“Taraftarı olmayan kulüp ölmeye mahkûmdur.”
Hasan Şengel

“14 Mart 1923: Ankara Sultanisi’nden (bugünkü Atatürk Lisesi) bir grup öğrenci, beden eğitimi öğretmenlerinin yaptığı takımı beğenmeyip bir futbol kulübü kurmaya kalkıştılar. Sonra öğretmenleriyle sulh oldular, beraber kurdular kulubü: Gençlerbirliği doğdu. Bir rivayete göre Ankara gelinciğinden esinle, bir başka rivayete göre o sırada Karaoğlanoğlu Hanı’ndaki dükkânlarda başka renk kumaş olmadığından, kırmızı-siyahı seçtiler.“*

Türkiye Cumhuriyeti ile yaşıt bir Cumhuriyet takımı Gençlerbirliği. Birçok zorluğa göğüs gererek gelmiş bugünlere. Deplasmanlara şehirlerarası otobüslerle gidildiği, oyuncuların birbirinden farklı formalarla maça çıktığı günler çok gerilerde kaldı belki ama o günlerde yaşanılanlar hiç unutulmadı.

1960’lar, “Köylü” Selçuk’un, “Büyük Tevfik”in, “Paçoz” Oktay’ın, “Rüzgarın Oğlu” Zeynel’in fırtına gibi estiği yıllar oldu. 1970’li yıllarda ise, küme düşen Gençlerbirliği’nde durum gittikçe kötü bir hal alıyordu. Bu gidişe “dur” diyen ise Hasan Şengel oldu. 1977’de kulübe başkan oldu ve kendisinden sonra yeniden İlhan Cavcav’ın kulüp başkanı olmasını sağladı. Amatör lige kadar düşme noktasına gelen Gençlerlerbirliği bir mucize yaşadı. O yıl düşmenin kaldırılıp 2. Ligin genişletilmesi ile Kırmızı Karalar’ın yükselme dönemi başladı.

Efsane başkan Hasan Şengel’in; “Bu kulüp yaşadı; ama nasıl yaşadı? Onu bir Allah, bir de bizler biliriz,” sözü, aslında yaşanılan zorlukların ne derece çetin olduğunu gösteriyor. 1977-1980 yılları arasında yaşanılan bu zor şartların aşılmasında büyük rolü olan Vehbi Koç, Gençlerbirliği için bir yurt ayarlıyor. Üstelik o dönem şartları için mucize niteliğinde bir imkânla; haftada üç gün sıcak su var bu yurtta. Bulunmaz bir nimet!

Futbolculuk, takım kaptanlığı, altyapı sorumlusu görevlerini yapan Cemalettin Sakallıoğlu’nun Afyonspor’a transfer olup, transfer parasını Gençlerbirliği’nin transferlerine harcaması, dönemin Gençlerbirliği ruhunu en iyi açıklayan örnek sanırım. Yaşanılan bütün bu zorluklara sadece Gençlerbirliği sevgisi ile tahammül eden, ne olursa olsun Kırmızı Kara’dan vazgeçmeyen efsane başkanlar, futbolcular ve futbol sevdalılarıyla Atılım Üniversitesi Ankara Dijital Kent Arşivi olarak yaptığımız söyleşiyi izleyerek, siz de bu döneme tanık olabilirsiniz.

*genclerbirligi.org.tr

<span class="reading-mode-buttons"></span>1970’li Yıllarda Futbol: Köseleden Krampon<span class="reading-mode-buttons"></span> yazısı ilk önce Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı üzerinde ortaya çıktı.

Foto Naci olarak bilinen Naci Ertem ilk olarak Simav’da doğuyor. Ankara hikâyesi ise 1958 yılında Simav’dan Ankara’ya gelerek dükkan açmasıyla başlıyor. Stüdyo, Ziya Gökalp Caddesi’nde, TED Koleji’nin hemen yanında çalışmalarını sürdürüyor. Foto Naci, günümüzde de çalışmalarını aynı adreste devam ettiriyor.

Naci Ertem, dükkânı ilk açtığı günden itibaren işini o kadar özveriyle ve sevgiyle yapıyor ki, bir anda herkesin Naci Abi’si oluyor.

1979 yılına kadar, sağlıkla ve gülen yüzüyle hiç yılmadan çalışan Naci Abi’yi aniden kaybediyoruz. Ölüm o kadar zamansız geliyor ki Ertem Ailesi’ne… Naci Ertem’in çok değerli, rahmetli eşi Cumhuriye Ertem dükkânın idaresini ele alıyor. Kendisi 29 Ekim’de doğmuş tam bir Cumhuriyet kadını. Hem dükkânı yönetiyor hem de babasız kalmış üç çocuğu tek başına büyütüyor. Çocuklarının eğitimi onun için çok önemli olduğundan üç çocuğunu da okutuyor. 2011 yılının haziran ayında hayata gözlerini yumana dek dükkânda çalışmayı sürdürüyor.

