“100. Yıl’a sahip çık!”

2000’li yılların başından bu yana içi boşaltılarak atıl kalmaya, terk edilmeye ve tekinsizleştirilmeye çalışılan 100. Yıl Çarşısı’nın kaderi -ki bunlar sadece çarşı için değil, Ulus’un geneli için sergilenen bir tavır–  6 milyon nüfuslu başkentte sadece 28 bin kişinin katıldığı bir anketle belirlenmek üzere. Yıkılıp yerine meydan yapılması fikrinin galip geldiği ve hiçbir bilimselliği olmayan bu anketin sonucuna göre hareket edilmesinin bizlere, “yıkımın” yok ediciliğinden başka hiçbir şey getirmeyeceği aşikâr. Modern mimari örneklerinden olan ve katılımcı bir dönüşümle yeniden işlevlendirilirse birçok ihtiyaca karşılık verecek potansiyele sahip bu yapının yıkılmasını istemiyoruz.

“Yeniden işlevlendirme mümkün.”

Sosyal medyayı tabiri caizse bir megafon niteliğinde kullanarak sesimizi mümkün olduğunca çok duyurmaya çalıştığımız şu günlerde, altını çizerek vurguladığımız cümlelerden yalnızca biri: Yeniden işlevlendirme mümkün. Yakın zamanda Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından açılmış ve sonuçlanmış olan Ulus 100.Yıl Çarşısı ve Yakın Çevresi Fikir Projesi Yarışması’nda ödül alan tüm projelerin temel fikri de bu yönde: yapıyı yıkmadan, yeniden işlevlendirerek bölgenin ihtiyaçlarına uygun hizmetlerle halkın kullanımına sunmak.

“Ulus için ses çıkar.”

Ve bizler sahip çıkmak, Ulus için ses çıkarmak ve yeniden işlevlendirmenin mümkün olduğunu söylemek için 28 Ağustos Pazar günü 100. Yıl Çarşısı’nın önündeydik. Öncesinde sosyal medyada @atolye117 ve @ankaraapartmanlari hesapları üzerinden insanlara sorduğumuz “100.Yıl Çarşısı’nda geçen bir anı bırak.” ve “100. Yıl Çarşısı’nın yıkılmaması için bir sebep bırak.” başlıklarına gelen yanıtları, yapının vitrinlerine asmayı planlayarak gittiğimizde gördük ki; kimilerince “çirkin” ya da “ucube” olarak nitelendirilen yapının etrafı tahta panellerle çevrilmiş. Önünden geçenlerin bir kısmına yapının yenileneceğini, bir kısmına da yıkılacağını düşündürten bu durum bizlerin yararına oldu. Ahşap panellerin oluşturduğu tek bir hat üzerinde yoğunlaşarak anılarımızı ve sebeplerimizi raptiyelerle panellere asmaya başlamamız hızlıca dikkat çekti. Yaya trafiği kaldırımdan panellere doğru yön değiştirdi ve insanlar asılan kağıtları okumak için duraksamaya başladı.

Kağıtlarda yapının yıkılmamasına dair birtakım nedenler yazılıydı: kent belleği, yeniden işlevlendirilebilir olması, toplumsal hafızadaki yeri, toplumsal ve ekonomik yarar sağlama potansiyeli, yıkımı ile ortaya çıkacak karbon salınımını önlemek, yıkıcı müdahalenin önüne geçmek, tarihsel katmanların gelecek kuşaklara aktarılmasını sağlamak ve dahası. Bir de yapıda geçen anılar vardı ki, onları asarken anıların duygularına kapılmamak elde değildi. Kah 1994 yılında mezuniyet çayını orada içenlerle aynı masaya oturduk; kah 34 sene önce nikah şekerlerini oradan alanların mutluluğuna şahit olduk. İlk basket ayakkabısını uzun mesafe koşucusu Veli Ballı’nın dükkanından alanların heyecanını paylaştık; 1995’te Genco Erkal’ı ilk kez 100. Yıl Çarşısı Tiyatro Salonunda izleyenlerin yanına oturduk. Güngörler mağazasından okul kıyafeti alanların, her şeyin en ucuzunu almaya çalışan annelerin telaşına şahit olduk. Biz bunları asarken yaşadık, yoldan geçenler okurken yaşadı, yapı ise hafızasında hala yaşamaya devam ediyor. Asıl kıymetli olan da bu değil mi zaten: anıların mekanlara sinmesi, mekanların dönüşmesi ve katmanlaşması.

