuşak balet ve balerinlerle çalıştınız, şimdi farklı bir kuşakla çalışıyorsunuz. Daha farklı bir kuşak da geliyor. Farklı duygular hissediyorsunuzdur. Özlediğiniz bir dönem var mı?
Ben özellikle son iki senedir çok yalnız kaldığımı hissediyorum. Arzu Dirin Kıran, Serhat Güdül, Volkan Ersoy daha birçok balet ve balerinle beraber dans ettik, beraber büyüdük. Onlar yavaş yavaş baleyi bıraktılar. Operada yoklar ve ben onları özlüyorum. Belirli bir yerden sonra yeni gelen gençlerle frekans da uyuşmuyor. O yüzden biraz yalnız kaldığımı hissediyorum.

Takip ettiğiniz bir koreograf ya da yer almak istediğiniz bir eser var mı?
Tabi, mesela Çek koreograf Jiří Kylián. Onun eserleri tekniğe dayalı konulu değil ama gerçekten çok isterdim eserlerinde yer almayı. Fakat maddi açıdan çok zor. Ülkemizde baleye pek fazla destek olmadığı, sponsor da bulamadığımız için hayal olarak kalacak.

Siz koreografi yapıyor musunuz?
Kendi kendime ufak çalışmalarım var ama benim için daha erken şu an. Aktif olarak dans ederken ikisini bir arada yürütmek çok zor çünkü. Tamamen oraya kanalize olmak lazım ama belli başlı bazı fikirler var kafamda. İleride neden olmasın.

Opera Binası: Ev
Tunalı: Ankara
Anıtkabir: Huzur
Ankara Ayazı: Sessiz
Hacettepe Üniversitesi: Konservatuar
Kıtır: Çocukluğum
Seğmenler: Tüketildi
Ankara Kalesi: Yapalak Ayşe
Eymir: Deniz
Dost Kitapevi: Demirbaş

Zorba Geri Döndü!

Başta Zorba olmak üzere, Amadeus, Bach Alaturka&Danzon ve yeni eserlerde Burak Kayıhan’ı zevkle seyredebilirsiniz.

Güzel sohbeti için Burak Kayıhan’a teşekkür ediyoruz. Yazıda kullanılan görseller Tarkan Serengül’e aittir.

<span class="reading-mode-buttons"></span>Aşkla Dans Eden Balet: Burak Kayıhan<span class="reading-mode-buttons"></span> yazısı ilk önce Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı üzerinde ortaya çıktı.