Daha sonra Özdemir Ertem ve Öznur Ertem Ürer işleri devralıyor. 2016 yılında abi Özdemir Ertem’in ani vefatı üzerine Öznur Ertem Ürer; babasından, annesinden, abisinden kalan emanete sahip çıkarak, Foto Naci ismini yaşatmaya devam ediyor.

Öznur Ertem Ürer’e bizi kırmayarak röportaj teklifimizi kabul ettiği için çok teşekkür ediyoruz. Bu röportajı yapmak benim için de geçmişe bir yolculuk oldu. Aileler yakın dost olduğu için neredeyse çocukluğumun geçtiği dükkânın hikâyesini tekrar dinlemek ve yeniden oralarda olmak benim için gerçek bir nostaljiydi.

Öznur Ertem Ürer, 1958 yılında Kütahya-Simav’da doğdu. Aynı tarihte Ankara’ya yerleştiler. 1982 yılında TODAİE Seok ve İdare Yüksek Okulu’nu bitirdi. Üç çocuk annesi. İlkokuldan itibaren dükkânda babasına yardım eden, tabiri caizse dükkânda büyüyen birisi .

Ürer’e göre; sevgi, saygı, sabır ve hoşgörü ile işinizi yapar, müşteriye empati ve güler yüz ile yaklaşır, insan kazanmak birinci hedefiniz, para kazanmak ikinci hedefiniz olursa marka arkanızdan geliyor zaten.

Foto Naci’nin çok iyi bir arşivi olduğunu biliyoruz. Yıllar öncesinde çekilen fotoğraflar bile duruyor. O zaman Naci Abi diyen öğrenciler şimdi torunları için geliyorlar. Kendileri kolejden mezun olmuşlar, çocuklarını kolejden mezun etmişler sıra torunlarına gelmiş. Yani Foto Naci ailesi gerçekten büyük bir aile. Farklı olmalarını sağlayan etkenlerden biri de bu. Bu arşivi nasıl değerlendiklerini sorduğumuzda ise bize bir “nostalji tablosundan” söz etti Öznur Hanım. Bu tabloda üç kuşağı aynı anda görmek mümkün. Düşünsenize, aile büyüklerinizle böyle farklı bir karede olmak ne kadar heyecan verici olurdu…

Teknoloji ilerledikçe bazı mesleklerin de kendini yenilemek, tarz değiştirmek zorunda kaldıklarını görüyoruz. Özellikle iyi fotoğraf çekebilen cep telefonlarının hayatımıza girmesiyle fotoğrafçılık mesleği de bu değişime ayak uydurmak zorunda kalan mesleklerden biri oldu. Öznur Hanım’a yeni nesil fotoğrafçılık hakkında ne düşündüğünü sorduk.

“Cep telefonu ile fotoğraf çekmek ayrı bir keyif. Ben de kullanıyorum. Özellikle ani gelişen bir olayda fotoğraf makinem her an cebimde. Fakat stant kurmuşsunuz, emek harcamışsınız, fotoğraf satışından gelir elde etmeniz gerek, geç saate kadar personel çalıştırmışsınız. Birisi geliyor ve sizin stantta sergilediğiniz fotoğrafı cep telefonu ile çekiyor ve paylaşıyor. Siz de orada emeğe saygı bekliyorsunuz aslında. Tamam, para kazanmak ikinci planda dedik ama o hassas çizgiye saygı bekliyoruz.”

Fotoğrafları ile Ankara tarihine tanıklık etmiş, anılarla ve hikâyelerle dolu bir dükkân… Şu an Foto Naci’nin bulunduğu apartmanda bir daire stüdyo olarak kullanılıyor. Stüdyoya girdiğinizde ise duvardaki fotoğraflar sizi zamanda bir yolculuğa çıkarıyor.

Sevgili Ankaraseverler, eğer şimdiye kadar Foto Naci’nin objektifine poz vermediyseniz, yolunuzu mutlaka bu sıcak mekâna bir düşürün ve Ankara’nın en ünlü kamerasına poz verin.

TED mezunu olan ve yolu Foto Naci’den geçen ünlü isimlerden sadece birkaçı: Mithat Bereket, Reha Muhtar, Kaan Girgin, Beren Saat, Gökhan Özen.

Yazar: Pınar Demirtaş

Ankara’nın bir başka eski esnafı: Cebeci-Kızılay Hattının Yarım Asırlık Durağı: Bale Kundura

<span class="reading-mode-buttons"></span>Ankara Markası Olmuş Bir Fotoğrafçı: Foto Naci<span class="reading-mode-buttons"></span> yazısı ilk önce Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı üzerinde ortaya çıktı.

ADKA, 2011 yılında Ankara’nın geçmişine ışık tutmak, bugününü yansıtan her türlü bilgi malzemesinin derlenmesini ve korunmasını sağlamak amacıyla kurulmuştur. Bilgi malzemesi dediysek sadece kitap değil elbette. Ankara markası ile üretilen gazoz şişelerinden tutun da eski Ankara fotoğraflarının, Ankara’ya dair haritaların olduğu bir koleksiyondan bahsediyoruz ve sürekli genişleyen koleksiyonumuzdan Ankara’ya gönül veren herkesin haberi olsun istiyoruz.