Yapının katmanlarıyla, geçmişiyle ve “oralı” ile temasa geçmek planlanmayan ancak tahmin edilen iletişimlerin gerçekleşmesine de neden oldu. 100. Yıl Çarşısı yıkılmasın diye uzattığımız her broşür, karşı tarafın “Biz yenilenecek sanıyorduk”, “Yıkılacak mıymış?”, “Yıkılırsa yerine ne yapılacak?” gibi sorularını da beraberinde getirdi. Ulus’un kullanıcıları ya da sakinleriyle kurduğumuz bu temas bize gösterdi ki birçoğunun 100. Yıl Çarşısı gündeminden ya haberi yoktu ya da yıkılmaması için elden bir şey gelmeyeceğini düşünüyorlardı.

Sahiden elden bir şey gelmez mi? Döneminin mimari yarışması ile gündeme gelen, bir neslin geçmişinden izler taşıyan, başkentin alışveriş ve kapalı meydan kültürüne ev sahipliği yapmış bu yapının, dönüşerek çağa uygun bir şekilde işlev kazanması mümkün olmaz mı? Barınma problemini iliklerimize kadar hissettiğimiz bu dönemde yap-yık-yeniden yap inşaat kültürünün kazandıracağı hiçbir şey yokken -maliyet, karbon salınımı, kent hafızasını yok etme gibi olumsuzluklarına da dikkati çekerek- bu ve bunun gibi yapıların barınma ihtiyacına çözüm üretecek potansiyellerini gündeme getirmemek neden? Yapının yıkılıp yerine meydan yapılması hangi ihtiyaç doğrultusunda gerçekleşecek? Bizlerin zaten halihazırda çarşının karşı yolunda; heybetli Atatürk Heykeli’ni tam kalbinde taşıyan bir meydanımız yok mu?

Ve daha aylar öncesinde Fikir Projesi Yarışması ile ödül alan tüm projelerin ortak mesajına kulak asmamak niye? “Ulus’un, o bölgede gerçek anlamda ihtiyaçlarına uygun olarak yeniden işlevlendirme mümkün.”

Tozu dumana katarak bir yıkım gerçekleştirmek yerine durup bir düşünmeyi öneriyoruz. Bir yapı “çirkin, ucube, çöplük yığını, atıl” diye nitelendirilmeden önce onu bu hale getiren sebeplere odaklanmanızı istiyoruz. Dünyada ve Türkiye’de önemli örnekleri olan yeniden işlevlendirme projelerine ve 100.Yıl Çarşısı için açılan fikir proje yarışması sonuçlarına göz atmanızı rica ediyoruz.^[1] Yıkım gibi bir yok edişten önce strüktürü gayet sağlam olan bu yapıya yerinde müdahalelerle neler yapılabileceğini konuşmak istiyoruz.

Ulus’u kültürel ve ekonomik anlamda dönüştürme potansiyeli taşıyan bu yapı nezdinde yeniden işlevlendirmeyi hakkıyla anlamak ve durumları sorgulamak da bittabi şart. Var olanı olduğu gibi bırakmak değil, aksine savunulan şey; yeni eklemelerle ya da çıkarmalarla yapının ihtiyaçlara uygun yeniden ele alınması ve üretilmesi. Bu nedenle, ödül alan projelerin kurguladığı tüm programlar nedensellik ile sorgulanabilir, yeni programlar önerilebilir, elemeler yapılabilir. Esas olan, tüm bunların Ulus’ta var olan değerler ve ihtiyaçların ön plana çıkarılarak yapılması gerekliliği.

