Barış Manço, hiç tartışmasız, müziğimizin en müstesna karakterlerinden biridir. Şarkı sözleri, besteleri, konserleri ve giyim tarzının yanı sıra çektiği video klipleriyle de her daim ilgi odağı olmuştur. Çok sayıda şarkısına klip çeken Manço, aynı şarkılara birden fazla klip çekmesiyle de ünlüdür.

1988 yılında çıkarttığı Ful Aksesuar’88 Manço: Sahibinden İhtiyaçtan albümündeki “Nane Limon Kabuğu” ve “Ahmet Bey’in Ceketi” isimli şarkılar için de ikişer kez klip çekmiştir. Aynı yıl, TRT’de yayımlanan Bir Yaz Gecesi programının çekimleri için geldiği Ankara’da, Kale çevresinde, bu iki şarkının video klibi için de kamera karşına geçmiştir.

Kalaycılar Baharat ve Çengelhan

“Nane Limon Kabuğu” şarkısının klibi, Koyunpazarı yokuşundaki, Kalaycılar Baharat isimli dükkanda çekilmiştir. (Bu konuda ayrıntılı bilgi için bakınız) Baharatçının yanındaki eski bir handa ise “Ahmet Bey’in Ceketi” şarkısı için klip çekilmiştir, hani şu sözlerle başlayan şarkıya:

“Tanrı bütün kullara rızkını dağıtırken
Kimi sırtüstü yatar, kimi boşta gezerken
Kul Ahmet erken kalkar, haydi ya nasip derdi
Kimseler anlamazdı, ya nasip ne demekti.”

Klibin çekildiği han, Çengelhan’dır. Çengelhan, günümüze kadar ulaşan kitabesine göre 1522-1523 tarihlerinde, klasik Osmanlı han mimarisinin özelliklerine hazi olarak inşa edilmiştir. Uzun yıllar boyunca Ankara’da, özellikle sof ticaretinin merkezlerinden biri olan yapı, kervansaray işleviyle de uzak şehirlerden gelen tüccarların konaklama gereksinimini karşılamıştır. İlerleyen yıllarda handaki dükkanlarda, dokuma, tiftik  yünü, urgan, kuru bakliyat, nalburiye malzemeleri, işlenmemiş deri gibi ürünler satılmıştır. 1990’lı yılların sonunda yavaş yavaş terk edilen yapı, bu yıllarda tabakhane ve yün deposu olarak kullanılmıştır.

Çengelhan, 1972 ve 1980 yıllarında Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu tarafından tescillenmiştir. 1986 yılında Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıkları Yüksek Kurulunca tescil kaydı devam eden taşınmazlar listesine alınmıştır. 1997 yılında müştemilatıyla birlikte Vakıflar Genel Müdürlüğü adına tapulanan yapının işlevi, Ankara Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından “müze turistik çarşı” olarak değiştirilmiştir. 2003 yılında, içinde Vehbi Koç’un iş hayatına başladığı dükkanın olması nedeniyle Rahmi M. Koç Müzecilik ve Kültür Vakfı’nca Ankara Vakıflar Bölge Müdürlüğünden kiralanan han, iki yıllık bir kapsamlı bir restorasyon çalışmanın sonucunda 2005 yılında Ankara Rahmi M. Koç Müzesi ismiyle yeni çehresine kavuşmuştur.

Çengelhan’ın izinde

Klip, Barış Manço’nun hanın avlusundaki çeşmede elini ve yüzünü yıkamasıyla başlar. Çeşme, günümüzde daha farklı bir formda varlığını sürdürmektedir. Arka planda ise dükkanların bulunduğu kısmın yeniden düzenlenerek revak yapısının ortaya çıkartıldığı ve sergileme alanları oluşturulduğu görülmektedir.

Klibin devamında Manço, merdivenlerden hanın üst katına çıkar. Bu katta da avludakine benzer bir değişimi gözlemlemek mümkündür. Dükkanların, içinde önemli koleksiyonlar barındıran sergileme alanlarına dönüştürüldüğü, yine kat boyunca sergileme amaçlı camekanların konulduğu dikkat çekmektedir. Yapının, sıva halinden arındıralarak taş ve tuğla örgülü görünüme kavuşturulması avluda olduğu gibi bu katta da görülmektedir.

Klibin bir anında Manço, şarkısını korkuluklarda oturarak söyler. Aynı noktaya günümüzden bakıldığında avludaki uygulamaya benzer şekilde dükkanların olduğu kısmın sergileme alanı olarak düzenlendiği, ayrıca korkulukların eklendiği ve hanın üzerinin kapatıldığı görülmektedir. Avluda, hanın muhtemelen son esnaflarıya sohbet edilen nokta, Vehbi Koç’un mesleğe başladığı dükkanın köşesi ve günümüzde klasik arabaların teşhir edildiği yerdir.

Avluda, hanın muhtemelen son esnaflarıya sohbet edilen nokta, Vehbi Koç’un mesleğe başladığı dükkanın köşesi ve günümüzde klasik arabaların teşhir edildiği yerdir.

Klipteki görüntüler, yapının günümüzdeki halinin 38 yıl önceki görüntüsüyle kıyaslanmasına olanak sağlamaktadır. Böylece, 1988 yılında son demlerini yaşayan Çengelhan’ın arşiv niteliğindeki görüntüleri, Ankara’nın kültür belleğine dahil olmuştur. “Ahmet Bey’in Ceketi” ise o günden sonra, içinde hiç Ankara sözcüğü geçmemesine rağmen Ankara’nın bir şarkısı olarak insanların gönüllerine yerleşmiştir.

Klibin sonunda, Barış Manço üst kattaki bir kapıyı kilitlermiş gibi yaparak çıktığı merdivenlerden aşağı iner. Elbette şarkısını tamamlayarak:

“Sonunda herkes anladı ya nasip ya kısmeti
İbreti alem oldu Ahmet Bey’in ceketi
Meğerse tüm keramet ceketteymiş be Ahmet
Barış’a sorar isen sen bu yolda devam et”

Kaynaklar

• Ankara Rahmi M. Koç Müzesi
• Eskilerden Türkiye Fotoğrafı, Facebook hesabı, 18 Kasım 2025 tarihli paylaşım.
• “Ankara Çengel Han’ın Müze Olarak Yeniden Kullanımının Koruma Yaklaşımları Bakımından Değerlendirilmesi”, Sanat ve Tasarım Dergisi, 2020, s. 275-303.