Peki biz neler yapıyoruz?

Belediyeler ve Mimarlar Odaları kent arşivleri için önemli kaynaklardır. Buralarla iş birliğine giderek, iletişim halinde olunması koleksiyonun gelişimine katkı sağlamaktadır. Bu kapsamda ADKA’da yapılan çalışmalarda iş birlikleri bizim olmazsa olmazlarımızdan.

Bunların yanı sıra Kütüphane olarak sanata ve sanatçıya büyük önem veriyoruz. AFSAD, Ankara Fotoğraf Grubu, VEKAM, Fransız Kültür, Goethe Enstitüsü gibi kurum ve derneklerle de birlikte çok güzel işler çıkarıyoruz. Atölye çalışmaları düzenliyoruz, sergiler açıyoruz, fotoğraf sunumları yapıyoruz. Böylece sanatçı ve sanatseverleri aynı platformda buluşturuyoruz.

Basılı kaynakların (kitap, dergi, gazete) yanı sıra dijital ortamdaki doküman türleri de bizim için çok önemli. Gazetelerin Ankara eklerinde yazan köşe yazarlarını takip ediyor ve kendilerinin izinlerini de alarak web sayfamıza ekliyoruz.

ADKA koleksiyonundaki fotoğraflara, makalelere, köşe yazılarına dijital ortamda erişim sağlıyoruz. Duvarsız kütüphane anlayışı ile evinizdeyken, ofisinizdeyken hatta belki aklınıza o an gelen bir sorunun cevabını bulmak için tatildeyken bile biz sizin yanınızdayız.  Şu an dijital ortamda yaklaşık 2500 adet çoğunluğu fotoğraflardan oluşan bir koleksiyonumuz var. Hedefimiz bu sayıyı çok çok yükseklere taşımak ve araştırmacılar için bir havuz olmak. Bu amaç doğrultusunda tüm Ankara severlerin de desteği bizim için çok önemli. Koleksiyonumuza destek olmak isteyen herkes bizimle iletişime geçebilir. Hatta hazırlamış olduğumuz Lib-Guide ve sosyal medya hesaplarımızdan da bizleri takip ederseniz çok seviniriz. Çünkü biliyoruz ki kalabalık bir aileysek yaptığımız işler daha anlamlı oluyor.

Araştırmalarımız sonucunda Ankara’nın spor tarihi ile ilgili bir çalışmanın olmadığını fark ettik ve bu eksikliği doldurmak için hemen harekete geçtik. İlk işimiz Gençlerbirliği ve Ankaragücü ile iletişime geçmek oldu. Kulüp yöneticileriyle görüştükten sonra kulüplere gidip, ellerindeki arşiv niteliği taşıyan dokümanları değerlendirdik. Gerçekleştirmeyi planladığımız bu dijitalleştirme projesi spor kulüplerimiz tarafından da olumlu karşılandı. Spor camiası olarak bu şekilde bir çalışma yapılmadığından bu projeye destek verdiler. Gösterdikleri iş birliği sayesinde futbol arşivimizi de oluşturmaya, elimizde bulunan çok sayıdaki fotoğraf ve gazete kupürünü web sayfamıza eklemeye başladık. Henüz yolun çok başında olsak da gün geçtikçe nitelik ve nicelik olarak kuvvetlenecek bir koleksiyon olacağını biliyoruz. Bak şimdi merak ettim bu koleksiyonu diyorsanız tıklayın.

ADKA kurulurken hedefimiz, bir arşivi oluşturup, kendi hâline bırakmak değil; sürekli gelişen koleksiyonu ile yaşayan bir kent belleği yaratmaktı. Atılım Üniversitesi Kadriye Zaim Kütüphanesi Ankara Dijital Kent Arşivi olarak en büyük amacımız, kültürel mirasımıza sahip çıkmak ve kültürel mirasımızı gelecek nesillere aktarmaktır.

Ankara’nın alternatif hayatını anlatan Lavarla ile işbirliğimizin amacı; Ankarasever Lavarla takipçileri ile beraber hedef kitlemizi büyüterek, Lavarla’nın misyonuna destek olmak. Bu eğlenceli hedefte biz de yer aldığımız için çok mutlu ve heyecanlıyız.

Eee, o zaman alternatif Ankara hayatına hoş bulduk.

Pınar Demirtaş*

*Atılım Üniversitesi Kadriye Zaim Kütüphanesi Ankara Dijital Kent Arşivi Sorumlusu

<span class="reading-mode-buttons"></span>Ankara’nın Dijital Hafızası Lavarla’da<span class="reading-mode-buttons"></span> yazısı ilk önce Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı üzerinde ortaya çıktı.