Bizler Cumhuriyetin yüzüncü yılına adım adım yaklaşırken; Ulus’u kaybolduğu girdaptan çıkaracak umutlara sıkı sıkı sarıldık. Ulus’un katılımcı dönüşümünü başlatacak o adım atılsın diye Atölye117 olarak her Pazar 100. Yıl Çarşısı’nın önünde olmaya devam edeceğiz. Bir sonrakinde bizlere katılın. Katılın ki Cumhuriyetin 100.yılında 100.Yıl Çarşısı yeniden doğsun.

Kaynaklar

[1] Ulus 100. Yıl Çarşısı ve Yakın Çevresi Fikir Projesi Yarışması’nda birincilik ödülü alan üç eşdeğer projenin linkleri:

https://www.arkitera.com/proje/esdeger-odul-100-yil-carsisi-ve-yakin-cevresi-fikir-projesi-yarismasi/

https://www.arkitera.com/proje/esdeger-odul-100-yil-carsisi-ve-yakin-cevresi-fikir-projesi-yarismasi-2/

https://www.arkitera.com/proje/esdeger-odul-100-yil-carsisi-ve-yakin-cevresi-fikir-projesi-yarismasi-3/

Görseller: Atölye 117 arşivi

<span class="reading-mode-buttons"></span>Cumhuriyetin 100. yılında yeniden doğsun diye: 100. Yıl Çarşısı<span class="reading-mode-buttons"></span> yazısı ilk önce Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı üzerinde ortaya çıktı.

Mimarlık Dergisi’nin 1967 yılında basılan 7’nci sayısından özetle: Dikel’lerin projesini çekici kılan özellik olan zemin katın boş bırakılmasıyla, yani karşısındaki “emrivaki” meydanı Ankara Palas’a doğru devam ettirip “şekli ve gayesi belirsiz bir şehir mekanı doğurma tehlikesi” yaratmayacak, Ankara’nın iklim şartlarına uygun bir şekilde üstü kapalı bir meydan oluşturacak bir yapı olmasıymış. Özetle, 100. Yıl Çarşısı Ulus’a üstü kapalı bir meydan kazandırmakla kalmamış, mevsimler izin verdiğince dönemsel olarak kullanılabilecek teraslara da sahip bir yapı ortaya çıkmış.  Ankaralılar, yapının I. TBMM binasına yakın tarafındaki alçak terasının bir dönem çay bahçesi olarak kullanıldığını aktarıyorlar ancak diğer teraslar hiçbir zaman kullanılmamış.

Çok katlı ofis bloğu, jürinin belirlediği temel prensiplere bağlı kalınarak Merkez Bankası tarafına yerleştirilmiş. Böylelikle çarşı kompleksi, kesişiminde yer aldığı caddeleri daraltmamış, bir zamanlar ovaya doğru bakan Zafer Anıtı’nın önünü de kapatmamış. Burada eklemek istediğim bir nokta da, saydığımız modern mimari eserlerin tamamının, 1950’lerden başlayarak cazibesini şehrin yeni gelişen bölgesine (yani Yenişehir’e) kaptıran Ulus’un tekrar çekim merkezi haline gelebilmesi için planlanan, tümü yarışmayla elde edilen ve başarıyla uygulanan projeler olması. Yine bu yapıların yıkılarak Ulus’un cazibesinin geri kazandırılacağı düşüncesi ise hayli düşündürücü.

Bugüne gelirsek

Ulus’taki modern mimari yapıların yıkımı yeni bir tartışma değil; planlama geçmişini bir kenara bırakırsak, ilk defa Aralık 2004’te “Ulus Tarihi Kent Merkezi Projesi” ile gündeme gelmiş^[1], dönemin Büyükşehir Belediye Başkanı Ulus İş Hanı, Anafartalar Çarşısı, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü (ki çoğu kişinin ayrı bir bina sandığı bu yapı Ulus İş Hanı’nın ofis bloğudur, tıpkı yıkılan çok katlı bloğun Anafartalar Çarşısı’nın ofis bloğu olduğu gibi), (2003’te geçirdiği yangından sonra o tarihlerde henüz yıkılmamış olan) Modern Çarşı ve 100. Yıl Çarşısı’nın yıkılıp yerlerinin yeşil alana çevrileceğini, hatta buraya eski Ankara Evi tipi binalar yapılacağını duyurmuş. Bu andan itibaren örgütlü mimarlık camiasından tepki görmeye başlasa da proje gündemden hiç kalkmamış, sadece planın içeriğinde bazı değişiklikler olmuş. Örneğin, ilk yapılan açıklamalarda yıkılan çarşıların yerine yeşil alan yapılacağı, buralardaki esnafın devasa bir “Ankara Evi” görünümlü yeni bir çarşı binasına yerleştirileceği^[2] söylense de böyle bir projeye dair herhangi bir görsele rastlanmıyor oluşu kaderin bilinçaltlarımıza bir lütfu. Zira 2018’de sabık başkan görevden alınıp yerine gelen (ve sonradan geçici olduğu anlaşılan) sabık başkan projenin altını tekrar ısıttı. Modern mimari eserleri yıkıp, Ulus’tan geçen trafiği nasıl yer altına alacağını bir animasyon^[3] ile bize gösterirken Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü binasının yerinde yükselen ve şimdi yerinde Merkez Bankası Binası bulunan I. Evkaf Apartmanı’nın (Belvü Palas olarak da bilinir) hayaleti göz kırpıyordu. Ve tarihe, mimariye ya da herhangi bir bilimsel yaklaşıma saygısı olan herkesin tüyleri diken diken oluyordu.

2018’de Anafartalar Çarşısı’nın ofis bloğu yaz sıcağında Ankaralıları toz ve muhtemelen asbeste boğarken 2019 geldiğinde beklenemedik bir şey oldu ve Mansur Yavaş 2014’te kıl payı kaybettiği seçimi bu sefer kazandı. Muhalefetin büyükşehirleri geri kazanmasının gürültü patırtısı içinde gözde kaçan, Yavaş’ın 25 Şubat 2019^[4] tarihli bir tweeti oldu. Burada “Ulus’a bir de Mansur Yavaş’ın gözünden bakarken”^[5] dikkatli gözlerden kaçmayan, trafiğe kapatılmış caddelerin parlak döşemelerinde ilerleyen İstiklal Caddesi’nden aparma tramvay, erken Cumhuriyet dönemi yapılarının (elbette led ile) ışıklandırılmış cephe detaylarının önünde “boza ve sağlep” (salep yazılır, bazen sağlep okunur ama hiçbir zaman sağlep yazılmaz) sunan büfemsi mekanlar Ulus’un başına gelebileceklerin bir habercisiydi. Neyse ki görünürde yıkımı gerektirdiği düşünülen bir proje gibi durmasa da trafiğin yerin altına alınabileceğini düşünmek bile Ulus’un çok katmanlı, binlerce yıllık tarihinden bihaber projeler üretilebileceğinin işaretçisi gibi görünüyordu.

Yıkım, fikir yarışması ve anket

Yavaş’ın hızla el attığı yönetimde önceliği Ulus olmayınca ve Ürgüp Belediye Başkanlığı göreviyle tanıdığımız Bekir Ödemiş, Kültür ve Tabiat Varlıkları Daire Başkanı olarak atanmıştı. Kendisinin akademiyle ve konunun uzmanları ile iletişime açık olması^[6] gibi artılar sayesinde aldığımız rahat nefes 2020 Haziran’ında 100. Yıl Çarşısı’nın yıkım ihalesinin duyurulmasıyla kesildi. Docomomo_tr, ICOMOS Türkiye, KORDER, Mimarlar Derneği 1927, TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesi ve Türk Serbest Mimarlar Derneği temsilcileri ve bir grup akademisyen, yıkım sürecinin durdurulması ve çözüm önerileri geliştirilebilmesi için toplandı^[7] ve bu temaslardan “100. Yıl Çarşısı ve Yakın Çevresi Fikir Projesi Yarışması” doğdu. 2022’ye gelindiğinde, şubat ayında duyurulan yarışma mayısta sonuçlandı, 3 eşdeğer ödül ve 5 mansiyon ödülü alan projelerin tümü yeniden işlevlendirme yoluyla yapıyı korumayı amaçlıyordu. Hangisi uygulanacak, nasıl karar verilecek derken 5 Temmuz’da Başkent Mobil Uygulaması’nın “Söz Hakkı” kısmında açılacak bir anketle kabaca “bu projelerden birini mi uygulayalım” yoksa “yerine park mı yapalım” gibi tuhaf sorularla karşı karşıya kaldık. Anlaşılan sonuçtan memnun olmayan birileri, hiçbir bilimsel değeri olmayan bir “anket” ile binanın sonunu getirmeye niyetliydi; gerçi sonuç en başından da belliydi. 19 Ağustos günü anket sonucu açıklandığında beni en çok şaşırtan sadece yüzde 69 evet çıkmasıydı^[8]. Topu topu 28 bin kişi oy kullanmıştı ve bunun 20 bin kişiye yakını anlamadığı, tanımadığı, belki de hiç görmediği bir binaya düşman kesilmiş, onun yıkılmasını istiyordu.

Sonuç gibi ama değil

Geldiğimiz noktada sorunlu gördüğüm bir başka durum, mimari eserlerin korunmasına ve bunun için de değerlerinin anlaşılmasına dair yapılan bilgilendirme ve tartışmaların hep mimarlık camiası içinde kalması. Örneğin, bahsettiğimiz yarışma en detaylı olarak Arkitera websitesi başta olmak üzere yine mimari mecralarda paylaşıldı. Kamuoyunun bilgi eksikliği göz önünde bulundurulduğunda en azından hedef kitlesi mimarlık camiasıyla kısıtlı kalmayıp, başta sosyal medya olmak üzere, farklı mecralarda paylaşılsa 100. Yıl Çarşısı’nın yeniden işlevlendirmeyle Ulus’ta bir çekim merkezi yaratabileceğini daha fazla insan görebilirdi. Zira, Ankara Büyükşehir Belediyesi ve Lavarla sosyal medya hesaplarında yapılan konuyla ilgili paylaşımlarda, özellikle yıkım taraftarı olanların proje yarışmasından veya anketin diğer seçeneği olan park alanı yapılmasından haberdar olmadığı, binanın sadece yıkılmasını istedikleri gözden kaçacak gibi değildi.

Anketin açıklanmasını takiben binanın etrafı tahta perdelerle çevrildi. Görünen o ki Ankara Büyükşehir Belediyesi yıkım için elini çabuk tutacak, yaz sıcağının uzatmalarında Ulus’tan geçenlere toz ve muhtemelen asbest solutacak. Tutmayacak bir kehanet olmasını umsam da bu yıkım, tıpkı öncekilerde olduğu gibi, bu sefer de başka yıkımlar için emsal oluşturacak. Ankara, Cermodern örneğiyle yeniden işlevlendirme (adaptive reuse) kavramıyla tanışalı çok olsa da Havagazı Fabrikası, 100. Yıl Isı Merkezi, Çubuk Barajı Gazinosu gibi kayıp fırsatların ardından ağıt yakmak yerine elinde kalanı yeniden değerlendirmeyi (ya da işlevlendirmeyi) düşünmeli. Buna ek olarak, Ulus için tüketim odaklı gelişim planlarının sürdürülebilir olmadığı, kültürel/yaratıcı sektörlerin bölgede palazlanmasıyla gerçekten değer yaratılabileceği ihtimalleri konuşulmalı.

Kaynaklar

[1] “Ulus’un çarşıları tarih oluyor”, Sabah, 17 Aralık 2004.
[2] “Ulus’a Ankara Evi”, Hürriyet, 30 Aralık 2004.
[3] “Ulus meydanında araç trafiği tamamen yerin altına alınacak”, TRT Haber, 20 Eylül 2018, https://www.trthaber.com/haber/gundem/ulus-meydaninda-arac-trafigi-tamamen-yerin-altina-alinacak-385600.html 
[4] Mansur Yavaş’ın ilgili tweeti
[5] Videonun sonunda “Ulus’a bir de benim gözümden bakın – Mansur Yavaş” yazmaktadır.
[6] Örneğin Aralık 2019’da TEDU MAUS’un düzenlediği “Yerinde Tarih” serisinin Anafartalar Çarşısı ayağında aramıza katılmış, yaptığı konuşmada başta Ulus’un çarşıları ve hal konusunda uzmanların görüşleri doğrultusunda hareket edeceklerini ilan etmişti.
[7] Sürecin kapsamlı bir aktarımı için Elif Selena Ayhan Koçyiğit, Leyla Etyemez Çıplak ve Yiğit Acar’ın “100. Yıl Çarşısı Koruma – Yıkım Tartışmaları ve Ulus Tarihî Kent Merkezine Bütüncül Yaklaşım Önerisi” makalesi incelenebilir.
[8] Detaylı bilgi için: Arkitera.com

Kapak Görseli: @ankaraapartmanlari

<span class="reading-mode-buttons"></span>100. Yıl Çarşısı’nın yıkılıp yerine park yapılması ihtimali üzerine<span class="reading-mode-buttons"></span> yazısı ilk önce Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı üzerinde ortaya çıktı.

Sokağa dayalı alışveriş gündelik ihtiyaçların karşılanmasının yanında çeşitli değerlerin korunmasını da sağlar. Çünkü bu tür alışveriş biçimde, en ucuz ve kaliteli ürünü kimin sattığı bilinir. Bir dükkanın kepenkleri kapalı olduğunda nedeni sorulur. Kısacası tüketimin devamlılığı sosyalleşmeyi de beraberinde getirir.

Sokağa dayalı alışveriş biçiminin kırılmasına iki önemli gelişme neden oldu. Bunlardan ilki kent merkezlerinde AVM’lerin inşa edilmesidir. Bir diğeri ise internet üzerinden alışverişin yaygınlaşmasıdır.

Hayatımızın her alanında artık büyük bir hız hakim. Bireylerin artan ve çeşitlenen ihtiyaçlarını kısa yoldan karşılama talebi giderek yükseliyor. Bu talep kent ve ekonomi arasındaki ilişkiyi de değiştiriyor. Yüz yüze iletişimle yapılan alışveriş teknolojik araçlarla gerçekleştiriliyor. Tüketimin yegane amaç olması, tüketimle birlikte ortaya çıkan sosyalleşmeyi önemsiz kılıyor. Diğer yandan sokağa dayalı alışverişin cazibesini giderek kaybetmesi, kent yöneticilerinin de bu mekanlara olan ilgisinin azalmasına neden oldu. Öyle ki yöneticilerin ilgi alanında artık AVM’ler ve onların çevresi yer alıyor. Bugün sokağa dayalı alışverişe, sokak ve sakinleri sahip çıkıyor.

Ankara’da günlük yaşam Kızılay-Sıhhiye-Ulus ekseninde akar. Resmi dairelerin, parkların ve çarşıların konumu, bu meydanlardaki dinamik hayatı canlı tutar. Ulus açısından özellikle meclis binalarının bulunduğu alandan Ankara Kalesi’ne kadar olan kısım günlük alışverişin merkezi olmuştur. Bugün halen canlı bir alışveriş özelliği barındıran çarşının birçok kesim tarafından aktif olarak kullanıldığı görülür. Nitekim “Ulus’ta bulursun” ifadesi zihinlerde yer edinmiştir. Her türlü araç gereç, malzeme, gıda ve giyim gibi ihtiyaçlar Ulus’ta karşılanır. Sokağa dayalı alışveriş belki de Ankara’da sadece Ulus örneğinde yaşamaya devam ediyor.

Sokağa Dayalı Alışverişin Tarihsel İzi: Bedestenler

Osmanlı geleneksel şehrinde mahalle-cami-çarşı-bedesten şehrin ana mekanları arasında yer alırdı. Bu nedenle sokağa dayalı alışveriş biçiminin kökeni şehirlerimizde oldukça eskiye dayanır. Anadolu’nun çeşitli şehirlerinde irili ufaklı şekilde karşımıza çıkan bedestenler, ürün çeşitliğine göre farklı isimlerle anılmaktadır. Bu mekânların esnaflığın gelişiminin yanı sıra sosyal ilişkileri düzenleme boyutu da bulunur.

Sistemli bir yapılaşma ve bedesten tarzı kapalı bir konumu olmayan Ulus’ta gıda hali ana merkez konumunda yer alır. Hali çevreleyen sokaklar farklı türde alışverişe imkan sağlar. Özellikle dar ve orta gelirli gruplar tarafından yoğun tercih edilen bu alanlardaki ürünlerin fiyatlarının görece uygunluğu dikkat çekicidir. Fakat İstanbul’da baharatçılar çarşısı, kuyumcular çarşısı gibi satılan ürünlerin içeriğine göre bölümlenme biçimi Ulus sokaklarında karşımıza çıkmıyor.

Ulus’ta sokağa dayalı ekonomik etkinliklerin kapalı bir mekâna sıkıştırma girişimi 100. Yıl Çarşısı, Ulus Şehir Çarşısı ve Anafartalar Çarşısı ile hayata geçti. Fakat günlük alışverişin bu merkezler içerisine hapsedilmesi başarılı olmadı. Gitgide kapanan dükkanlar ile bu binaların yıkımı gündeme geldi, hatta bazıları da yıkıldı. Bugün bu çarşılar ya telefon satış noktalarının yoğunlaştığı ya da ofislerin yer aldığı mekanlar haline geldi. Bu nedenle sokağa dayalı alışveriş halen Ulus merkezinin en belirgin özelliğidir.

Sonuç olarak Ankara’da alışveriş merkezlerinin sayısının artması, kent merkezinin Kızılay-Sıhhiye-Ulus hattının yeni bölgelere doğru yerini bırakmasıyla birlikte sokağa dayalı alışveriş birçok büyükşehirde olduğu gibi Ankara’da da azaldı. Fakat ulaşım araçlarının merkezinde yer alması, ürün çeşitliliğin fazla olması, görece fiyatların ucuzluğu halen Ulus’un ekonomik dinamiğini sürdürmesini sağlıyor. Gün içindeki hareketlilik ile Ulus sokakları dolup taşıyor. Sabahın erken saatlerinde başlayan alışveriş, yan sektörlerin gelişimine de etkili oluyor. Özellikle birçok lokanta, alışveriş amacıyla gelen bireylerin gün içerisinde ihtiyaçlarını karşılamasına katkı sağlıyor. Böylece “Ulus’ta nerede yemek yenir?” sorusunun cevaplanması gereği ortaya çıkıyor.

Farklı gelir gruplarının ihtiyaçlarını temin etmesini sağlayan, gün içerisinde yoğun bir insan kalabalığının bulunduğu Ulus ve ekonomi arasındaki ilişki oldukça dinamik bir özellik gösteriyor. Kamuoyunda çeşitli aralıklarla gündeme gelen, Ulus’un yeniden düzenlenmesine ilişkin projeler, bu dinamik yapı bozulmadan sokağa dayalı alışveriş yapısı korunarak geliştirilmelidir. Çünkü kentsel belleği yansıtması açısından Ulus önemli bir hafıza görevi üstleniyor. Altyapının gerekli ihtiyaçlar doğrultusunda düzenlenmesi, toplum sağlığı açısından önlemlerin alınması ve güvenliğin sağlanması bu süreçte en temel gereksinimler gibi gözüküyor.

Kaan Akman

Kapak Görseli: MKD
Metin içi görseller: Müge Özdemir

<span class="reading-mode-buttons"></span>Ulus, Mekan, İnsan: Sokağa Dayalı Alışveriş<span class="reading-mode-buttons"></span> yazısı ilk önce Lavarla - Kültür-Sanat ve Kent Yaşamı üzerinde ortaya çıktı.